ABD Donanması, Başkan Donald Trump’ın savaş gemileri için tercih ettiği görünüme uymak amacıyla yeni uçak gemilerinde kapsamlı bir yeniden tasarımı değerlendiriyor. Washington Post’un konuya yakın 7 mevcut ve eski ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre inceleme, uçak gemisinin komuta merkezi işlevi gören çok katlı kulenin geminin ortasına doğru öne alınmasını kapsıyor.
“Ada” olarak bilinen komuta kulesi, yeni Ford sınıfı gemilerde uçuş güvertesinin arkasına yakın konumlanıyor. Washington Post’a konuşan yetkililer, Donanma’nın kuleyi eski gemilere benzer biçimde öne kaydırmanın fizibilitesini incelediğini, bunun Trump’ın gemilerin görünüşüne ilişkin endişelerine yanıt olduğunu belirtti.
Yetkililer, değerlendirmenin zamanlaması ve kapsamının belirsiz olduğunu, böyle bir değişikliğin önemli ölçüde zaman ve maliyet gerektireceğinden Donanma’nın endişe duyduğunu kaydetti. Kaynaklar, hassas konu nedeniyle adlarının açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Adanın yerinin değiştirilmesi, Trump’ın talebiyle gündeme gelen ikinci büyük tasarım değişikliği olacak. Başkan Perşembe günü yayımladığı ulusal güvenlik memorandumuyla Donanma’ya, gelecekteki uçak gemilerinde jetlerin havalanmasına yardımcı olan eski buharlı fırlatma sistemlerine dönüş planı hazırlaması talimatını vermişti.
Eski bir üst düzey ABD yetkilisi, Donanma’nın konuyu Trump’ın ilk döneminde de incelediğini söyledi. Bu yetkiliye göre bir araştırma, adanın taşınmasının yeniden tasarım maliyeti açısından milyarlarca dolara ulaşabileceğini ve programı önemli ölçüde geciktirebileceğini ortaya koydu. Yetkili, “Bunun için gereken maliyet ve sürenin olağanüstü düzeyde olacağı sonucuna varıldı” dedi.
Program hakkında bilgi sahibi 3 mevcut ve eski yetkili, adanın Ford sınıfı gemilerde arkaya alınmasının verimlilik ve güvenlik gerekçesiyle yapıldığını belirtti. Yetkililere göre bu düzen, fırlatma rampalarına yakın uçak park alanını genişleterek jetlerin havalanma süresini kısaltıyor; iniş sırasındaki türbülans riskini azaltarak güvenliği de artırıyor.
Ford sınıfında geliştirme aşamasında 3 gemi bulunuyor. USS John F. Kennedy deniz denemelerini sürdürürken, USS Enterprise ile USS Doris Miller inşa halinde. Sınıfın ilk gemisi USS Gerald R. Ford ise hâlihazırda hizmette olup kısa süre önce Orta Doğu’daki uzun görev turunu tamamladı.
Tarafsız Kongre Bütçe Ofisi ve Donanma’nın en son gemi inşa planına göre önümüzdeki 40 yılda, her biri tahmini 22 milyar dolara mal olacak 10 adede kadar Ford sınıfı uçak gemisi inşa edilmesi öngörülüyor.
Hudson Enstitüsü’nde Donanma üzerine çalışan eski deniz subayı Bryan Clark, adanın yerinin değiştirilmesinin “büyük çaplı bir yeniden tasarım” anlamına geleceğini, geminin kaldırma kuvveti ve ağırlığını etkileyerek önemli maliyet doğuracağını söyledi. Clark, “Değiştirebilirsiniz ama bu çok büyük bir aksaklığa yol açar” dedi.
Pentagon ve Donanma, yorum taleplerini Beyaz Saray’a yönlendirdi. Beyaz Saray, adanın yerini değiştirme isteği sorulduğunda yeni ulusal güvenlik memorandumuna işaret etti; ancak belgede bu konuya değinilmiyor.
Perşembe günü yayımlanan memorandum, diğer değişikliklerin yanı sıra Ford sınıfı gemilerin gelişmiş elektromanyetik katapult sistemini buhar gücüne döndürecek. Belge, yönetimin “kanıtlanmış, güvenilir ve uygun maliyetli” teknolojiler ile gemi tasarımlarını tercih ettiğini vurguluyor. Birçok yetkili, bu değişikliğin de milyarlarca dolara mal olabileceğini ve ABD gemi inşa sektöründeki kronik gecikmeleri derinleştirebileceğini belirtti.
USS Gerald R. Ford’un inşası 17 yıl sürmüş; gecikmelere yol açan yeni teknolojiler arasında, Donanma’nın sonradan son derece etkili bulduğu elektromanyetik katapult da yer almıştı. Ford sınıfı gemiler, 1960’ların sonuna dayanan Nimitz sınıfını aşamalı olarak hizmet dışı bırakacak.
Trump’ın tasarıma gösterdiği ilgi, Beyaz Saray’ın deniz gemi inşası üzerindeki artan etkisini yansıtıyor. Başkan, göreve dönüşünden bu yana geride kalan sektörü “yeniden canlandırma” sözü vermiş ve konuya ilişkin çok sayıda yürütme emri yayımlamıştı.
Donanma’nın yüzey filosu, geçmiş yönetimlerin uçak gemilerini sık görevlendirmesi nedeniyle yıllardır ertelenen bakım ve düşük hazırlık oranlarıyla mücadele ediyor. Süren İran savaşında Pentagon’un saldırılar düzenlemek ve İran limanlarına abluka uygulamak için Orta Doğu’ya deniz kuvvetlerini artırması, filonun hazırlık durumunu daha da zorladı.
USS Gerald R. Ford, bu yılın başlarında çıkan bir yangının çok sayıda mürettebatın yatakhanesini yaşanmaz hale getirmesiyle uzun görevini sonlandırmıştı. Yetkililer, geminin yüzlerce tuvaleti besleyen “vakum toplama, tutma ve aktarma” sisteminde de sorunlar yaşandığını kabul etti.
Demokrat milletvekilleri bu hafta Savunma Bakanı Pete Hegseth’ten, geçen Kasım’dan bu yana Orta Doğu’da görev yapan USS Abraham Lincoln’deki koşulların hızla kötüleştiğine dair haberleri soruşturmasını istedi. Donanma, ruh sağlığı sorunlarıyla bağlantılı olabileceğini belirttiği bir “denize düşme” olayını inceliyor. Hegseth, haberleri “tamamen çarpıtılmış” olarak niteledi.
Cuma günü Trump, Andrews Ortak Üssü’nde gazetecilere Lincoln’ün denizde kalış süresinin “hiç de yeterince uzun olmadığını” söyledi. Gemi, mürettebatına dinlenme imkânı tanıyacak herhangi bir limana uğramadan 200 gündür görevde bulunuyor ve önümüzdeki haftalarda USS George Washington tarafından devralınacak.
Trump geçen yıl, “Altın Filo” vizyonunu yönetecek yeni bir savaş gemisi sınıfı planını açıklamış; bu adım, kısıtlı gemi inşa kapasitesini gereksiz yere tüketeceğini savunan analistlerin ve milletvekillerinin eleştirilerine yol açmıştı. Kongre Bütçe Ofisi, “Trump Sınıfı” gemilerin 30 yılda yaklaşık 275 milyar dolara mal olacağını, ilk geminin tamamlanmasından sonra gemi başına maliyetin 18 milyar dolar olacağını tahmin etti.
