NATO Avrupa Müttefik Kuvvetleri Başkomutanı (SACEUR) General Alexus Grynkewich, pazartesi günü Varşova Güvenlik Forumu’nda ittifakın saldırıya uğraması halinde “bu gece bile” savaşmaya hazır olduğunu söyledi. ABD’li komutan, NATO’nun olası bir saldırıya yanıtını belirleyen “zafer teorisini” de ilk kez kamuoyu önünde açıkladı.
“Eğer biri bize saldırmak kadar aptalca bir şey yaparsa, savaşırız,” diyen Grynkewich, bir çatışmanın yakın ya da kaçınılmaz olduğuna inanmadığını vurguladı.
Grynkewich konuşmasında Rusya’nın adını açıkça anmadı. Ancak ittifak, son dönemde Moskova’nın oluşturduğu tehdide ilişkin uyarılarını sıklaştırıyor. Konuşma, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin aynı sabah foruma hitabının ardından yapıldı.
Stratejik yenilgi hedeflenmiyor
Grynkewich, NATO’nun rakibe stratejik bir yenilgi dayatmayı amaçlamadığını söyledi. Hedefin, saldırıyı başlangıçta durdurmak ve rakibin müttefik topraklarını ele geçirip elinde tutma yeteneğini ortadan kaldırmak olduğunu belirtti.
Komutana göre bunun için saldıran kuvvetlerin taktik ve operasyonel düzeyde yenilgiye uğratılması yeterli. Grynkewich, “Bize saldıran savaş sistemini, o saldırıyı sürdüremeyecek hale getirmek için çökertiriz,” dedi.
Prusyalı askeri kuramcı Carl von Clausewitz’e atıfta bulunan Grynkewich, düşmanı savaş işlevlerini yerine getiremeyeceği “doruk noktasına” ulaştırmayı hedeflediklerini kaydetti.
Tırmanmanın yükü saldırganda
Grynkewich, engelleme savunmasına (deterrence by denial) dayanan bu yaklaşımın NATO’yu çatışmanın tırmanması konusunda avantajlı bir konumda tuttuğunu söyledi. İttifak yalnızca kendisine saldıran sistemi hedef alacağı için çatışmayı tırmandırmaya ihtiyacı ya da teşviki bulunmuyor.
“Bu, tırmanmanın yükünün tamamen saldırganın omuzlarına bineceği anlamına gelir,” diyen komutan, bu kararın ahlaki, siyasi ve stratejik ağırlığını yalnızca saldırganın taşıyacağını ifade etti.
Grynkewich, tırmanma tehdidinin ya da çatışma sırasında fiili bir tırmanmanın ittifakı bölmeyeceğini savundu. Böyle bir adımın müttefikleri birbirine daha sıkı bağlayacağını söyledi.
“Kitlesel etki yaratma kabiliyetimizden ve tırmanma merdiveninde düşmanın her hamlesine karşılık verebileceğimize dair örtük uyarıdan güven duymalıyız,” dedi. Birleşik ve hazır bir ittifakla karşılaşan herhangi bir düşmanın, tırmanmanın askeri maliyetinin çok yüksek olduğunu hızla fark edeceğini ekledi.
Hazırlık ve caydırıcılık
Grynkewich, ittifakın teoriyi uygulamaya koymak ve kuvvetlerin hazırlık düzeyini en üst seviyeye çıkarmak için adımlar attığını belirtti. NATO’nun rehavete kapılmadığını vurgulayan komutan, “Yarın daha hazır, ertesi gün ise daha da hazır olacağız,” dedi.
Komutan, hazırlığın gösterilmesinin çatışmayı önlemede de belirleyici olduğunu söyledi. Etkili ve inandırıcı bir caydırıcılığın, bir savunma ittifakı olarak NATO’nun temel hedefi olduğunu ifade etti.
Her tatbikatın ve savunmaya yatırılan “her zloti, avro, dolar, lira, sterlin veya kronun” bu amaca katkı sağladığını belirtti.
Polonya’ya mesaj
Panelde soruları yanıtlayan Grynkewich, Polonya’yı doğu kanadında “inanılmaz derecede önemli bir müttefik” olarak nitelendirdi. Polonya’nın savunmasına yatırım yaparak Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 3. maddesine bağlılığını gösterdiğini söyledi. Söz konusu madde, üyelerin bireysel ve ortak savunma kapasitelerini geliştirmesini öngörüyor.
Avrupa ve Kuzey Amerika’daki müttefiklere de seslenen komutan, “Birlik gücümüzdür,” dedi. İttifakın bugün hiç olmadığı kadar bir arada olduğunu vurguladı.
Kendisinin uykusunu neyin kaçırdığı sorusuna ise ABD’li eski bir lidere atıfla yanıt verdi: “Benim işim, başkalarının uykusunu kaçırmak.”
Doğu kanadında caydırıcılık
Grynkewich’in açıklamaları, NATO’nun doğu kanadında Rusya’ya karşı caydırıcılık duruşunu somut bir harekât çerçevesine oturtma çabasını yansıtıyor. Engellemeye dayalı yaklaşım, saldırının hedefine ulaşmasını önlemeyi öne çıkarırken tırmanmanın sorumluluğunu açıkça saldırgana yüklüyor.
Varşova Güvenlik Forumu 12-13 Ekim tarihlerinde düzenleniyor. Bu yılın partner ülkesi Norveç.
ARKA PLAN BİLGİ
Grynkewich’in kullandığı “tırmanma merdiveni” (escalation ladder), ABD’li strateji kuramcısı Herman Kahn’ın 1960’larda geliştirdiği bir kavram. Çatışmayı basamaklar halinde düşünür. Diplomatik baskı ve tehditlerle başlar, sınırlı konvansiyonel çatışmaya, oradan daha geniş harekâta ve en üstte nükleer silah kullanımına kadar uzanır. Her basamak bir öncekinden daha yüksek risk ve maliyet taşır.
Rusya bağlamında olası tırmanma adımları şunlar olabilir: çatışmayı başka coğrafyalara yaymak, sivil altyapıyı hedef almak, yeni silah sistemleri devreye sokmak ve en kritik olarak nükleer tehdit ya da taktik nükleer silah kullanımı. “Kılıç sallayarak tırmanışla tehdit etmek” ifadesi de büyük olasılıkla Moskova’nın nükleer söylemine gönderme.
Grynkewich’in argümanı, NATO yalnızca saldıran kuvvetleri durdurmayı hedefliyor, Rusya’nın tamamını yenmeyi değil. Bu yüzden NATO’nun çatışmayı bir üst basamağa taşımasına gerek yok. Eğer çatışma büyürse, bu kararı veren ve sorumluluğunu taşıyan taraf saldırgan olur. NATO’nun her basamakta karşılık verebileceği mesajı da düşmanı bu adımı atmaktan caydırmak için veriliyor.
