Baltık bölgesinde art arda yaşanan hava ve deniz güvenliği olayları NATO’nun doğu ve kuzey kanadında güvenlik gündemini yeniden öne çıkardı. Danimarka ordusu bir Rus fırkateyninin askeri helikoptere doğru iki işaret fişeği ateşlediğini açıklarken, NATO savaş uçakları Litvanya hava sahasına giren bir insansız hava aracına müdahale etti.
Danimarka Silahlı Kuvvetleri, olayın 14 Eylül’de ülkenin güneyindeki Gedser açıklarında uluslararası sularda meydana geldiğini bildirdi. Hava Kuvvetlerine ait Fennec helikopteri, Rus fırkateyninin rutin fotoğraflamasını gerçekleştiriyordu.
Ordunun açıklamasına göre Rus savaş gemisi helikoptere doğru iki işaret fişeği ateşledi. Fişeklerden biri helikopterin yakınından geçti.
Danimarka ordusu, söz konusu piroteknik işaret fişeklerinin denizde normal olarak dikkat çekmek veya ikaz amacıyla kullanıldığını belirtti.
Danimarka Savunma Bakanı Jeppe Bruus, fişeklerin ateşlenmesinden önce herhangi bir uyarı veya telsiz temasının gerçekleşmediğini söyledi. Bruus, helikopterin Rus savaş gemisinin fotoğraflanmasında standart prosedürleri izlediğini belirtti.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen de Rusya’nın Danimarka ordusuna yönelik eylemini “pervasız” olarak nitelendirdi.
Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ise olayın ardından Rusya’nın Kopenhag Büyükelçisi Vladimir Barbin’in Dışişleri Bakanlığına çağrıldığını açıkladı.
Barbin, Danimarka helikopterlerinin Rus savaş gemilerinin yakınında daha önce de “tehlikeli manevralar” yaptığını savundu ve son olayı Rus fırkateynine yönelik “kışkırtıcı eylemler” olarak nitelendirdi.
NATO savaş uçakları Litvanya’da İHA’ya müdahale etti
Danimarka’daki olayın ardından Baltık bölgesindeki ikinci güvenlik gelişmesi Litvanya’da yaşandı.
Litvanyalı yetkililere göre ülke hava sahasına giren bir insansız hava aracına NATO’nun Baltık hava savunma görevi kapsamında konuşlandırılan İtalyan savaş uçakları müdahale etti.
İHA, başkent Vilnius’un yaklaşık 90-100 kilometre batısındaki Pratkunai köyü civarında etkisiz hale getirildi.
Litvanya Savunma Bakanı Robertas Kaunas, olayın ardından İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto ile Şiauliai’de NATO hava savunma görevinde bulunan İtalyan askerlerini ziyaret etti.
Kaunas, olayın hava hedeflerinin tespit edilmesi ve etkisiz hale getirilmesine yönelik kabiliyetlerin geliştirilmesi gereğini ortaya koyduğunu söyledi.
Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda da NATO savaş uçaklarının Litvanya hava sahasına giren İHA’ya müdahale ettiğini açıkladı.
Yetkililere göre hava aracı Litvanya hava sahasında yaklaşık 30 dakika kaldı ve büyük olasılıkla Belarus yönünden ülkeye girdi.
Olay yerinde yapılan incelemelerde İHA ile bağlantılı bir patlayıcı cihaz bulunduğu ve etkisiz hale getirildiği açıklandı.
İtalya Savunma Bakanı Crosetto, İHA’nın “büyük olasılıkla” Rusya’dan geldiğini söyledi. İHA’nın menşeine ilişkin incelemeler sürerken bu değerlendirme henüz bağımsız olarak kesinleştirilmiş değil.
Von der Leyen: Olaylar münferit değil
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Danimarka ve Litvanya’daki gelişmelerin birbirinden bağımsız olaylar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Von der Leyen, gelişmeleri Avrupa’ya karşı daha geniş bir Rus “saldırganlığı ve provokasyonu” örüntüsünün parçası olarak nitelendirdi ve NATO ile birlikte kolektif caydırıcılık ve savunmanın güçlendirildiğini belirtti.
Polonya savaş uçaklarını havalandırdı
Polonya da aynı dönemde Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik İHA saldırıları nedeniyle savaş uçaklarını havalandırdı.
Polonyalı yetkililer daha sonra operasyonların önleyici nitelikte olduğunu ve ülke hava sahasının ihlal edilmediğinin belirlenmesi üzerine sona erdirildiğini açıkladı.
Gelişme, Polonya ordusunun bir gün önce Jarosławiec yakınlarındaki Baltık kıyısında Rus menşeli olduğundan şüphelenilen bir İHA’yı ele geçirdiğini açıklamasının ardından geldi.
Hollanda’da demiryolu hatlarında sabotaj şüphesi
Baltık’taki askeri gelişmelerden ayrı olarak Hollanda’da demiryolu altyapısına yönelik kasıtlı müdahaleler geniş çaplı ulaşım aksaklıklarına yol açtı.
Demiryolu altyapı işletmecisi ProRail, 15 Eylül sabahı ülkenin orta kesimlerindeki çok sayıda noktada raylara bilinçli şekilde yabancı maddeler yerleştirildiğini ve olayların sabotaj niteliğinde göründüğünü açıkladı.
Müdahaleler sinyalizasyon sistemlerinde hatalara yol açarken tren seferleri durduruldu veya gecikti. Yetkililer olayların sorumlularına ilişkin soruşturmanın sürdüğünü bildirdi.
Hollanda’daki demiryolu olaylarının Baltık bölgesindeki askeri gelişmeler veya Rusya ile bağlantılı olduğuna ilişkin doğrulanmış bir bulgu açıklanmadı.
Danimarka ve Litvanya’daki olaylar, Baltık bölgesinde NATO ülkelerinin hava sahası gözetleme, hava savunması ve deniz gözetleme faaliyetlerinin önemini yeniden gündeme getirdi.
Litvanya’daki müdahale NATO’nun Baltık hava savunma unsurlarının hava sahasına giren bir hedefe karşı angajman gerçekleştirebildiğini gösterirken, Danimarka’daki olay uluslararası sularda yürütülen rutin askeri gözetleme faaliyetleri sırasında Rus ve NATO unsurları arasındaki yakın temasların taşıdığı operasyonel riski ortaya koydu.
