Lockheed Martin, geliştirme aşamasındaki uzun menzilli AGM-158 XR seyir füzesinin ilk uçuş testini, ABD Hava Kuvvetlerinin desteğiyle yıl sonuna kadar gerçekleştirmeyi planlıyor. Gelir bakımından dünyanın en büyük savunma şirketi olan Lockheed, testi JASSM ailesini daha modüler bir mimariye taşıma hamlesinin parçası olarak konumlandırıyor.
Şirketin füze ve ateş kontrolü başkanı Tim Cahill, Detroit’teki ReIndustrialize etkinliğinin kulislerinde, prototipin montaj aşamasında olduğunu ve Hava Kuvvetlerinin atış sahası tahsisiyle programa destek verdiğini söyledi.
Modüler mimariye geçiş
“AGM-158 platformunu daha modüler bir sisteme dönüştüreceğiz” diyen Cahill, sistemin “farklı uzunluklara ve nihayetinde farklı yükleri taşıma kapasitesine hızlı bir şekilde ayarlanmasına” olanak tanıyacağını belirtti.
Lockheed, XR çeşidini ilk kez 2024’ün sonunda tanıttı. Program şirket tarafından öz kaynaklarla finanse ediliyor; bu yaklaşım, geliştirme takvimini geleneksel tedarik süreçlerine kıyasla öne çekiyor.
Cahill, potansiyel alıcıların “açıkça ilgili” olduğunu söyledi. Şirket, görüşmelerin şimdilik büyük ölçüde ABD ile sınırlı kaldığını aktardı.
Teknik profil
AGM-158 XR, JASSM-ER ve gemisavar LRASM hatlarından türetilen, gövdesi ek yakıt kapasitesi için uzatılmış bir mühimmat. Füze, 450 kilogramlık (bin libre) delici harp başlığını koruyor ve düşük radar görünürlüğünü hedefliyor.
Güdüm, elektronik harbe dirençli GPS/atalet seyrüsefer paketine ek olarak terminal safhada kızılötesi görüntüleyici arayıcı başlıktan oluşuyor.
Lockheed menzili açıklamıyor. Bağımsız kaynaklar, XR’nin JASSM-ER’ın yaklaşık iki katı menzile, Tomahawk’a yakın biçimde yaklaşık bin 600 kilometreye ulaşabileceğini tahmin ediyor.
Uzatılmış gövde, füzenin ağırlığını ve boyutunu artırarak F-16 ile uyumunu ortadan kaldırıyor. XR; F-35, F-15EX ve F/A-18E/F ile B-1B ve B-52H bombardıman uçaklarıyla taşınabiliyor.
Lojistik ve operasyonel tempo
Lockheed, uzun menzilin Hint-Pasifik gibi geniş harekât alanlarında tanker ikmal ihtiyacını azaltacağını savunuyor. Şirketin hava silahları ve sensörlerden sorumlu başkan yardımcısı Michael Rothstein, daha uzak salış noktalarının pilotlara daha hızlı yakıt ve mühimmat ikmali yaparak bir sonraki sortiye dönme imkânı tanıyacağını ifade etti.
Bu yaklaşım, sınırlı sayıdaki tanker filosunun daha kritik görevlere kaydırılmasına ve günlük sorti sayısının artırılmasına olanak sağlıyor.
Mühimmat stoklarının yenilenmesi
XR’ye duyulan ilgi, ABD’nin uzun menzilli hassas mühimmat stoklarındaki erimeyle aynı döneme denk geliyor. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı Epic Fury Harekâtı, JASSM dâhil pahalı standoff mühimmatını hızla tüketti.
ABD Hava Kuvvetleri, 23 Nisan’da açıkladığı tedarik planıyla 2031 mali yılına kadar yaklaşık 4 bin 300 AGM-158 alarak toplam envanteri yaklaşık 11 bine çıkarmayı hedefliyor. Programın maliyeti yaklaşık 20,2 milyar dolar olarak öngörülüyor.
Lockheed, JASSM ve LRASM üretimini yılda yaklaşık bin füzeye çıkarmayı planlıyor. XR’nin mevcut hatlarla bileşen ve test süreçlerini paylaşması, kapasiteyi parçalamadan yeni yetenek eklenmesini sağlıyor.
Gelişmiş hava savunma ağlarının platformlara yönelik riski artırması, ABD’yi menzili genişletilmiş standoff mühimmatına yöneltiyor. XR, gelişiminin tamamlanması hâlinde, yoğun erişim engelleme (A2/AD) ortamlarında derinlemesine vuruş seçeneklerini genişletecek.
