ABD’nin İran’la süren savaşta büyük miktarda mühimmat tüketmesi, Çin’in artan askeri baskısıyla karşı karşıya bulunan Asyalı müttefiklerini kaygılandırıyor. Washington Post’un haberine göre, azalan silah stoklarının Pekin ve Kuzey Kore’yi cesaretlendirebileceğine yönelik endişeler hem Asya’da hem de Pentagon içinde giderek artıyor.
Hint-Pasifik’ten sorumlu yetkililer, uzayan savaşın, bölgedeki askeri baskısını sürdüren Çin’le çıkabilecek olası bir çatışmaya karşı ABD’nin hazırlık düzeyini zayıflattığından kaygı duyuyor. Endişeler, Washington’ın operasyonel yükü gerekçe göstererek Güney Kore ile eylülde planlanan amfibi çıkarma tatbikatını iptal etmesinin ardından arttı. Karar, Başkan Donald Trump’ın müttefik ülkeyle ortak tatbikatların kapsamını daraltacağını açıklamasından bir hafta sonra geldi.
Güney Kore, Japonya ve Tayvan dâhil ABD’nin bölgedeki ortakları, büyük konvansiyonel silahların başlıca tedarikçisi olarak Washington’a güveniyor ve yıllara yayılan teslimat gecikmeleriyle karşı karşıya. Orta Doğu’daki çatışma, Çin’le olası bir savaşta kritik olabilecek mühimmatın başka bölgelere yönlendirilmesine yol açarak bu sıkıntıları ağırlaştırdı.
Tayvanlı bir yetkili, Pentagon’un önleyici füze stokunun büyük bölümünü Orta Doğu’da tüketmesi nedeniyle PAC-3 Patriot füzelerinin teslimatında “önemli gecikmeler” beklediklerini söyledi ve ABD’nin odağının Hint-Pasifik’ten kaymasını “endişe verici” olarak niteledi. Taiwan Security Monitor’a göre, Washington’ın satışını onayladığı yaklaşık 30 milyar dolarlık silahın teslimatı bekleniyor; bunların arasında 882 milyon dolar değerinde Patriot füzesi de var.
Konu hakkında bilgi sahibi bir diplomata göre Pentagon, Japonya’yı da Tomahawk seyir füzeleri dâhil sevkiyatlarda yaşanabilecek gecikmeler konusunda uyardı. Japonya Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi, mayısta gecikmelerin “mümkün” olduğunu, ancak Tokyo’nun Tomahawk tedarik planlarında değişiklik bulunmadığını belirtti. Financial Times, Japonya’ya teslim edilecek 400 Tomahawk füzesinin iki yıla kadar gecikebileceğini yazdı.
Bir ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi, “Müşterek Kuvvet’in Hint-Pasifik’te saldırganlığı caydırabilecek şekilde konuşlandırılmış, hazır ve yeterli kabiliyete sahip olduğunu” söyledi. Washington merkezli Defense Priorities’in askeri analiz direktörü Jennifer Kavanagh ise ABD’nin önceliğinin kendi stoklarını yeniden doldurmak olacağını değerlendirdi: “Tayvan’ın 100 füzenin tamamını teslim alma ihtimali bana oldukça düşük görünüyor.”
Başka bölgeye yönlendirilen gemiler, taşınan radarlar
Washington Post’a göre Pasifik Komutanlığı yetkilileri de odağın kayması ve Pekin’i caydıracak kaynakların azalmasından duydukları rahatsızlığı dile getirdi. Bir ABD’li yetkili, Pasifik’te bulunması gereken 30’dan fazla geminin savaş sırasında Orta Doğu’ya gönderildiğini belirterek, “Özellikle deniz kuvvetleri bakımından ağır bir bedel ödedikleri açık” dedi.
Japonya’da konuşlu USS George Washington uçak gemisi bu ay Orta Doğu’ya yönlendirilerek USS Abraham Lincoln üzerindeki yükü hafifletti. Bölgedeki son ABD uçak gemisinin de ayrılması, gemi sayısı bakımından dünyanın en büyük donanmasına sahip Çin’in bulunduğu Hint-Pasifik’ten Amerikan kuvvetlerinin daha geniş çaplı biçimde kaydırıldığını gösteriyor.
ABD’nin Kore Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Xavier Brunson, nisanda Senato Silahlı Hizmetler Komitesinde, İran’ın nükleer tesislerine düzenlenen saldırılar öncesinde bazı radarların Kore Yarımadası’ndan götürüldüğünü doğruladı. Brunson, ilave mühimmatın da taşındığını, ancak Yarımada’daki füze savunmasının merkezini oluşturan THAAD sisteminin yerinde kaldığını söyledi.
Çin’le tek taraflı yakınlaşma
Hazırlık düzeyine ilişkin soru işaretleri, Trump’ın Çin lideri Şi Cinping ile Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’a daha sıcak mesajlar gönderdiği bir dönemde gündeme geliyor. Tayvan’a yönelik yaklaşık 14 milyar dolarlık silah paketi, Trump’ın mayısta Pekin’de Şi ile gerçekleştirdiği zirve öncesinde rafa kaldırıldı. İki liderin 24 Eylül’de Washington’da görüşmesi bekleniyor.
Çinli bir yetkili, Beyaz Saray’ın paketi onaylayacağı yönündeki herhangi bir işaretin planlanan diğer ziyaretleri “ciddi biçimde baltalayacağını” söyledi. Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby’nin Çinli savunma planlamacılarıyla görüşme girişimleri ise aylardır sonuçsuz kaldı. Colby, bu ay Filipinler’de düzenlenen bir forumda bölgenin geri plana atıldığı yönündeki görüşleri reddederek, “Ayrılmıyoruz; aksine buradaki varlığımızı daha da sağlamlaştırıyoruz” dedi.
Pekin, aralıkta Tayvan çevresinde rekor büyüklükte tatbikat düzenledikten sonra Güney Çin Denizi’ndeki tartışmalı resiflerde askeri altyapısını genişletti. Çin, temmuzda nükleer başlık taşıyabilen deniz konuşlu bir füzeyle bilinen ilk denemesini gerçekleştirerek ABD ve müttefiklerinde endişe yarattı.
Savunmasızlık dönemi
Uzmanlara göre İran savaşı, Pentagon’un Asya’daki caydırıcılık yapılanmasını Ukrayna savaşından çok daha doğrudan etkiledi. CSIS kıdemli danışmanı, emekli Deniz Piyade Albayı Mark Cancian, “İran ile Batı Pasifik arasında ihtiyaç duyulacak sistemler bakımından büyük bir örtüşme var” dedi. CSIS’in 2023’ten bu yana yürüttüğü savaş oyunları, Tayvan’ın savunulmasının mevcut tedarik kapasitesini aşacağını ve kritik silahların birkaç hafta içinde tükenebileceğini ortaya koydu.
ABD istihbaratına göre Şi, Çin ordusuna 2027’ye kadar Tayvan’ı işgal edebilecek kapasiteye ulaşma talimatı verdi; ancak son değerlendirmeler yakın vadede böyle bir harekât planı bulunmadığını gösteriyor. Bu tarih, yetkililerin ABD mühimmat stokları açısından “savunmasızlık dönemi” olarak nitelendirdiği soruna dikkat çekiyor.
Pentagon, üretimi hızlandırmaları için savunma şirketlerine baskı yaptı ve Patriot üretimini 2030’a kadar üç katına çıkarmak amacıyla Lockheed Martin’e 58,6 milyar dolarlık sözleşme verdi. CSIS’in verilerine göre ABD, İran savaşı öncesindeki Patriot ve THAAD önleyici füze envanterinin büyük bölümünü tüketti ve stokta yalnızca yaklaşık bin füze kaldı. Kavanagh, tablonun caydırıcılık açısından zorlayıcı olduğunu vurguladı: “Çin’in 3 bin veya daha fazla balistik füzesi var. Dolayısıyla bu hesap hiç iç açıcı değil.”
