ABD ve İran, yaklaşık bir aylık görece sakin dönemin ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri gerilimi yeniden tırmandıran karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. ABD, İran’ın Larak Adası’ndaki iki roket fırlatıcısını hedef alırken, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Ürdün’deki iki ABD hava üssüne füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdığını açıkladı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, ABD saldırısının İran güçlerinin Hürmüz Boğazı’na mayın taşıyan roketler fırlatmaya hazırlandığının gözlemlenmesinin ardından düzenlendiğini söyledi.
CENTCOM, operasyonu kritik deniz yolunda “acil tehdit oluşturan İran mayın döşeme güçlerine” karşı gerçekleştirilen “sınırlı ve hassas bir operasyon” olarak tanımladı.
CENTCOM açıklamasında, “İran bu tehdidi yarattı ve ABD ordusu, sivil denizcileri, ticari gemileri ve küresel ticaretin serbest akışını korumak için bu tehdidi ortadan kaldırdı” ifadelerini kullandı.
İran devlet medyası, ülkenin güneyindeki Bandar Abbas kıyılarında bulunan Larak Adası yakınlarında patlama meydana geldiğini bildirdi. IRGC, saldırıda İranlı askerler ile siviller arasında ölü ve yaralılar bulunduğunu açıkladı ancak sayı vermedi. Reuters da can kaybı ve yaralanmaları IRGC’nin açıklamasına dayanarak bildirdi.
IRGC, ABD saldırısını Trump yönetiminin yaptığı “stratejik ve ölümcül bir hata” olarak nitelendirerek karşılık verileceğini duyurdu.
İran Ürdün’deki ABD hedeflerine saldırdı
IRGC daha sonra Ürdün’de bulunan iki ABD hava üssüne füze ve insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediğini açıkladı.
Ürdün Silahlı Kuvvetleri ise 31 Ağustos sabahı ülkenin hava sahasına giren sekiz füzenin hava savunma sistemleri tarafından önlenerek imha edildiğini bildirdi.
Ürdün resmi haber ajansı Petra’nın aktardığı askeri açıklamaya göre füzeler, vatandaşlar veya mülkler için tehdit oluşturmadan etkisiz hale getirildi. Ürdün ordusu önleme faaliyetlerinin mevcut angajman kuralları doğrultusunda gerçekleştirildiğini belirtti.
Petra’nın 31 Ağustos tarihli açıklamasında füzelerin İran tarafından fırlatıldığı veya hangi ABD üslerinin hedef alındığı belirtilmedi. Bu ayrıntılar İran tarafının açıklamasına dayanıyor.
Hürmüz Boğazı yeniden gerilimin merkezinde
Son karşılıklı saldırılar, ABD yönetiminin Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası deniz ulaşım rotalarında mayın temizleme faaliyetlerinin tamamlandığını açıklamasından günler sonra geldi.
ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta İran’a yeni mayın döşeyen herhangi bir gemi veya teknenin imha edileceğinin bildirildiğini söylemişti.
Washington ile Tahran arasındaki çatışmanın altıncı ayında Hürmüz Boğazı, askeri faaliyetlerin yanı sıra diplomatik girişimlerin de merkezinde bulunuyor. İran ve Umman, boğazdaki deniz trafiğinin yeniden tesis edilmesine yönelik bir düzenleme üzerinde görüşmelerini sürdürürken Katar dahil bölgesel aktörler de diplomatik girişimleri destekliyor.
ABD ile İran arasındaki doğrudan görüşmeler ise durma noktasında.
ABD’nin Larak Adası’na yönelik saldırısı, Washington’ın 29 Temmuz’dan bu yana İran’a karşı gerçekleştirdiği ilk saldırı oldu.
Washington ekonomik baskıyı da artırıyor
Askeri hareketliliğin yeniden başlamasına karşın Trump yönetimi son haftalarda İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya odaklanmış durumda.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’la ekonomik ilişkilerini sürdüren kurumlara karşı yeni ikincil yaptırımların haftalık olarak açıklanmasının planlandığını söyledi. İlk aşamada bankacılık sektörüne odaklanan Washington, İran’ın uluslararası finansal bağlantılarını sınırlamayı hedefliyor.
Bessent, “Her hafta bunlardan çok daha fazlasını göreceksiniz” diyerek yeni yaptırımların devam edeceğini belirtti. Reuters’ın aktardığına göre ABD Hazine Bakanlığı’nın yaklaşımı, İran’a yönelik ekonomik baskıyı artırmak amacıyla ikincil yaptırımların düzenli şekilde genişletilmesini öngörüyor.
Petrol fiyatları yükseldi
ABD’nin Larak Adası’na yönelik saldırısının ardından petrol fiyatları yüzde 2’nin üzerinde yükseldi.
Reuters verilerine göre uluslararası referans Brent ham petrolü varil başına 90,61 dolara, ABD West Texas Intermediate (WTI) petrolü ise 85,53 dolara çıktı.
Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji taşımacılığındaki rolü nedeniyle bölgedeki askeri hareketlilik enerji piyasaları açısından yakından izleniyor. Reuters’a göre savaş başlamadan önce dünya petrolünün yaklaşık beşte biri boğaz üzerinden taşınıyordu.
Son karşılıklı saldırılar, askeri gerilimin yaklaşık bir aylık aranın ardından yeniden yükseldiğini gösterirken, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği hem bölgesel güvenlik hem de küresel enerji arzı açısından temel başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.
