NATO, modern orduların “haberleşme beyni” olarak tanımlanan Taktik Veri Link Yönetim Merkezi Ağ Planlama Yazılımı’nı (TDLYM) Türk savunma şirketi HAVELSAN’dan tedarik etme kararı aldı.
Bu yazılım, hava, kara ve deniz unsurlarının aynı dili konuşmasını, aynı taktik resmi görmesini ve gerçek zamanlı veri paylaşmasını sağlayan NATO’nun çoklu taktik veri ağı mimarisinin merkezinde yer alıyor.
Taktik Veri Linkleri (TDL), modern orduların merkezi sinir sistemi olarak kabul ediliyor.
Link-11, Link-16, Link-22, VMF ve JREAP gibi farklı protokoller üzerinden çalışan yüzlerce platformun aynı ağda uyumlu biçimde çalışabilmesi, bu yapının doğru planlanmasına bağlı.
İşte Ağ Planlama Yazılımı tam da bu noktada devreye giriyor:Kim, hangi linki kullanacak? Hangi kripto, hangi frekans, hangi zaman diliminde? Hangi platform hangi ağda öncelikli olacak?
Tüm bu karmaşık yapı, bu yazılım tarafından operasyon öncesinde otomatik olarak planlanıyor.
NATO Neden HAVELSAN’ı Seçti?
NATO, bu kabiliyeti “Kriz Dönemi Acil İhtiyacı” kapsamında tedarik etmek üzere bir süreç başlattı.
Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Karargâhı (SHAPE), çoklu link planlamasından sorumlu JICO subaylarının (Joint Interface Control Officer) görevlerini otomatikleştirecek bir yazılım talep etti.
Bu kapsamda NATO İletişim ve Bilgi Ajansı (NCIA) bir Bilgi İstek Dokümanı yayımladı.
Canlı gösterim sürecinde HAVELSAN’ın TDLYM Ağ Planlama Yazılımı, NATO uzmanlarından en yüksek teknik puanı aldı.
Bunun üzerine NCIA, “JICO Automated TDL Tool” yazılımının tek kaynak olarak HAVELSAN’dan tedarik edilmesine karar verdi. Bu karar, NATO Yatırım Komitesi tarafından onaylandı ve sözleşme 18 Aralık 2025’te imzalandı.
Muharebe Sahasında Ne Sağlıyor?
Bu yazılım sayesinde:
- Radarlar, savaş uçakları, fırkateynler, İHA’lar ve füze sistemleri tek bir ağda birleşiyor
- Dost ateşi riski ciddi şekilde azalıyor
- Hedef bilgileri saniyeler içinde radardan füzeye aktarılabiliyor
- Ağdaki bir unsur kaybolsa bile alternatif bağlantılar devreye giriyor
- Tüm veri trafiği şifreli ve karıştırmaya dayanıklı şekilde yönetiliyor
Bu da NATO’ya daha hızlı, daha güvenli ve daha ölümcül bir muharebe kabiliyeti kazandırıyor.
Neden Stratejik?
Bu karar yalnızca bir yazılım ihalesi değil; NATO’nun savaş alanındaki dijital omurgasının Türkiye’ye emanet edilmesi anlamına geliyor.
HAVELSAN artık NATO’nun çoklu taktik veri ağlarının nasıl çalışacağını belirleyen yazılımın sahibidir. Bu, Türkiye’nin savunma teknolojilerinde ulaştığı stratejik ve endüstriyel seviyenin açık bir göstergesidir.
Taktik Veri Linkleri Nedir? Link-11, Link-16 ve Link-22 Arasındaki Fark
NATO’nun çok uluslu harekât yapabilmesinin temelinde Taktik Veri Linkleri (TDL) bulunur. Bu sistemler; radarlar, savaş uçakları, savaş gemileri, hava savunma bataryaları ve komuta merkezleri arasında hedef, konum ve sensör verilerinin gerçek zamanlı paylaşılmasını sağlar.
Ancak NATO ağları tek bir veri linkine değil, farklı nesil ve kabiliyetlere sahip üç ana omurgaya dayanır: Link-11, Link-16 ve Link-22.
Link-11: Soğuk Savaş Mirası
Link-11 (ABD terminolojisinde TADIL-A), özellikle deniz kuvvetleri için geliştirilmiş ikinci nesil bir taktik veri bağıdır.
- HF ve UHF bantlarında çalışır
- Ufuk ötesi (BLOS) iletişim sağlayabilir
- Ancak çok yavaştır (maksimum ~2 kbps)
- Ağ, merkezi bir “Ağ Kontrol İstasyonu” tarafından yönetilir
Bu yapı, modern yüksek yoğunluklu hava-deniz savaşları için yetersiz kalmaktadır ve NATO tarafından kademeli olarak terk edilmektedir.
Link-16: NATO’nun Hava Harp Omurgası
Link-16, bugün NATO’nun en yaygın kullandığı veri linkidir.
F-16, F-35, AWACS, Patriot, fırkateynler ve hava savunma sistemlerinin büyük bölümü bu ağda çalışır.
- Yüksek hızlıdır
- Elektronik karıştırmaya dayanıklıdır
- Şifreli ve güvenlidir
- LOS (görüş hattı) ile sınırlıdır
- UHF L-bandında çalışır
Bu nedenle Link-16 özellikle hava operasyonlarında idealdir, ancak kıtalar arası veya okyanus ötesi iletişimde sınırlıdır.
Link-22: NATO’nun Yeni Nesil Ufuk Ötesi Ağı
Link-22, Link-11’in yerini almak üzere geliştirilen ve çok daha güçlü olan yeni nesil NATO veri linkidir.
- HF ve UHF bantlarında çalışır
- 1000 deniz miline kadar ufuk ötesi iletişim sağlar
- Dağıtık mimariye sahiptir (merkezi kontrol gerekmez)
- Link-16 ile tam uyumludur
- Deniz, hava ve kara unsurlarını tek ağda birleştirir
Bu nedenle Link-22 özellikle donanmalar, denizaşırı görevler ve uzun menzilli harekâtlar için kritik önemdedir.
HAVELSAN Yazılımı Bu Üç Sistemi Nasıl Birleştiriyor?
NATO’nun seçtiği HAVELSAN Taktik Veri Link Yönetim Merkezi Ağ Planlama Yazılımı, bu üç farklı ağı tek bir dijital mimari içinde yönetir.
Yani yazılım:
- Link-11 kullanan bir fırkateyni
- Link-16 kullanan bir F-35’i
- Link-22 üzerinden çalışan bir komuta merkezini
aynı operasyonel resimde buluşturur.
Bu sistem olmadan, NATO unsurları farklı dilleri konuşan izole ağlar hâlinde kalır.
HAVELSAN yazılımı ise NATO’nun bu parçalı yapısını tek bir savaş ağına dönüştürür.
