ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümü kutlamalarının ardından NATO Liderler Zirvesi’ne katılmak üzere Ankara’ya geliyor. Zirve öncesinde Avrupa başkentlerinde en büyük endişe ise Trump’ın ittifaka yönelik yeni talepleri ve olası çıkışları.
Trump, uzun yıllardır NATO’nun yükünün büyük bölümünü ABD’nin üstlendiğini savunuyor ve Avrupa ülkelerini savunma harcamalarını artırmamakla eleştiriyor. İkinci başkanlık döneminde de bu söylemini sürdüren Trump’ın, Ankara’daki zirvede müttefikler üzerindeki baskısını artırması bekleniyor.
NATO, Trump ile Gerilimden Kaçınmaya Çalışıyor
Diplomatik kaynaklara göre NATO üyeleri, zirvenin Trump ile yeni bir krize dönüşmemesi için görüşmeleri mümkün olduğunca kısa ve somut gündem maddeleriyle sınırlamayı planlıyor.
Trump’ın Ankara’da önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ikili görüşme gerçekleştirmesi, ardından NATO liderlerinin katılacağı akşam yemeğine iştirak etmesi bekleniyor. Zirvenin ana oturumu ise ertesi gün yapılacak.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Trump’ın ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara ile de görüşmesinin planlandığını açıkladı.
Savunma Harcamaları Zirvenin Ana Gündemi
Trump’ın en önemli gündem maddesi, NATO üyelerinin savunma harcamalarını artırması olacak.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, son aylarda Avrupa ülkelerinin savunma bütçelerinde kayda değer artışlar sağlandığını vurgularken, ittifakın Trump’ın uzun süredir dile getirdiği talepler doğrultusunda ilerleme kaydettiğini ifade ediyor.
Yetkililere göre NATO üyeleri, geçtiğimiz yıl Avrupa ülkeleri ve Kanada’nın savunma harcamalarına yaklaşık 139 milyar dolar ilave kaynak ayırdığını zirvede öne çıkaracak. Bunun yanında yeni silah alımları ve savunma yatırımlarının da zirve kapsamında duyurulması planlanıyor.
Trump ise müttefiklerden beklentisi sorulduğunda, “Sadece sadakatlerini istiyorum.” ifadelerini kullanmıştı.
Ukrayna ve Rusya Gölgesinde Zirve
Ankara’daki zirvede Ukrayna savaşı gündemde olmaya devam edecek ancak diplomatik kaynaklara göre Trump’ın NATO ile yaşadığı görüş ayrılıkları, birçok stratejik başlığın önüne geçmiş durumda.
NATO ülkeleri, Ukrayna’ya bu yıl ve gelecek yıl için yaklaşık 70 milyar dolarlık yeni askeri yardım paketi üzerinde müzakerelerini sürdürüyor. Ancak ABD’nin bu girişime doğrudan katılmasının beklenmediği belirtiliyor.
Öte yandan Avrupa ülkeleri, Rusya’dan kaynaklanan güvenlik tehditlerine karşı savunma hazırlıklarını hızlandırırken, Washington yönetiminin Moskova konusunda daha temkinli bir politika izlemesi nedeniyle bazı uzun vadeli NATO planlarının ertelendiği ifade ediliyor.
Avrupa Daha Fazla Sorumluluk Üstlenmeye Hazırlanıyor
Avrupalı liderler, kıtanın güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk almaya hazır olduklarını vurgulamayı planlıyor.
Birçok Avrupa ülkesi, savunma kapasitesini artırmayı yalnızca Trump’ın baskısına verilen bir yanıt olarak değil, Rusya’nın oluşturduğu güvenlik riski ve ABD’nin değişen küresel öncelikleri karşısında stratejik bir zorunluluk olarak değerlendiriyor.
Bununla birlikte Fransa ve Almanya başta olmak üzere birçok ülke, Avrupa’daki olası ABD askerî varlığı azaltılırken bunun koordineli ve kademeli biçimde gerçekleştirilmesi gerektiğini savunuyor.
Gözler Ankara Zirvesinde
NATO yetkilileri, Trump’ın 2018’de olduğu gibi ittifaktan çekilme tehdidinde bulunmasını beklemese de, zirvenin büyük ölçüde ABD Başkanı’nın tutumuna bağlı olacağını değerlendiriyor.
Diplomatik kaynaklar, liderler arasında genel olarak iyimser bir hava bulunduğunu ancak Trump’ın sürpriz çıkışları nedeniyle zirvenin seyrinin kısa sürede değişebileceğine dikkat çekiyor.
Ankara’da yapılacak görüşmelerin yalnızca NATO’nun geleceği açısından değil, ABD-Avrupa ilişkileri ile Ukrayna savaşı ve Avrupa güvenlik mimarisinin geleceği açısından da belirleyici olması bekleniyor.
