Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın genelkurmay başkanları, Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında cuma günü Riyad’da toplanarak Yemen’deki Husilerin krallığa yönelik tırmanan saldırılarına karşı istihbarat paylaşımını, askeri koordinasyonu ve savunma yeteneklerinin entegrasyonunu derinleştirme kararı aldı.
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ve Pakistan ordusunun medya birimi Inter-Services Public Relations (ISPR) açıklamalarına göre, komutanlar anlaşmadaki taahhütleri “derhal” etkili askeri iş birliğine dönüştürme sözü verdi.
Toplantıya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Pakistan Savunma Kuvvetleri ve Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asim Munir ile Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh bin Hamed Al-Ruwaili katıldı.
Saldırılar kınandı
Komutanlar, Suudi Arabistan’ın karşı karşıya olduğu güvenlik durumunu ve tehditleri değerlendirdi. İran destekli Husilerin kutsal şehir Mekke’yi ve krallığın sivil ve ekonomik altyapısını hedef alan saldırılarını “şiddetle” kınadı.
Açıklamada, katılımcıların kolektif savunmaya bağlılıklarını ve Suudi Arabistan’ın “güvenliğini, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü” koruma kararlılıklarını yeniden teyit ettiği belirtildi.
Pakistan ordusu, “Komutanlar ayrıca üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliğini daha da ilerletmenin yollarını da görüştüler” ifadesini kullandı.
Katılımcılar, üç ülke arasındaki “uzun süredir devam eden ilişkiler ve karşılıklı güvene” dikkat çekerek toplantının savunma ortaklığının gücünü yansıttığını vurguladı. Suudi Silahlı Kuvvetlerinin “tetikliliğini ve profesyonelliğini” de övdü.
Prens Halid’den açıklama
Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, aynı gün Mareşal Munir’i kabul etti. Prens Halid, X’teki paylaşımında genelkurmay başkanları toplantısının sonuçlarını memnuniyetle karşıladıklarını yazdı.
“Kutsal şehir Mekke ile krallığın sivil ve ekonomik altyapısını hedef alan menfur saldırıları ele aldık,” diyen Prens Halid, “Mekke Ortak Savunma Anlaşması uyarınca bu saldırılara karşı koymak için ortak çabalarımızı sürdüreceğimizi teyit ettik” ifadesini kullandı.
Acil toplantı çağrısı
Toplantı, Suudi Arabistan’ın çağrısıyla acil olarak düzenlendi. Suudi Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, perşembe günü New York’ta BM Genel Kurulunun 81. oturumu marjında Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüştü.
Suudi Basın Ajansı (SPA), görüşmenin gündem maddelerinden birinin krallığa destek yollarını ele alacak acil genelkurmay başkanları toplantısının hazırlıkları olduğunu bildirdi.
Pakistan’ın Dawn gazetesinin haberine göre, Suudi Arabistan toplantıdan bir gün önce Mekke dahil birçok bölge için uyarı yayımladıktan sonra Husilerin fırlattığı altı balistik füzeyi önledi.
Temmuzdan bu yana tırmanma
Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları temmuzdan bu yana yoğunlaşarak Nisan 2022’de varılan ateşkesi fiilen sona erdirdi. Grup ayrıca deniz ablukası ilan etti. Kızıldeniz ve Aden Körfezi’nde Suudi Arabistan bağlantılı gemi ve tankerlere saldırılar düzenledi.
Anlaşmanın çerçevesi
Mekke Ortak Savunma Anlaşması (MJDA), 7 Ağustos’ta Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı. Anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırıyı üçüne yönelik saldırı olarak kabul ediyor.
Yaklaşık bir yıl süren müzakerelerin ardından imzalanan anlaşma, kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi, ortak tatbikatları ve daha sıkı koordinasyonu öngörüyor. Taraflar, savunma ve dışişleri bakanları ile askeri komutanlardan oluşan siyasi ve askeri mekanizmalar kurma konusunda da uzlaştı.
İttifakın genel sekreterliği Riyad’da kuruldu. Pakistan, emekli Korgeneral Nauman Mahmood’u ilk genel sekreter olarak atadı.
Genişleme tartışması
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş cuma günü yaptığı açıklamada, MJDA’nın zamanla Müslüman dünyası için daha geniş bir güvenlik düzenlemesine dönüşebileceğini söyledi. Kurtulmuş, İran’ın da anlaşmaya katılabileceğini belirterek Türkiye’nin anlaşmayı İran’a karşı bir adım olarak görmediğini ifade etti.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da daha önce İran’ın daha geniş bir bölgesel güvenlik çerçevesine dahil edilmesini desteklemiş, Tahran’ın katılımının bölgesel istikrara katkı sağlayabileceğini söylemişti.
Riyad toplantısı, imzasından yedi hafta sonra anlaşmanın siyasi taahhütten operasyonel iş birliğine geçişinin ilk somut adımı olarak öne çıkıyor. İran savaşının Körfez ülkelerinin güvenlik açıklarını görünür kıldığı ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatı aksattığı bir dönemde, üçlü yapının entegre hava ve füze savunması ile istihbarat paylaşımı alanındaki kapasitesi belirleyici olacak.
