ABD, İran destekli olduğu öne sürülen bir komploya ilişkin yeni tehdit bilgileri üzerine İngiltere’nin güneyindeki RAF Fairford hava üssünde konuşlu 12 B-1 bombardıman uçağının tamamını hafta sonu ABD’deki ana üslerine geri çekti.
İki ABD’li yetkili pazar günü, komutanların üsse yönelik komployla ilgili yeni uyarılar aldığını ve uçakların aceleyle çekildiğini söyledi. Yetkililer, operasyonel konuları tartışmak için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
ABD Avrupa Komutanlığı (EUCOM) uçakların İngiltere’den ayrıldığını doğruladı, yeni uyarılar hakkında yorum yapmadı. Komutanlık açıklamasında, “RAF Fairford’a konuşlandırılmış tüm ABD bombardıman uçaklarının şu anda ABD’deki ana üslerine geri dönmekte olduğunu teyit edebiliriz” denildi.
Açıklamada, “ABD Hava Kuvvetleri bombardıman uçakları, küresel kuvvet hazırlığını ve operasyonel gereksinimleri desteklemek amacıyla rutin olarak dünyanın dört bir yanında görev yapmaktadır” ifadesi yer aldı.
İngiltere Savunma Bakanlığı yorum yapmaktan kaçındı.
Acil tahliye
Yetkililere göre bazı uçaklar ve uçuş ekipleri, Atlantik geçişini destekleyecek havada yakıt ikmal uçakları acil olarak havalandırılırken üsten ayrıldı. Pazar günü itibarıyla uçaklardan en az üçü Güney Dakota’daki ana üssüne indi.
Uçakların bir kısmı, normal kuvvet rotasyonu kapsamında Fairford’a geçen hafta gelmişti.
Bir ABD’li yetkili, yeni bilginin üç hafta önce ortaya çıkan tehdit uyarılarının parçası olduğunu söyledi. Yetkiliye göre son 24 saatte somut ayrıntıların ve aciliyetin artması komutanları endişelendirdi.
Konuya yakın bir kaynak CNN’e son tehdidi “gerçek bir olay” olarak nitelendirdi. Bir ABD’li yetkili, uçakların bölgedeki başka bir üsse kaydırılmak yerine ana üslerine çekilmesinin olağandışı olduğunu belirtti.
RAF Fairford, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşta görev alan B-1’lerin konuşlandırılması için kullanılıyordu. Üs, uzun menzilli taarruzları yöneten ABD Küresel Taarruz Komutanlığı’nın harekât üssü olarak hizmet veriyordu.
Soruşturma sürüyor
İngiliz polisi 27 Eylül’de üssün yakınında, beyaz minibüslerle seyahat eden beş kişiyi terör ve patlayıcı suçları şüphesiyle gözaltına aldı. Polis, 23-25 yaşlarındaki şüphelilerin Londra bölgesinden İngiliz vatandaşları olduğunu açıkladı.
Üç minibüste patlayıcı bulunmaması üzerine şüpheliler kefaletle serbest bırakıldı. Polis, bu kişilerin soruşturma altında olduğunu belirtti.
Operasyon sırasında 85 ev tahliye edildi, minibüsler bomba imha robotuyla arandı. Başbakan Andy Burnham ulusal güvenlik toplantısı düzenledi.
ABD Başkanı Donald Trump serbest bırakma kararını eleştirerek, “Ben olsam bunu yapmazdım” dedi.
Perşembe günü 25 yaşındaki İngiliz-İran çifte vatandaşı bir kişi, terör eylemi hazırlığı şüphesiyle gözaltına alındı.
İran suçlamaları reddetti
Burnham 30 Eylül’de BBC’ye, “Zamanı geldiğinde daha fazla bilgi vereceğiz, ancak İran’ın bu olayda rol oynadığına inandığımızı teyit edebiliriz” dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Fox News’e komploda “yabancı bir aktörün parmağı” olduğunu söyledi, ayrıntı vermedi. Rubio, “Dünyada, örneğin İran gibi, küresel çapta Amerikan çıkarlarına saldırmakla açıkça tehdit eden unsurlarla karşı karşıyayız” dedi.
ABD, İngiltere, Almanya ve İsrail’deki yetkililer, operasyonun İran Devrim Muhafızları veya Tahran’daki ayrı bir askeri karargâhla bağlantılı olduğuna inanıyor.
İran suçlamaları asılsız olarak nitelendirdi ve İngiltere’nin Tahran büyükelçisini Dışişleri Bakanlığı’na çağırdı. İran devlet medyasına göre Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht-Revançi, Londra’yı Tahran’a yönelik “uygunsuz yaklaşımını” gözden geçirmeye çağırdı.
İstihbarat uyarıları
Devrim Muhafızları temmuzda, üssün ABD’ye kullandırılmasının Washington’ın eylemlerinden “Londra’yı sorumlu kıldığını” açıklamıştı. Açıklamada, “İran topraklarına saldırı düzenlemek için kullanılan herhangi bir üs, kuvvetlerimiz için meşru bir hedeftir” denilmişti.
Konuyla ilgili bilgilendirilen ABD’li yetkililere göre, ABD ve diğer Batılı istihbarat servisleri eylülde komutanları RAF Fairford’un İran destekli olası bir saldırının hedefi olduğu konusunda uyardı. Değerlendirme, ele geçirilen iletişim kayıtlarına, muhbirlere ve diğer istihbarat kaynaklarına dayanıyordu.
Gizli değerlendirmeler, takip eden saldırılarda insansız hava araçlarının kullanılabileceğine işaret etti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail istihbaratının da İngiliz muhataplarını belirli bir hedef belirtmeden uyardığını söyledi. Üst düzey bir ABD’li yetkiliye göre İsrail, Almanya’daki Spangdahlem ve Ramstein üslerinin yüksek risk altında olduğunu bildirdi.
Tırmanma riski
Barış zamanında, çatışma bölgesinden binlerce mil uzaktaki müttefik bir ülkenin üssünden stratejik bombardıman uçaklarının bu hızla çekilmesi nadir görülüyor.
İngiltere topraklarında İran destekli bir saldırı, Tahran’ın ABD ve İsrail öncülüğündeki savaşa misilleme olarak Batı ülkelerine yönelik ciddi bir tırmanışı anlamına gelecek.
