İsviçre F-35A savaş uçağı programında üretim süreci planlandığı takvim doğrultusunda ilerliyor. İsviçre Federal Savunma Teçhizatı Dairesi (armasuisse), ilk İsviçre F-35A uçağına ait gövde bölümü ile kanadın İtalya’daki Cameri Nihai Montaj ve Kontrol (FACO) tesisinde birleştirildiğini açıkladı. Uçağın nihai montajı ABD’deki Lockheed Martin tesisinde tamamlanacak, ilk teslimatın ise 2028 yılında gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Leonardo tarafından işletilen Cameri tesisinde üretilen MJ-4 seri numaralı gövde bölümü ve kanat, ilerleyen aşamada J-6004 askeri sicil numarasını taşıyacak ilk İsviçre F-35A savaş uçağının bir parçasını oluşturacak.
Üretim sürecinin Cameri’de tamamlanmasının ardından söz konusu yapı ABD’nin Teksas eyaletindeki Lockheed Martin’in Fort Worth tesisine gönderilecek. Burada gövde, uçağın diğer bileşenleriyle entegre edilerek nihai montaj tamamlanacak.
Armasuisse, İsviçre için üretilecek ilk sekiz F-35A’nın 2027 yılının ortasından itibaren ABD’nin Arkansas eyaletindeki Ebbing Hava Ulusal Muhafız Üssü’nde İsviçreli pilotlar ve bakım personelinin eğitiminde kullanılacağını bildirdi.
Teslimat planına göre Cameri’de tamamlanacak ilk F-35A’nın 2028 yılının ortasında doğrudan İsviçre’ye ulaştırılması hedefleniyor. J-6004 kuyruk numaralı uçağın ise 2029 yılı sonunda İsviçre envanterine katılması bekleniyor.
Yeni nesil savaş uçaklarının konuşlandırılması kademeli olarak gerçekleştirilecek. İlk F-35A’ların 2028’den itibaren Payerne Hava Üssü’nde, 2030’dan itibaren Meiringen Hava Üssü’nde ve 2032’den itibaren Emmen Hava Üssü’nde konuşlandırılması planlanıyor.
Avrupa’nın tek F-35 son montaj hattı
Cameri tesisi, ABD’nin Fort Worth ve Japonya’nın Nagoya tesisleriyle birlikte dünya genelindeki üç F-35 üretim merkezinden biri konumunda bulunuyor. Aynı zamanda Avrupa’da F-35 savaş uçaklarının son montajının gerçekleştirildiği tek tesis olma özelliğini taşıyor.
Armasuisse’nin verilerine göre tesis yıllık 20 adede kadar F-35 üretim kapasitesine sahip. Tesiste İtalya için F-35A ve kısa kalkış/dikey iniş kabiliyetine sahip F-35B varyantları üretilirken, küresel F-35 filosunda kullanılan kanatların yaklaşık üçte biri de Cameri’de imal ediliyor.
Uluslararası üretim ağı
F-35 programı, dünya genelinde 2.100’den fazla tedarikçinin yer aldığı uluslararası üretim ağıyla yürütülüyor. Uçağın farklı bölümleri çeşitli ülkelerde üretilerek son montaj hatlarında bir araya getiriliyor.
Programın Avrupalı ortakları arasında İtalya, Birleşik Krallık, Hollanda, Danimarka ve Norveç yer alıyor. Almanya’da Rheinmetall orta gövde üretimini üstlenirken, Birleşik Krallık arka gövde bölümünü üretiyor.
Öte yandan Alman Hava Kuvvetleri’nin de sipariş ettiği 35 adet F-35A’dan ilkini önümüzdeki ay Fort Worth tesisinde teslim alması bekleniyor.
İsviçre, mevcut F/A-18 Hornet filosunun yerini almak üzere F-35A savaş uçaklarını seçmişti. Program kapsamında teslimatlar kademeli olarak gerçekleştirilecek ve yeni platformların eğitim ile operasyonel konuşlandırma süreci eş zamanlı ilerleyecek.
İlk yapısal bileşenlerin üretime girmesi, İsviçre’nin F-35A tedarik programının planlanan takvim doğrultusunda ilerlediğini gösteriyor. Aynı zamanda Cameri tesisinin Avrupa’daki F-35 üretim ve lojistik zincirindeki merkezi rolünü de teyit ediyor.
