ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çarşamba günü Atina’da ABD ile Yunanistan’ın kolluk kuvvetleri arasında terörle mücadele bilgi paylaşımını güçlendiren bir mutabakat zaptı imzaladığını açıkladı. Ortak açıklamaya göre Yunanistan ayrıca uzun vadeli savunma planı için 4 milyar dolarlık destek alacak.
Rubio, Yunanistan’ı “güçlü ve örnek bir NATO müttefiki” olarak niteledi. Bakan, ülkenin kitlesel göç ve insan kaçakçılığı tehditlerine özellikle açık olduğunu söyledi.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis ile birlikte gazetecilere konuşan Rubio, “Ülkelerimizi tehdit eden bu ortak tehditlerle mücadele çabalarımızın bir parçası olarak, kolluk kuvvetlerimiz arasında terörle mücadele bilgilerinin paylaşımını güçlendirecek ortak bir güvenlik programı kuran yeni bir mutabakat zaptını duyurmaktan gurur duyuyoruz” dedi.
Stratejik diyalogda altıncı tur
İki bakan, 2018’de başlayan ABD-Yunanistan stratejik diyaloğunun altıncı turuna başkanlık etti. Ortak açıklamaya göre taraflar “savunma bağlarını derinleştirmek, ticareti ve yatırımı güçlendirmek ve kültürel bağları teşvik etmek” konusunda anlaştı.
Yunan basınına göre başlangıçta Aralık 2025 için planlanan tur, uluslararası gelişmeler nedeniyle birkaç kez ertelendi. Bu ziyaret, Rubio’nun dışişleri bakanı sıfatıyla Yunanistan’a yaptığı ilk ziyaret oldu.
Rubio, Başbakan Kiryakos Miçotakis ile de görüştü. Miçotakis, ikili ilişkilerin “bugüne kadarki en yüksek düzeyde” olduğunu söyledi.
4 milyar dolarlık destek
Ortak açıklamada, 4 milyar dolarlık desteğin iki ülke orduları arasındaki birlikte çalışabilirliği artırmayı hedeflediği belirtildi. Açıklamaya göre taraflar “savunma sanayisi tabanı iş birliği için gelecekteki fırsatları” da araştıracak.
Görüşmelerde Yunanistan’ın ABD yapımı Stryker zırhlı araç tedariki, F-16 filosunun modernizasyonu ve F-35 savaş uçaklarının envantere alınması ele alındı. Yunan basınına göre Atina 20 F-35 tedarik sürecini yürütüyor ve 38 F-16 Block 50 uçağının “Viper” seviyesine yükseltilmesi için Washington’dan yanıt bekliyor.
Yetkililer, Yunanistan’ın gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 5’ini savunmaya ayırma hedefine doğru ilerlediğini, çekirdek savunma harcamalarının ise yaklaşık yüzde 3,5 düzeyinde olduğunu belirtti.
Florida Ulusal Muhafızları anlaşması
Ziyaret sırasında Yunan Silahlı Kuvvetleri ile Florida Ulusal Muhafızları arasında yeni bir savunma iş birliği anlaşması imzalandı. Yunanistan böylece ABD Ulusal Muhafız Bürosunun Eyalet Ortaklık Programı’na katıldı.
Anlaşmayı Yunanistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dimitrios Houpis ile Florida Ulusal Muhafızları Komutanı Tümgeneral John Haas imzaladı. Metin eğitim, ortak tatbikat ve uzmanlık paylaşımını kapsıyor; Atina özellikle ABD’nin yedek kuvvet teşkilatı deneyimiyle ilgileniyor.
Törene katılan Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, Rubio’nun varlığının iki ülke arasındaki “yakın stratejik ilişkiyi” ortaya koyduğunu söyledi.
Hürmüz ve Kızıldeniz
Gerapetritis, Hürmüz Boğazı’nda uygulanabilir bir barış süreci oluşması halinde Yunanistan’ın ABD ile iş birliği yapmaya ve deniz desteği sunmaya hazır olduğunu söyledi.
Yunanistan, Kızıldeniz’de ticari deniz taşımacılığını korumayı amaçlayan AB deniz misyonu Aspides’e liderlik ediyor. Ülke, Suda Körfezi ve Dedeağaç’taki tesislerle ABD bağlantılı stratejik altyapıya da ev sahipliği yapıyor.
Enerji gündemi
Taraflar, ABD’nin Yunanistan ve Avrupa’ya sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatının artırılmasını ve gaz ile elektrik enterkonneksiyonlarını görüştü. Atina, Dikey Koridor’u Amerikan LNG’sinin Avrupa’ya taşınmasında kilit güzergâh olarak tanımladı.
Rubio, hakkındaki iddialar nedeniyle Kongre’deki Demokrat üyelerin inceleme talep ettiği ABD’nin Atina Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle’a destek verdi. İddialara göre Guilfoyle, ABD’nin nüfuzunu kullanarak Yunan hükümetini zayıflatabileceğini ima etti.
Wall Street Journal’ın haberine dayanan basın raporlarına göre Temsilciler Meclisi üyesi Gregory Meeks ile Senatör Jeanne Shaheen, Dışişleri Bakanlığından Guilfoyle’un faaliyetlerinin incelenmesini istedi. ABD Büyükelçiliği iddiaları reddetti ve Guilfoyle’un bakanlığın tüm etik kurallarına uyduğunu bildirdi.
Guilfoyle’un davranışının etik kurallara uygun olup olmadığı sorulduğunda Rubio, “Şunu söylemek yeterlidir ki, buradaki büyükelçiliğimiz harika bir iş çıkarıyor. Büyükelçimiz burada güçlü bir liderlik sergilemiştir” dedi.
Konu Yunan Parlamentosuna da taşındı. Muhalefet partileri hükümeti Washington’a karşı boyun eğmekle suçladı; iktidardaki Yeni Demokrasi eleştirileri Amerikan karşıtlığı olarak niteledi.
Bölgesel denge
To Vima gazetesine göre Rubio’nun programında Ankara durağı yer almadı; Atina bu ayrıntıyı yakından izledi. Aynı habere göre Washington’ın Türk-Yunan anlaşmazlıklarında açık bir tutum alması beklenmiyor.
Atina, İzlanda’da başlayan ve Portekiz’de sona erecek Avrupa turunun ikinci durağıydı. Ziyaret, Washington’ın Doğu Akdeniz’deki savunma ve enerji planlamasında Yunanistan’a verdiği ağırlığı teyit ediyor.
