Fransa, Ukrayna’ya Aster 30 karadan havaya füzelerini ve Scalp seyir füzelerini yurt içinde üretme lisansı verdi; ayrıca 16 Rafale savaş uçağı ile bir SAMP/T NG hava savunma bataryası tedarik edecek. Kararlar, Paris’te düzenlenen “İstekli Koalisyon” zirvesinde açıklandı.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskiy, zirve sırasında düzenlediği basın toplantısında, Fransa’dan Aster 30 önleme füzesi ile Scalp seyir füzesinin üretim lisanslarını aldıklarını duyurdu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Ukrayna’ya silah donanımı dahil 16 Rafale ve bir SAMP/T NG bataryası sağlanacağını belirtti.
Macron’un açıklamasına göre ilk uçakların 2028 veya 2029’da Ukrayna’da göreve başlaması planlanıyor. Pilot eğitimi ise önümüzdeki aylarda başlayacak.
Toplantıya 25 dünya lideri katıldı. Macron, Zelenskiy ile geçen kasım ayında ilke olarak varılan ikili savunma iş birliğini hayata geçiren bir yol haritası üzerinde anlaştıklarını söyledi. Plan; Aster 30’un lisanslı üretiminin yanı sıra AASM Hammer serisi güdümlü bombalar ile Scalp seyir füzelerini de kapsıyor. Fransa, bu üç mühimmatı Ukrayna’ya halihazırda partiler halinde tedarik ediyor.
Aster 30, Fransız-İtalyan ortak yapımı SAMP/T sisteminde kullanılan önleme füzesidir ve genellikle ABD yapımı Patriot’un muadili olarak tanımlanır. Her iki sistem de Ukrayna için hayati önem taşıyan balistik füze savunma kabiliyeti sağlıyor. Ukrayna’nın hâlihazırda biri Fransa, diğeri İtalya’dan olmak üzere iki temel SAMP/T sistemi bulunuyor.
SAMP/T NG, temel modelin geliştirilmiş versiyonudur; yeni radarların eklenmesiyle hem irtifa hem de azami menzil açısından genişletilmiş bir angajman alanı sunuyor. Fransız versiyonu Thales GF 300, İtalyan versiyonu ise Leonardo’nun Kronos Grand Mobile HP radarını kullanıyor.
Zelenskiy ayrıca, FREYJA adı verilen balistik füze savunma girişiminin ilk toplantısının yapıldığını bildirdi. Toplantıda, balistik füzelere karşı savunma sistemlerinin ve önleyicilerin büyük ölçekte sağlanması için siyasi, devlet ve endüstriyel düzeyde koordinasyon ele alındı.
Almanya’nın da aralarında bulunduğu sekiz ülke, dün Entegre Balistik Füze Savunma Koalisyonu’nun kuruluş toplantısını gerçekleştirdi. Koalisyona Ukrayna, Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç ve Birleşik Krallık’ın katıldığı bildirildi. Girişim, yeni balistik füze savunma yeteneklerini geliştirmek için kaynakları bir araya getirecek.
Zelenskiy, koalisyona kritik bileşen sağlayan Avrupalı şirketlerin katılımını değerlendirdiği açıklamasında Fire Point, Thales, Diehl Defence, Saab, Kongsberg Defence & Aerospace, Weibel, Leonardo, Sener, MBDA, Eurosam, Safran ve Destinus’u örnek gösterdi. Ukrayna Cumhurbaşkanı, ülkesinin elinde füzeler bulunduğunu ancak bunların bir sistemin yalnızca parçası olduğunu belirtti ve FREYJA’yı önümüzdeki on iki ay içinde kapsamlı biçimde devreye alabilecekleri konusunda iyimser olduğunu söyledi.
Basın toplantısında Fransız tedariklerinin ve FREYJA projesinin finansmanına dair ayrıntı verilmedi.
Fransa’nın kararı, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta Ukrayna’ya Patriot önleme füzelerini yurt içinde üretme lisansı verileceğini açıklamasının ardından geldi. Ukrayna, gelen Rus balistik füzelerini düşürmek için ek kapasiteye acil ihtiyaç duyuyor; özellikle Patriot füzelerinde tedarik sıkıntısı yaşanıyor.
Balistik füzeler, uçuşun son aşamasında çok yüksek hızlarla alçaldığı için diğer füze türlerine kıyasla önlenmesi güç bir tehdit oluşturuyor. Rusya son yıllarda, gelişmiş hava savunma sistemleri tarafından vurulmalarını zorlaştırmak amacıyla manevra kabiliyeti artırılmış balistik füzeler kullanmaya başladı.
Fransız Hava Kuvvetleri’nden General Fabien Mandon, geçen yıl SAMP/T’nin Rus balistik tehditlerine karşı Patriot’tan daha etkili olduğunu savunmuştu. Mandon, “Ruslar en gelişmiş füzelerinin uçuş profillerini değiştirdi, çünkü Ukrayna savunma sistemleri tarafından önlendiklerini fark ettiler. Bugün Patriot bu füzeleri önlemekte zorlanıyor, ancak SAMP/T bunları önlüyor” demişti.
Zelenskiy de başkent Kiev’e yönelik yoğun bir saldırının ardından 6 Temmuz’da yaptığı paylaşımda önleyici füze yetersizliğine dikkat çekmişti. Ukrayna lideri, “Askerlerimiz insansız hava araçlarını ve seyir füzelerini önleme konusunda iyi performans gösterdi, ancak Rus balistik füzelerini önleyemedi. Bunun nedeni tam da önleyici füzelerin yetersizliğidir” ifadelerini kullanmıştı.
Ukrayna’ya destek, Ankara’daki NATO Zirvesi’nde de ele alındı. Paris’e giden Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in açıklamasına göre, zirvede Ukrayna’ya bu yıl ve gelecek yıl her biri için 70 milyar avronun üzerinde destek sağlanması kararlaştırıldı. Yardımın ülkelere düşen payı bilinmezken, Almanya’nın yeniden en büyük bağışçılar arasında yer alması bekleniyor. Görevi devredecek olan Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer de ülkesinin Ukrayna’ya yönelik AB yardımlarına katılmayı planladığını açıkladı.
Merz, Ukrayna’nın hava savunmasının özellikle acil önem taşıdığını vurguladı. Şansölye, “Avrupa’da hava savunma sistemlerinin ve menzilli silahların üretimini artıracağız. Bugün, özellikle balistik füzelere karşı savunmada ortak adımlar atmak üzere anlaştık” dedi.
Analistler, Aster 30 üretim lisansının Ukrayna’nın acil önleme füzesi ihtiyacını kısa vadede karşılamayacağını, ancak sayısı giderek artan SAMP/T sistemleri için uzun vadede istikrarlı bir tedarik yolu açtığını belirtiyor. Üst düzey hava savunma füzelerinin üretim süreleri genellikle aylarla, hatta yıllarla ölçülüyor; yerli üretim hattının kurulması ve finansmanın sağlanması da zaman alacak.
