ABD Başkanı Donald Trump, Pentagon’a Güney Kore ile yürütülen ortak askeri tatbikatları “önemli ölçüde azaltma” talimatı verirken, Seul’deki ana muhalefet hamleyi “güvenlik fiyaskosu” olarak nitelendirdi ve 70 yılı aşkın ittifakın “benzeri görülmemiş bir krizle” karşı karşıya olduğunu savundu.
Trump, Pazar günü Truth Social’da yaptığı paylaşımda tatbikatların yüksek maliyetini ve Seul’ün İran’a yönelik girişimlere katılmayı reddetmesini gerekçe gösterdi. Nükleer silaha sahip ve ağır yaptırım altındaki Kuzey Kore’nin lideri Kim Jong Un ile “çok iyi ilişkisine” vurgu yaptı.
Trump paylaşımında, “Bu tatbikatlar sadece maliyetli olmakla kalmıyor… aynı zamanda, Donald J. Trump’ın başkan olduğu süre boyunca tehditkar olmayan ve saygılı davranan bir ülkeye tamamen uygunsuz ve düşmanca bir mesaj gönderiyor” ifadesini kullandı.
Her yıl düzenlenen Ulchi Freedom Shield tatbikatları Pazartesi günü planlandığı gibi başladı ve 27 Ağustos’a kadar sürecek. Tatbikata yaklaşık 18 bin Güney Koreli asker katılıyor.
Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, Reuters’a tatbikatların planlandığı gibi başladığını, Washington’dan tatbikatın ölçeğini değiştirmeye yönelik herhangi bir talebin Pazartesi itibarıyla iletilmediğini bildirdi.
Trump ayrıca Seul’ün, İran’ın nükleer silahlardan arındırılmasına yönelik ABD çabalarına katılmayı reddettiğini öne sürdü. “Konuyla pek ilgisi olmasa da, geçtiğimiz günlerde Güney Kore cumhurbaşkanına İran İslam Cumhuriyeti’nin nükleer silahsızlandırılması konusunda bize katılmak isteyip istemediklerini sordum; onlar da ‘Hayır, teşekkürler!’ dediler” diye yazdı.
Seul, Kore Yarımadası’ndaki savunma hazırlıklarını ve iç hukuk prosedürlerini göz önünde bulundurarak olası askeri katkılar konusunda görüşmelerin sürdüğünü bildirdi.
Pentagon sözcüsü konuyla ilgili soruları Beyaz Saray’a yönlendirdi; Beyaz Saray ise ayrıntı talebine hemen yanıt vermedi.
Güney Kore’de siyasi tepkiler
Trump’ın kararı, Seul’de sert siyasi tepkilere yol açtı. Ana muhalefet Halkın Gücü Partisi (PPP) sözcüsü Park Sung-hoon, “Bugün başlayan Güney Kore-ABD ortak tatbikatı, Başkan Trump’ın tek taraflı olarak önemli ölçüde küçültme emri nedeniyle bir güvenlik fiyaskosuyla karşı karşıya” dedi.
PPP’li Na Kyung-won, 70 yılı aşkın ittifakın “benzeri görülmemiş bir krizle” karşı karşıya olduğunu ve “kandan ziyade maliyet ile işlemlere” indirgendiğini savundu. Aynı partiden Kim Gunn ise hükümete, ittifaktaki çatlakları onarmak için “mevcut her yolu seferber etme” çağrısı yaptı.
Muhalefet ayrıca Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung’u, ABD-Kuzey Kore diplomasisine yönelik beklentileri önceleyerek “kamuoyunun güvenlik endişelerine göz yummakla” suçladı.
Cumhurbaşkanlığı, ABD ve Kuzey Kore liderleri arasındaki “dostane ilişkinin” iki ülke arasında anlamlı bir diyaloğa ve Kore Yarımadası’nda barış ile istikrarı ilerletmeyi amaçlayan görüşmelere yol açmasını umduğunu belirtti. Yönetim, bu doğrultuda gerekli diplomatik çabayı göstereceğini kaydetti.
Lee yönetimi daha önce, ABD ile Kuzey Kore arasında görüşme koşulları oluşturmak için gerekmesi halinde ortak tatbikatların ölçeğini ayarlamayı değerlendirmeye hazır olduğunu açıklamış, Seul’ün bu süreçte “hız belirleyici” bir rol üstlenebileceğini belirtmişti.
Kore Savunma Analizleri Enstitüsü’nden (KIDA) Yu Ji-hoon, Trump’ın tatbikatları “Kuzey Kore ile diyaloğun yeniden başlaması amacıyla müzakereye elverişli bir ortam yaratmanın aracı olarak” kullanıyor olabileceğini söyledi. Yu, “tatbikatların tekrar tekrar küçültülmesi halinde, müttefiklerin ortak savunma duruşunun etkinliği ve Kuzey Kore’ye yönelik caydırıcılık mesajının tutarlılığı zayıflayabilir” uyarısında bulundu.
İnişli çıkışlı ilişki
Trump, Güney Kore’de konuşlandırılmış 28 bin 500 ABD askerinin masraf paylaşımı ve bu gücün bölge güvenliğindeki rolü konusunda Seul ile görüş ayrılığı yaşarken, uzun süredir ortak tatbikatları sınırlandırmaya çalışıyor.
Teknik olarak Güney Kore ile hâlâ savaş halinde olan Kuzey Kore, ABD-Güney Kore tatbikatlarını düzenli olarak işgal provası olarak niteliyor. Pyongyang geçen hafta, kendi kısa menzilli balistik füze denemesinden günler sonra, doğu kıyısından Japonya Denizi’ne bir balistik füze fırlattı.
Stimson Center bünyesindeki 38 North programının direktörü Jenny Town, kararın “Trump’ın göreve dönüşünden bu yana istikrarlı biçimde arzuladığı gibi, Pyongyang’la diplomatik bir açılım yaratma çabasının parçası olabileceğini”, ancak “hamlenin gelişigüzel niteliği nedeniyle Pyongyang’da fazla etki yaratmasının olası görünmediğini” belirtti.
Trump ile Kim arasındaki ilişki yıllardır dalgalı bir seyir izliyor. Trump bir dönem Kim’i “küçük roket adam” diye nitelendirip Pyongyang’ı “ateş ve öfkeyle” tehdit etmiş, Kim ise ABD liderini “ateşle evcilleştireceğini” söylemişti.
İkili buna rağmen üç zirvede bir araya geldi; Trump, mektuplaşmalarının ardından “birbirimize âşık olduk” demişti. Bu girişimlerin hiçbiri Kuzey Kore’nin nükleer silah veya balistik füze programlarında değişikliğe yol açmadı.
Tatbikatlar simülasyonlara kayıyor
Tatbikatların nasıl azaltılacağı belirsizliğini korusa da, son yıllarda gerçek atışlı tatbikatlardan bilgisayar destekli füze ve siber saldırı simülasyonlarına doğru bir kayma yaşandı.
Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi’nin (CSIS) Kore Programı direktörü Victor Cha, Pyongyang’ın Ukrayna’da Rusya’ya verdiği yoğun destek nedeniyle Trump’ın Kuzey Kore üzerindeki etkisini artırmaya çalışıyor olabileceğini söyledi.
Cha, “Başka bir açıdan bakıldığında Trump, Rusya-Kuzey Kore yakınlaşmasını engellemek için Kim’le ilişki kurmak istiyor olabilir” dedi.
ABD’li askeri yetkililer, Rusya’nın Ukrayna işgalinde Moskova safında çarpışan Kuzey Kore birliklerinin bu çatışmadan muharebe tecrübesi kazandığını belirtiyor. Ukrayna ise geçen hafta Zaporijya’daki bir çelik fabrikasına düzenlenen Rus balistik füze saldırısında Kuzey Kore yapımı füzelerin kullanıldığını açıkladı.
ABD Kuzey Komutanlığı üst düzey yetkilisi Korgeneral Joseph Jarrard geçen hafta, Kuzey Kore’nin “Kuzey Amerika’nın herhangi bir noktasına nükleer başlık ulaştırmaya yetecek itiş gücüne sahip” kıtalararası balistik füzeleri başarıyla test ettiği uyarısında bulundu.
Ekonomik faktörler
Trump, Seul’den savunma harcamalarında daha fazla yük üstlenmesini defalarca istese de, bir ABD’li yetkili bu yıl Güney Kore’yi, ABD’nin bölgesel stratejisi doğrultusunda harcamalarını artırmaya kararlı bir “örnek müttefik” olarak nitelendirmişti.
Daha geniş kapsamlı ekonomik gerilimler de mevcut. İlk Trump yönetiminde görev yapan eski bir ABD’li yetkili Reuters’a, Trump’ın ekonomik konularda Güney Kore yönetiminin “uzlaşmaz tavrından” rahatsız olduğunu düşündüğünü söyledi.
Yetkili, “Lee yönetimi defalarca ABD şirketlerine karşı düşmanca politikalar izledi ve ABD ile yapılan tarihi yatırım anlaşmasını yerine getirmeye pek istekli olmadı” dedi.
İki ülke geçen yıl, Seul’ün 350 milyar dolarlık yatırım taahhüdü karşılığında Trump’ın otomobil gümrük vergilerini indirmesini öngören bir ticaret anlaşması imzaladı. Güney Kore, yatırım planının ayrıntılarını henüz açıklamadı.
Müttefikler ayrıca, ABD borsasında işlem gören e-ticaret şirketi Coupang’ı konu alan bir anlaşmazlık yaşıyor; şirket, büyük çaplı bir veri sızıntısı nedeniyle Seul tarafından soruşturuluyor.
Kaynaklar: The Korea Herald, The Boston Globe, NBC News, defensenews
