Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Avrupalı müttefiklerle geliştirilen FREYJA füze kalkanının ilk testlerinin bu kış yapılabileceğini söyledi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise ülkesinin programa radar sistemleriyle katkı verebileceğini açıkladı.
Zelenskiy, 10-11 Kasım’da Danimarka’ya yaptığı ziyarette konuştu. Ukrainska Pravda’nın aktardığına göre Zelenskiy, “Bu kış yeni, ilk Avrupa anti-balistik füze sistemini test edeceğimizi ve bazı sonuçlar elde edeceğimizi umuyorum. Buna hepimizin ihtiyacı var” dedi.
Zelenskiy eylülde yaptığı açıklamada ilk sistemin testlerine aralık sonunda başlamayı hedeflediklerini, testler başarılı olursa üretime geçileceğini belirtmişti.
Kopenhag’da program ofisi
Zelenskiy, 11 Kasım’da Danimarka parlamentosu Folketing’e hitap etti. Interfax-Ukrayna’ya göre Zelenskiy, FREYJA ofisinin Norveçli ortaklarla birlikte Kopenhag’da açılması için hazırlıkların tamamlandığını söyledi.
Zelenskiy, “Avrupa’nın büyük ölçekte, hızlı ve düşük maliyetle üretilebilen, gerçekten işe yarayan kendi anti-balistik füze savunma sistemine ihtiyacı var. Böyle bir sistemi, FREYJA’yı, yaratabiliriz” dedi. Ofisin açılış tarihi açıklanmadı. Danimarka ajansı Ritzau, Oslo’da da benzer bir ofis için görüşmelerin sürdüğünü aktardı.
Danimarka radar sağlayabilir
Frederiksen, Danimarka’nın programa katkısına ilişkin soruya “Yetenekli Danimarka şirketleri sayesinde Danimarka’da üretmeyi öğrenebileceğimiz şeyler arasında, füze savunma sistemleri kurmak için ihtiyaç duyduğumuz bazı radar sistemleri de var” yanıtını verdi.
Ritzau’ya göre Danimarkalı Weibel’in radarı FREYJA’nın parçası olabilir. Şirket, balistik füzeleri izleyebilen Doppler teknolojisine dayalı bir radar geliştirdi. Zelenskiy, ziyaretin ikinci gününde Danimarka yapımı radarı yerinde görmeyi planladığını söylemişti.
Zelenskiy, Danimarka Kralı Frederik ve Başbakan Frederiksen ile birlikte yaklaşık 70 Danimarka şirketinin temsilcileriyle de bir araya geldi. Görüşmede deniz insansız araçları, radar ekipmanı ve FREYJA bileşenlerinin ortak üretimi ele alındı.
11 ülkeli koalisyon
FREYJA, 13 Temmuz’da Paris’te kurulan Entegre Anti-Balistik Füze Koalisyonunun amiral projesi. Koalisyonu Ukrayna ile Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç ve İngiltere kurdu. Temmuzda katılmayı reddeden Polonya, daha sonra 11’inci ülke olarak koalisyona dahil oldu.
Programda iş bölümü net. Ukrayna atıcıyı ve önleyici füzeyi sağlıyor; müttefiklerden radar, sensör, füze güdüm teknolojisi ve komuta-kontrol sistemleri bekleniyor. Zelenskiy bu yapıyı, parçaları farklı şirketlerden gelen bir Lego setine benzetiyor.
Ukraynalı Fire Point, ana yüklenici ve sistemin genel tasarım otoritesi konumunda. Şirket, Eurosatory 2026 fuarında Alman HENSOLDT ile TRML-4D radarının sisteme entegrasyonu için anlaştı.
Kongsberg’in ateş dağıtım merkezinin komuta-kontrol düğümü olması planlanıyor. Hedef takibi ve atış kontrolü için Weibel GFTR-2100/48 ile Leonardo KRONOS Land radarları değerlendiriliyor. Eylülde Oslo’daki toplantıya Kongsberg, Weibel, Saab, Diehl Defence, HENSOLDT, Thales, Safran, Sener ve Leonardo yöneticileri katıldı. Sistemin NATO’nun Link 16 standardıyla diğer hava savunma unsurlarına bağlanması öngörülüyor.
FP-7.x önleyicisi
Sistemin önleyici füzesi, Flamingo seyir füzesinin de üreticisi Fire Point’in FP-7.x füzesi. Açıklanan özelliklere göre füze 7,25 metre uzunluğunda ve saniyede bin 500 ile 2 bin metre hıza ulaşıyor.
Fire Point’in kurucu ortağı ve baş tasarımcısı Denys Ştilerman, Janes’e füzenin saniyede yaklaşık bin 800 metre hıza ulaştığını söyledi. Ştilerman’a göre füze, 25 kilometrenin altındaki irtifada ve 80 kilometrelik yarıçap içinde balistik füzeleri önleyebiliyor.
Fire Point, 3 Haziran’da FP-7.X’in ilk güdümlü manevra uçuşunu yaptı. Şirket CEO’su İrina Terekh, mevcut sürümde parçacık tesirli harp başlığı kullanıldığını, ileride doğrudan çarpmalı (hit-to-kill) bir önleyici geliştirmeyi değerlendirdiklerini belirtti. Terekh’e göre şirket, sistemin algoritmalarına Rus İskender ve Kuzey Kore füzelerinin saldırılarından elde edilen verileri işliyor.
Fire Point yılda 2 bin önleyici üretmeyi hedefliyor. Planlanan atıcı dört ila altı FP-7.X taşıyacak.
Maliyet ve takvim
Fire Point, önleyicinin maliyetini yaklaşık 700 bin dolar olarak açıkladı. Terekh ise füze başına maliyeti 1 milyon avronun altında tutmayı hedeflediklerini söyledi. ABD Kara Kuvvetlerinin 2026 bütçe tahminlerine göre bir Patriot PAC-3 füzesi yaklaşık 3,8 milyon dolar.
Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreter Yardımcısı Davıd Aloyan, Reuters’a çalışan bir prototipin 2027’nin ilk yarısında hazır olmasını istediklerini söylemişti. Terekh, Janes’e ilk balistik önleme testinin yaklaşık Temmuz 2027’de yapılacağını teyit etti. Şirketin bazı açıklamalarında bu tarih 2027 sonu olarak geçiyor.
Patriot açığı
Ukrayna, ABD yapımı Patriot önleyicilerindeki sıkıntı nedeniyle kendi anti-balistik kabiliyetine ihtiyaç duyuyor. Zelenskiy, FREYJA’nın Patriot ya da modernize edilmiş SAMP/T gibi sistemlerin yerini almayacağını, bunları tamamlayacağını vurguluyor.
Uzmanlar ise takvime temkinli yaklaşıyor. Eleştirmenlere göre sistem Patriot’un birebir muadili değil ve henüz bir balistik önleme gerçekleştirmedi. 2027’deki olası başarılı bir test de sistemin hemen muharebe görevine hazır olduğu anlamına gelmeyecek
