ABD ile İran arasında imzalanan iki haftalık kırılgan ateşkes, tarafların Pakistan’da müzakerelere başlamasından bir gün önce ciddi şekilde gerildi. Washington, Tahran’ı Hürmüz Boğazı’na ilişkin taahhütlerini ihlal etmekle suçlarken, İsrail ise İran’ın ateşkesi ihlal ettiğini öne sürdüğü saldırılara karşılık Lübnan’da hedefleri vurdu.
Küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda İran’ın uyguladığı fiili ablukanın kaldırılacağına dair henüz bir işaret bulunmuyor. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazdan, ateşkesin ilk 24 saatinde yalnızca bir petrol tankeri ve beş kuru yük gemisi geçiş yaptı.
ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada İran’ın petrol akışına izin verme konusunda “çok kötü bir iş çıkardığını” belirterek, “Anlaşmamız bu değildi” ifadelerini kullandı. Trump, ABD’nin alabileceği olası önlemlere değinmezken, petrol akışının yeniden başlayacağını söyledi.
Lübnan Cephesinde Gerilim Tırmanıyor
İsrail ordusu, Cuma günü erken saatlerde Lübnan’dan kuzey İsrail’e roket atıldığı gerekçesiyle 10 fırlatma rampasını vurduğunu açıkladı. Açıklamada, İran destekli Hizbullah’ın bir füze fırlattığı ve hava savunma sistemlerinin devreye girdiği belirtildi.
İsrail basınına göre söz konusu füze hava savunma sistemleri tarafından önlendi. Hizbullah ise Hayfa’daki askeri altyapıyı hedef aldığını duyurdu.
ABD ve İsrail, mevcut ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını savunurken; İran ve arabulucu Pakistan, anlaşmanın Lübnan’ı da içerdiğini belirtiyor. İran Meclis Başkanı Mohammad Baqer Qalibaf, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Lübnan ve bölgedeki müttefiklerin ateşkesin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.
İran’ın dini lideri Ayetullah Mojtaba Hamaney ise yaptığı açıklamada, saldırıların karşılıksız kalmayacağını belirterek, “Ülkemize yönelik saldırıların bedeli ödetilecektir” dedi.
Ateşkes Öncesi Kritik Süreç
Pakistan’ın arabuluculuğunda sağlanan ateşkes, ABD’nin İran’ın enerji altyapısını hedef alabileceği yönündeki uyarılarından yalnızca saatler önce devreye girdi. Trump, daha önce İran’ın elektrik santralleri ve kritik altyapısına yönelik geniş çaplı saldırılar düzenlenebileceğini ifade etmişti.
ABD-İran Görüşmeleri Cumartesi Günü
Tarafların ilk resmi görüşmelerinin Cumartesi günü Pakistan’da yapılması planlanıyor. Görüşmeler, 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların sona erdirilmesini hedefliyor.
İran, müzakereler öncesinde 10 maddelik bir barış planı sundu. Plan; Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün korunması, nükleer zenginleştirme hakkının tanınması, yaptırımların kaldırılması ve bölgesel çatışmaların sona erdirilmesini içeriyor.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ise Hizbullah’a yönelik operasyonların süreceğini belirtirken, örgütün silahsızlandırılmasını içeren barış görüşmelerinin başlatılması talimatını verdi. Netanyahu, “Müzakereler, Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve Lübnan ile barışçıl ilişkilerin kurulmasına odaklanacak” dedi.
Öte yandan Lübnanlı bir yetkili, ülkenin İsrail ile daha geniş kapsamlı görüşmeler için geçici bir ateşkes sağlamaya çalıştığını belirtti. ABD’li yetkililer ise önümüzdeki hafta Washington’da ateşkes sürecine ilişkin yeni bir toplantı yapılacağını doğruladı.
Hizbullah cephesi ise İsrail ile doğrudan müzakerelere karşı olduğunu açıkladı. Hizbullah milletvekili Ali Fayyad, Lübnan hükümetinin müzakereler öncesinde ateşkes şartını öne sürmesi gerektiğini ifade etti.
