İstanbul’da 11-12 Kasım’da düzenlenen Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayii Günleri’nde iki ülkenin savunma ve havacılık firmaları 601 ikili iş görüşmesi yaptı. Taraflar, ilişkiyi ürün tedarikinin ötesine taşıyıp ortak üretim ve teknoloji transferine dayalı bir ortaklığa dönüştürme hedefini öne çıkardı.
Etkinliği DEİK ve SAHA İstanbul, Suudi Arabistan Askeri Sanayiler Şirketi (SAMI) ile birlikte düzenledi. Property Expo İstanbul’da (Vadi İstanbul) yapılan etkinlikte firmalar 11 Kasım’da 295, 12 Kasım’da 306 B2B görüşmesi yaptı.
Türk kaynaklarına göre görüşmelere 69 Türk ve 30 Suudi firma katıldı. Suudi basını ise etkinliğe 100’ü aşkın Türk ve 25’i aşkın Suudi şirketin katıldığını bildirdi.
El-Khorayef Baykar’ı ziyaret etti
Suudi Arabistan Devlet Bakanı ve Askeri Sanayiler Genel Otoritesi (GAMI) Başkan Vekili Bender bin İbrahim el-Khorayef iki gün boyunca etkinlikte bulundu. El-Khorayef, Temmuz’da kraliyet kararıyla Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığından alınarak bu göreve getirilmişti.
El-Khorayef ilk gün Otokar, ROKETSAN, STM ve HAVELSAN genel müdürleriyle görüştü. İkinci gün TUSAŞ, MKE ve SAHA İstanbul yöneticileriyle bir araya geldi. Suudi basınına göre bakan, Baykar’ı da ziyaret etti.
Protokol gününde ikili görüşme
Etkinliğin ikinci günü protokol günü olarak düzenlendi. Açılışa Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, el-Khorayef, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çetin Ali Dönmez ve İstanbul Valisi Davut Gül katıldı.
Programda SAMI CEO’su Thamer AlMuhid ve DEİK Türkiye-Suudi Arabistan İş Konseyi Başkanı Haşim Süngü de yer aldı. Programın ardından Görgün ile el-Khorayef ikili görüşme yaptı.
Görgün: 3,5 yılda 75 toplantı
Görgün, Savunma Sanayii Başkanlığının son 3,5 yılda GAMI, SAMI ve Suudi Genel Savunma Geliştirme Otoritesi (GADD) ile 75 toplantı yaptığını söyledi. Görgün, Türkiye’nin savunma sanayii deneyimini kardeş ülkelerle paylaşıp birlikte geliştirmeyi vizyon edindiğini, bu ülkelerin başında Suudi Arabistan’ın geldiğini belirtti.
Görgün, “Savunma sanayiinde faaliyet gösteren 4.500’e yaklaşan KOBİ’mizle birlikte 1.400’ü aşan projemiz ve yaklaşık 120 milyar dolarlık proje portföyümüzle, her projede birlikte geliştirebileceğimiz ve ileriye taşıyabileceğimiz adımları atmaya hazır olduğumuzu bir kez daha ifade etmek istiyorum.” dedi.
Açılışta paylaşılan rakamlara göre Türk savunma sanayiinde 135 bin kişi çalışıyor. Sektörün yerlilik oranı yüzde 20’den yüzde 83’e çıktı, son 12 ayda savunma ve havacılık ihracatı 11,3 milyar doları aştı. Konuşmada, “Türkiye bir sistem satıp ardından faturasını gönderen bir ülke değildir” denildi.
Suudi hedefi: Yüzde 50 yerlilik
El-Khorayef, Suudi Arabistan’ın askeri harcamalarındaki yerlileştirme oranının 2018’de yüzde 4 iken 2025 sonunda yüzde 27,3’e yükseldiğini söyledi. Vizyon 2030 kapsamındaki hedef, askeri harcamaların yüzde 50’sinden fazlasını 2030’a kadar yurt içinde karşılamak.
El-Khorayef, askeri sanayinin ileri teknoloji ve uzun vadeli yatırım gerektirdiğini vurguladı. Bakan, bu nedenle Suudi ve Türk şirketleri arasındaki stratejik ortaklıkların iş birliğinin temel dayanağı olduğunu söyledi.
El-Khorayef’e göre SAMI, öncelikli tedarik zincirlerini belirlemek ve yerli üreticilerin projelere katılımını genişletmek için Rukn adlı yerli içerik programını başlattı.
SAMI: Vizyon 2030 doğrultusunda iş birliği
SAMI CEO’su AlMuhid, Türkiye ile iş birliğinin Suudi Arabistan’ın Vizyon 2030 hedefleri doğrultusunda şekillenmesini istediklerini belirtti. AlMuhid, “Sanayi sistemini devlet desteğiyle pekiştirerek Türkiye Cumhuriyeti ile bu iş birliğini daha da güçlendirmek istiyoruz” dedi.
AlMuhid’e göre iki ülke savunmanın yanı sıra sivil savunma ve başka sektörlerde de ortak çalışma yapabilir.
ROKETSAN: Siyasi destek projeye dönüşmeli
ROKETSAN Genel Müdürü ve SAHA İstanbul Yönetim Kurulu Başkan Vekili Murat İkinci, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın ortak üretimden teknoloji transferine, sanayi kapasitesinden yeni yatırımlara kadar birçok alanda iş birliğinin önünü açtığını söyledi. İkinci, iki ülkenin siyasi desteği somut projelere dönüştürmesi gerektiğini vurguladı.
Konuşmalarda iki ülke arasındaki ilişkilerin 21 Mayıs 2013’te imzalanan Savunma Sanayii İş Birliği Anlaşması’na dayandığı hatırlatıldı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın Ağustos’ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na da değinildi. Ortak standartlar, uyumlu sistemler ve müşterek eğitimlerle birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
AKINCI’dan ortak üretime
İki ülke arasındaki savunma ilişkisi son yıllarda platform tedarikinden yerlileştirmeye doğru genişliyor. Baykar, Temmuz 2023’te Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ile Bayraktar AKINCI ihracat sözleşmesi imzalamıştı.
Bunu 6 Ağustos 2023’te SAMI ile Baykar arasında imzalanan AKINCI yerlileştirme anlaşması izledi. Aynı gün ASELSAN ve ROKETSAN da Suudi National Company for Mechanical Systems (NCMS) ile mutabakat zaptı imzaladı.
