ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin savunma sanayi şirketlerine Çin’e olan kritik mineral bağımlılığını azaltmaları yönündeki baskısının ardından Lockheed Martin’in, ABD merkezli üreticilerden skandiyum ve germanyum tedarik etmek üzere görüşmeler yürüttüğü bildirildi.
Görüşmelere yakın iki kaynağın Reuters’a verdiği bilgiye göre şirket, NioCorp Developments ile skandiyum, Teck Resources ve 5N Plus ile ise germanyum tedariki konusunda müzakereler yürütüyor. Her iki mineral de savaş uçakları, kızılötesi sensörler ve çeşitli gelişmiş savunma sistemlerinde kritik öneme sahip bulunuyor.
Söz konusu girişim, Washington’un yerli kritik mineral tedarik zinciri oluşturma hedefinin önemli bir parçası olarak görülüyor. Ancak ABD’nin madencilik ve işleme kapasitesinin sınırlı olması ile Çin’in uzun yıllardır düşük maliyetli tedarik sağlaması bu alandaki en önemli zorluklar arasında yer alıyor.
Lockheed Martin, ABD Savunma Bakanlığı için F-35 Lightning II savaş uçağı, Patriot hava savunma sistemi önleme füzeleri ve çeşitli gelişmiş silah sistemleri üretiyor. Çin’in son yıllarda kritik mineraller üzerindeki ihracat kontrollerini sıkılaştırmasının ardından Trump yönetimi, savunma yüklenicilerini uzun vadeli yerli tedarik anlaşmaları yapmaya teşvik ediyor.
Trump geçen ay imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, savunma şirketlerinin Çin ve diğer yasaklı yabancı kaynaklardan kritik mineral tedarikine yönelik muafiyetlere erişimini önemli ölçüde zorlaştırdı.
Reuters’ın daha önce bildirdiği üzere, ABD’de onlarca kritik mineral projesi geliştirilmesine rağmen ülke, Çin’in küresel üretim ve işleme kapasitesine yetişmekte zorlanıyor.
Skandiyum için ön anlaşma
Anlaşmaya yakın bir kaynağa göre Colorado merkezli NioCorp Developments, Lockheed Martin’e yılda 15 metrik ton skandiyum tedarik edilmesini öngören ön anlaşmayı imzaladı.
Reuters’ın gördüğü anlaşma ayrıntılarına göre metal, Nebraska’da 2028 yılında faaliyete geçmesi planlanan madenden sağlanacak. Madenin yıllık yaklaşık 100 metrik ton skandiyum üretim kapasitesine sahip olması hedefleniyor.
İki şirket hâlihazırda Pentagon tarafından finanse edilen bir araştırma programı kapsamında birlikte çalışıyor. Ancak ticari anlaşmanın henüz kesinleşmediği belirtildi.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), küresel skandiyum talebini yıllık yaklaşık 60 metrik ton olarak tahmin ediyor. Lockheed’in planladığı yıllık alım miktarı mevcut küresel talebin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
NioCorp Üst Yöneticisi (CEO) Mark Smith, “Her iki şirket de skandiyumun Amerikan savunma teknolojisinin geleceği için ne kadar önemli hale geldiğinin farkında.” dedi.
Lockheed Martin ise yaptığı açıklamada NioCorp’un ABD’de yerli skandiyum üretimi oluşturma çalışmalarını takdir ettiğini bildirdi.
ABD’de 1969 yılından bu yana ticari ölçekte skandiyum madenciliği yapılmıyor. Rio Tinto ise Kuzey Amerika’daki tek ticari skandiyum üreticisi konumunda bulunuyor.
Germanyum görüşmeleri sürüyor
İkinci bir kaynağa göre Lockheed Martin, kızılötesi sensörler başta olmak üzere birçok savunma platformunda kullanılan germanyum tedariki için Teck Resources ile de görüşmeler yürütüyor.
Teck Resources, Alaska’daki Red Dog madeninden elde ettiği germanyum konsantresini Britanya Kolombiyası’nda işliyor. Şirket üretim miktarını açıklamasa da kendisini Kuzey Amerika’nın en büyük, dünyanın ise dördüncü büyük germanyum üreticisi olarak tanımlıyor.
USGS verilerine göre küresel germanyum tüketimi yıllık yaklaşık 60 metrik ton seviyesinde bulunurken ABD ihtiyacının yarısından fazlasını ithalat yoluyla karşılıyor.
Lockheed ayrıca Quebec merkezli 5N Plus ile de uzun vadeli germanyum tedariki konusunda müzakereler yürütüyor. Pentagon, şirketin Utah’ta geri dönüştürülmüş hammaddeden germanyum üretim kapasitesini geliştirmesi amacıyla bu yıl finansman sağlamıştı.
Kaynağa göre görüşmeler bir yılı aşkın süredir devam ediyor ve taraflar arasında fiyatlandırma ile sözleşme süreleri başlıca müzakere konularını oluşturuyor.
Lockheed Martin yaptığı açıklamada, müşterilerinin operasyonel ihtiyaçlarını destekleyecek kritik minerallere erişimi güvence altına almak amacıyla küresel tedarik zincirini sürekli değerlendirdiğini belirtti.
Çin, skandiyum, germanyum ve diğer kritik minerallerin üretimi ile işlenmesinde küresel ölçekte önemli bir pazar payına sahip bulunuyor. Pekin’in son yıllarda ihracat kontrollerini sıkılaştırması, ABD ve müttefiklerini yerli ve müttefik ülkelerden oluşan alternatif tedarik zincirleri kurmaya yöneltti.
Batılı üreticiler ise daha yüksek üretim maliyetleri nedeniyle Çinli rakiplerle fiyat rekabetinde dezavantaj yaşamaya devam ediyor.
Lockheed Martin’in planladığı uzun vadeli kritik mineral tedarik anlaşmaları, ABD savunma sanayiinin Çin kaynaklı hammadde bağımlılığını azaltmaya yönelik federal politikayla uyumlu bir adım niteliği taşıyor. Anlaşmaların tamamlanması halinde, gelişmiş hava platformları, füze sistemleri ve elektro-optik sensörlerde kullanılan kritik mineraller için yerli tedarik kapasitesinin artırılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
