İran’da ekonomik krizle başlayan ve kısa sürede rejim karşıtı ayaklanmaya dönüşen protestolar ülkeyi sarsarken, Tahran yönetimi ABD ve İsrail’e yönelik sert bir misilleme tehdidinde bulundu. Washington’un müdahale ihtimali, Orta Doğu’da yeni bir bölgesel savaşa dair endişeleri artırdı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Pazar günü parlamentoda yaptığı konuşmada, ABD’nin İran’a saldırması hâlinde “işgal altındaki topraklar (İsrail), ABD üsleri ve ABD savaş gemilerinin meşru hedefler” olacağını söyledi. Qalibaf, “Yanlış hesaplama yapılırsa karşılığı ağır olur” ifadelerini kullandı.
İsrail güvenlik kaynakları, ABD’nin İran’a müdahale ihtimali nedeniyle İsrail ordusunun en üst alarm seviyesine geçtiğini doğruladı. Bir İsrailli askeri yetkili, protestoların İran’ın iç meselesi olduğunu vurgularken, İsrail’in savunma hazırlıklarını artırdığını ve gerekirse güç kullanmaya hazır olduğunu söyledi.
Protestolar 1979’dan Bu Yana En Büyük Krize Dönüştü
28 Aralık’ta yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle başlayan protestolar, kısa sürede İran’daki teokratik yönetime karşı kitlesel bir ayaklanmaya dönüştü. Güvenlik güçleri ile protestocular arasında çıkan çatışmalarda ölü sayısı hızla yükseliyor.
ABD merkezli HRANA insan hakları örgütüne göre en az 162 protestocu ve 41 güvenlik görevlisi hayatını kaybetti. Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü ise ölü sayısının en az 192 olduğunu bildirdi. BBC Farsça, altısı çocuk olmak üzere en az 26 kişinin kimliğini doğruladı. Gerçek rakamın internet kesintileri nedeniyle daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
İran devlet televizyonu, Tahran adli tıp kurumunda onlarca ceset torbasının görüntülerini yayımladı ve ölümlerin “silahlı teröristler” tarafından çıkarılan olaylarda yaşandığını iddia etti. Yetkililer ise resmi ölü sayısını açıklamıyor.
İran Yönetimi: “İsyancılar ve Teröristler Ülkeye Sokuldu”
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, televizyonda yayımlanan konuşmasında İsrail ve ABD’yi suçlayarak, İran’a “camileri yakan, bankaları ve kamu binalarını hedef alan teröristlerin sokulduğunu” söyledi. Pezeshkian, ailelere seslenerek çocuklarını “isyancı ve terörist gruplardan uzak tutmaları” çağrısında bulundu.
İran Başsavcılığı ise protestocuların “Tanrı’nın düşmanı” sayılacağını ve bunun idam cezası gerektiren bir suç olduğunu açıkladı.
Trump: “ABD Yardım Etmeye Hazır”
ABD Başkanı Donald Trump, Cumartesi günü sosyal medyada yaptığı paylaşımda,
“İran, belki de daha önce hiç olmadığı kadar ÖZGÜRLÜĞÜ arıyor. ABD yardım etmeye hazır!” ifadelerini kullandı.
New York Times ve Wall Street Journal’a göre Trump yönetimi İran’a yönelik askeri seçenekler konusunda brifingler aldı. İsrailli bir kaynağa göre Trump ile İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da bir telefon görüşmesi yaparak İran’a olası müdahaleyi değerlendirdi.
Reza Pahlavi’den Sokaklara Çağrı
İran’ın son şahının sürgündeki oğlu Reza Pahlavi, X üzerinden yayımladığı videoda protestoculara seslenerek, “Sokakları terk etmeyin. Dünya sizi izliyor” dedi. Pahlavi, Trump’ın İranlıların “tarif edilemez cesaretini” yakından izlediğini ve yardım etmeye hazır olduğunu da vurguladı.
İnternet Kesildi, Starlink Tek Kapı Haline Geldi
İran yönetimi ülke genelinde interneti büyük ölçüde kesti. Uzmanlara göre bu kesinti, 2022’deki “Kadınlar, Yaşam, Özgürlük” ayaklanmasından bile daha sert. İnternet araştırmacısı Alireza Manafi, dış dünyaya bağlanmanın neredeyse tek yolunun Starlink uydu interneti olduğunu söyledi.
Bölgesel Savaş Riski
İsrail ve İran, geçen yıl Haziran ayında 12 gün süren bir savaş yaşamış; ABD İran’ın nükleer tesislerine saldırarak çatışmaya kısa süreli dahil olmuştu. Şimdi İran’daki ayaklanmalar ve Trump’ın sert açıklamaları, Orta Doğu’da yeni bir doğrudan ABD–İran çatışması riskini gündeme taşıyor.
