İsviçre, ikinci uzun menzilli hava savunma sistemi için adayları İsrail yapımı Barak MX ile Fransız-İtalyan SAMP/T NG’ye indirdi. Federal Konsey, 28 Ekim Çarşamba günü yaptığı açıklamada, teslimatı gecikmeli ABD yapımı Patriot sistemlerinin alımını sürdüreceğini de teyit etti.
Federal Konsey, Savunma Bakanlığından İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii (IAI) tarafından geliştirilen Barak MX ile MBDA ve Thales’in ortak girişimi Eurosam’ın ürettiği SAMP/T NG üzerindeki değerlendirmeyi sürdürmesini istedi. Değerlendirme askeri, teknik, tedarik ve güvenlik kriterlerinin yanı sıra dış politika ile ekonomi politikası boyutlarını da kapsayacak.
Karar, Fransa, İsrail ve Güney Kore’deki dört üreticiden gelen tekliflerin incelenmesinin ardından alındı. Basında yer alan bilgilere göre yarışta Güney Kore’nin KM-SAM II ve L-SAM sistemleri ile İsrail’in David’s Sling sistemi de değerlendirilen seçenekler arasındaydı.
Patriot’a ek sistem
Hükümet, “Federal Konsey, kötüleşen jeopolitik duruma karşı koymak için ülkenin hava savunmasını güçlendirmenin gerekli olduğunu düşünüyor” açıklamasını yaptı. Hükümete göre yeterli mühimmat stokuyla desteklenen uzun menzilli yerden havaya sistemler bu hedef için vazgeçilmez.
Konsey, “İsviçre’nin, Patriot’a ek olarak, tehdit ışığında ihtiyaçlarını karşılayan, korunan alanı genişletmeye imkân veren ve tek bir tedarikçiye veya tek bir tedarik zincirine olan bağımlılığı azaltan ikinci bir sistemle hızla donatılabilmesi önemlidir” ifadesini kullandı.
Teslimat gecikmesi
İsviçre, Air2030 modernizasyon programı kapsamında 19 Eylül 2022’de ABD ile beş Patriot ateşleme birimi için anlaşma imzaladı. Yaklaşık 2 milyar İsviçre frangı değerindeki sistemlerin 2026-2028 döneminde teslim edilmesi planlanıyordu. Bern, Ekim 2023’te balistik füze savunmasını güçlendirmek için PAC-3 MSE önleme füzelerine yönelik ek bir anlaşma imzaladı.
Ancak Washington, kendi stoklarından Ukrayna’ya Patriot devreden ülkelere teslimatta öncelik tanıdı. Bu karar, İsviçre’nin teslimat takvimini dört-beş yıl geriye itti. Hükümet, mevcut koşullarda yedek bir sistem olmadan Patriot alımından vazgeçmenin seçenek olmadığını vurguladı.
İsviçre, 24 Haziran’da Fransa, İsrail ve Güney Kore’deki üreticilerle sözleşme görüşmelerine başladığını açıklamış, askıya aldığı Patriot ödemelerini de yeniden başlatmıştı. Daha önceki açıklamalarda olası tedarikçiler arasında Almanya da anılmıştı. Teslimat takvimi ve ek maliyetler konusunda ABD ile görüşmeler sürüyor.
Finansman ve takvim
Parlamento, kış oturumunda silahlı kuvvetler için 24 milyar İsviçre frangı (yaklaşık 30 milyar dolar) tutarındaki ek savunma ve güvenlik harcaması önerisini görüşecek. Bu tutarın 6 milyar frangı ikinci uzun menzilli sistemin finansmanına ve Patriot’un ek maliyetlerinin bir kısmına ayrıldı.
Federal Konsey, değerlendirmelerin tamamlanması ve parlamentonun finansman kararının ardından 2027 başında bir sonraki adımı belirleyecek. Konsey, bu aşamada ikinci sistem için tedarik önerisini ve Patriot için gerekebilecek ek ödeneği ele alacak.
İki adayın teknik profili
Barak MX, farklı angajman mesafelerine göre tasarlanmış önleme füzeleri üzerine kurulu modüler bir mimariye sahip. Sistem 35 kilometre menzilli Barak MR, 70 kilometrelik Barak LR ve 150 kilometreye uzanan Barak ER füzelerini kullanıyor. Aktif radar güdümlü füzeler, IAI/ELTA çok işlevli AESA radarları ve ağ merkezli muharebe yönetimiyle entegre çalışıyor. IAI, sistemin Slovakya Hava Kuvvetlerine teslimatını planlanandan erken tamamladığını açıklamıştı.
SAMP/T NG, yeni Aster 30 B1NT dahil Aster 30 füze ailesini kullanıyor. Sistem, ulusal konfigürasyona göre Thales Ground Fire 300 veya Leonardo Kronos Grand Mobile High Power radarıyla çalışıyor. Eurosam’a göre sistem 350 kilometrenin ötesindeki hedefleri tespit edebiliyor, 150 kilometreyi aşan mesafelerdeki aerodinamik tehditlere angajman sağlayabiliyor.
SAMP/T NG, 360 derece radar kapsaması ve altı fırlatıcıda 48 adede kadar atışa hazır Aster füzesi sunuyor. İtalya ilk SAMP/T NG sistemini Ocak 2026’da teslim aldı; Danimarka ise uzun menzilli ihtiyacı için sistemi Patriot’a tercih etti.
İsviçre’nin aldığı Patriot, uçak ve seyir füzelerine karşı PAC-2 GEM-T ile “vur-öldür” teknolojili PAC-3 MSE önleme füzelerini birlikte kullanıyor. Sistemin AN/MPQ-65 radarı, geleneksel konfigürasyonda sürekli 360 derece yerine sektör odaklı gözetleme sağlıyor. Uzmanlar, önleme performansı hedefin irtifası, yörüngesi ve radar kapsamına bağlı olduğu için yalnızca ilan edilen menzillere dayalı karşılaştırmaların yanıltıcı olabileceğine dikkat çekiyor.
Katmanlı savunma mimarisi
Hükümete göre uzun menzilli sistemler, kısa ve orta menzilli sistemler ile savaş uçaklarıyla birlikte balistik füzeler dahil uzaktan gelen saldırılara karşı koruma sağlayacak. İsviçre, orta menzilde Diehl Defence’ın IRIS-T SLM sistemini, kısa menzilde ise Rheinmetall’in Oerlikon Skynex sistemini almayı kararlaştırmıştı.
Ülkenin dağlık arazisi de seçimde belirleyici bir operasyonel kısıt oluşturuyor. İsviçre ordusu, vadilerde ve alçak irtifada radar kapsama boşlukları tespit etmişti. Yeni sistemin mevcut hava gözetleme ve komuta ağlarına entegrasyonu, korunan alanın Patriot’un ötesine genişlemesinde kritik rol oynayacak.
Tedarikçi çeşitlendirmesi
Bern, kritik teçhizatın teslim zamanının başka bir ülkenin askeri önceliklerine bağlı kaldığı bir durumun tekrarlanmasını önlemeyi amaçlıyor. Füze üretim yeri, bakım düzenlemeleri ve Avrupa’daki endüstriyel katılım bu nedenle nihai kararı etkileyebilir.
Karar, Ukrayna’ya süren hava savunma desteği ve Orta Doğu’daki operasyonlar nedeniyle ABD’nin önleme füzesi stokları üzerindeki baskının arttığı bir döneme denk geliyor. Bu tablo, Avrupalı ve İsrailli üreticilere hava ve füze savunma pazarında ABD hâkimiyetine rakip olma fırsatı sunuyor.
