İran’ın, ABD ve İsrail ile yaşadığı çatışmaların ardından kısa menzilli hava savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla Çin yapımı taşınabilir hava savunma sistemlerinden (MANPADS) oluşan ilk sevkiyatı birkaç hafta içinde teslim alması bekleniyor. Anlaşmaya yakın üç kaynak, gelişmeyi Reuters’a doğruladı.
Kaynaklara göre, değeri yaklaşık 60 ila 70 milyon dolar olarak tahmin edilen anlaşma kapsamında İran, Çin üretimi QW-12 ve FN-16 dahil olmak üzere 300 ila 400 adet omuzdan atılan hava savunma sistemi satın alacak. Bu alımın, İran’ın son dönemde kısa menzilli hava savunmasını güçlendirmeye yönelik bilinen en büyük tedarik programlarından biri olduğu belirtiliyor.
Reuters’a konuşan kaynaklar, sözleşmenin, Hong Kong merkezli Zhongqing Baoshang International Investment şirketi üzerinden imzalandığını söyledi. Kaynaklara göre şirket, İran tarafı ile Çinli tedarikçi arasında aracılık görevi üstlendi.
İran Dışişleri Bakanlığı, Reuters’ın yorum talebine yanıt vermezken, Çin Dışişleri Bakanlığı iddiaları reddetti. Bakanlık açıklamasında, “İlgili haberler tamamen asılsızdır. Çin, barışı teşvik etme ve çatışmayı sona erdirme konusunda tutarlı bir şekilde rol oynamıştır.” ifadeleri kullanıldı.
Şirketin ana kuruluşu olan Pekin merkezli Zhong Qing Bao Shang Group da Reuters’ın e-posta yoluyla ilettiği yorum talebine yanıt vermedi.
Kaynaklara göre teslimatlar ilk aşamada Çin’in batısındaki Urumçi kentinden hava yoluyla gerçekleştirilecek, ardından Pakistan üzerinden İran’a aktarılacak. Ancak transferlerin Pakistan içinde hava veya kara yoluyla mı sürdürüleceği konusunda kesin bir bilgi bulunmuyor.
Pakistan Silahlı Kuvvetleri Halkla İlişkiler Birimi (ISPR), Çin’den İran’a hava savunma silahlarının sevkiyatında Pakistan’ın rol aldığı yönündeki iddiaları reddederek, bu haberlerin “tamamen uydurma ve yanlış” olduğunu açıkladı. Pakistan Dışişleri Bakanlığı ise Reuters’ın yorum talebine yanıt vermedi.
Kara güzergâhı da değerlendiriliyor
İki Batılı istihbarat kaynağı ve bir İranlı yetkili, Tahran’ın Çin’den gelecek askerî malzemeler ile çift kullanımlı bileşenlerin sevkiyatında olası aksaklıkları azaltmak amacıyla kara taşımacılığı seçeneklerini de değerlendirdiğini aktardı.
Avrupalı bir güvenlik kaynağı ise kendi ülkesindeki yetkililerin, QW-12, QW-18 ve QW-19 sistemlerini kapsayan İran’a yönelik birden fazla olası satış görüşmesinden haberdar olduğunu söyledi. Orta Doğu’daki ikinci bir güvenlik kaynağı da İran’ın özellikle QW-12 ve QW-18 sistemlerini tedarik etmeye çalıştığını doğrularken, anlaşmanın kesin olarak imzalandığına dair bilgi sahibi olmadığını belirtti.
Kısa menzilli hava savunmasının güçlendirilmesi hedefleniyor
Savunma uzmanlarına göre QW-12 ve FN-16, alçak irtifada uçan uçaklar, helikopterler ve insansız hava araçlarına karşı geliştirilen kızılötesi güdümlü omuzdan atılan hava savunma sistemleri arasında yer alıyor.
MANPADS sistemlerinin yüksek hareket kabiliyeti sayesinde küçük timler tarafından hızla konuşlandırılabilmesi ve sık yer değiştirebilmesi, bu sistemleri sabit hava savunma bataryalarına kıyasla daha düşük riskli hale getiriyor. Analistler, QW-12‘nin QW-18 ve QW-19 gibi daha yeni varyantlara göre daha düşük performansa sahip olduğunu, ancak insansız hava araçları ve alçak irtifalı hedeflere karşı etkili bir kısa menzilli hava savunma katmanı sağlayabileceğini değerlendiriyor.
Reuters daha önce de müzakerelere yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde İran’ın Çin ile gemisavar seyir füzelerinin tedarikine yönelik ayrı bir anlaşmaya yaklaştığını bildirmişti. Reuters, söz konusu anlaşmanın tamamlanıp tamamlanmadığını ise doğrulayamadı.
ABD ve İsrail’in son aylarda İran’ın füze, insansız hava aracı ve hava savunma altyapısına yönelik düzenlediği saldırılar, İran’ın kritik askerî tesislerini gelişmiş hava taarruzlarına karşı koruma kapasitesindeki eksiklikleri yeniden gündeme getirdi. Uzmanlar, bu süreçte kısa menzilli ve mobil hava savunma sistemlerinin öneminin arttığına dikkat çekiyor.
Söz konusu tedarik gerçekleşirse İran, kısa menzilli hava savunma envanterini yüzlerce yeni MANPADS ile genişletmiş olacak. Anlaşma aynı zamanda Tahran ile Pekin arasındaki savunma sanayii iş birliğinin sürdüğüne işaret ederken, teslimat miktarı ve takvimine ilişkin ayrıntıların kaynaklara göre hâlen değişebileceği belirtiliyor.
