Birçok ülkenin JF-17 Thunder savaş uçağıyla ilgilendiği bildirilirken, Pakistan’ın artan talebi karşılayıp karşılayamayacağına dair sorular gündeme geldi. Çinli bir havacılık uzmanı ise üretim kapasitesine ilişkin bu tartışmaları Pakistan için yönetilebilir bir “tatlı sorun” olarak değerlendirdi.
Pakistan’ın JF-17 savaş uçaklarına yönelik uluslararası ilgiyi doğrulamasının ardından Bloomberg, Salı günü yayımladığı analizde, Çin ve Pakistan tarafından ortak geliştirilen uçağın mevcut üretim kapasitesinin ani sipariş artışlarını karşılayıp karşılayamayacağına dikkat çekti. Uzmanlara göre, güçlü sipariş beklentisi Pakistan havacılık sanayisinin hızla büyümesini teşvik ederken, Çin’in üretim konusundaki desteği olası kapasite kısıtlarını önemli bir risk olmaktan çıkarıyor.
Bloomberg’in haberine göre, Pakistan Silahlı Kuvvetleri geçtiğimiz ay Irak, Bangladeş ve Endonezya’nın JF-17 Thunder ile ilgilendiğini açıkladı. Reuters ise Pakistan’ın, Mayıs 2025’te Hindistan ile yaşanan çatışmalar sırasında Çin yapımı jetlerin performansını övmesinin ardından Suudi Arabistan ve Libya’nın da uçağı incelemeye başladığını bildirdi.
Bloomberg raporunda, Pakistan’ın yıllık JF-17 üretiminin 20 adedin altında olduğu ve bu uçakların büyük bölümünün Pakistan Hava Kuvvetleri envanterine girdiği belirtildi. Raporda, ani ihracat taleplerinin mevcut kapasiteyle karşılanıp karşılanamayacağı konusunda belirsizlik olduğuna işaret edildi.
Pakistan Hava Kuvvetleri eski Komutan Yardımcısı Faaiz Amir, Bloomberg’e yaptığı açıklamada, “Bugüne kadar ürettiğimiz tüm uçaklar Pakistan’ın ihtiyaçlarını karşılamaya yeterliydi. İhracat için uzun vadeli planlarımız vardı ancak kesin sipariş olmadan kapasite artırımı yapılmaz” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Pekin merkezli Aerospace Knowledge dergisinin baş editörü Wang Ya’nan, Pakistan’ın kapasite sınırlarına yaklaşmasının olası olduğunu ancak bunun “olumlu bir sorun” olarak görülmesi gerektiğini söyledi. Wang’a göre, artan ihracat talebi Pakistan’ın havacılık sanayisine doğrudan ivme kazandıracak.
Wang, geçmişte Pakistan Hava Kuvvetleri’nin sınırlı iç talebinin üretim hızını, montaj hattı sayısını ve nitelikli iş gücü ihtiyacını sınırladığını hatırlattı. Ancak ihracat odaklı talep artışıyla birlikte Pakistan’ın yatırımlarını artırması, üretim kapasitesini genişletmesi ve daha geniş bir teknik yetenek havuzu oluşturması gerekecek. Bu sürecin, ülkenin savunma sanayisinde daha hızlı bir büyümeyi tetiklemesi bekleniyor.
Bloomberg’e göre, JF-17’ye yönelik artan uluslararası ilgi, bugüne kadar küresel savunma sanayisinde sınırlı bir oyuncu olarak görülen Pakistan açısından stratejik bir dönüm noktası anlamına gelebilir.
Wang, olası kapasite sıkışıklığı durumunda Çin’in üretim artışına destek verebileceğini belirterek, bunun üretim hızının yükseltilmesi veya yeni montaj hatlarının devreye alınması gibi teknik açıdan yönetilebilir adımlarla sağlanabileceğini ifade etti.
Bloomberg raporuna göre mevcut üretim modelinde, uçak gövdesinin üretimi ve son montajın yüzde 58’i Pakistan’da gerçekleştirilirken, aviyonik sistemlerin yüzde 42’si Çin tarafından tedarik ediliyor. Wang, iki ülke arasında daha derin bir iş bölümüne gidilmesinin de olası senaryolar arasında yer aldığını, bu kapsamda Çin’in ana bileşen üretiminde daha büyük rol üstlenebileceğini, Pakistan’ın ise son montaj ve teslimata odaklanabileceğini söyledi.
Salı günü başlayan Singapur Hava Gösterisi kapsamında, Çin devletine ait Aviation Industry Corporation of China (AVIC) şirketi; JF-17 dahil olmak üzere savaş uçakları, eğitim ve nakliye uçakları, helikopterler ve insansız hava araçlarından oluşan geniş ürün portföyünü sergiledi.
