ABD Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna’ya 500 adet Patriot PAC-3 MSE önleyici füzesinin tahmini 2,1 milyar dolarlık olası satışını Cuma günü onayladı. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky kararı memnuniyetle karşıladı, ancak teslimatların birkaç yıl sonra başlayabileceği uyarısında bulundu.
Onay, Kiev’in Rus balistik füzelerine karşı önleyici stoklarının tükendiği ve kış öncesinde enerji altyapısına yönelik saldırıların yoğunlaştığı bir döneme denk geldi. Satış, incelenmek üzere ABD Kongresi’ne bildirilecek.
Finansman ve kapsam
Bakanlığın Siyasi-Askeri İşler Bürosu’nun açıklamasına göre paket, füzelerin yanı sıra yedek parça, ilgili teçhizat, lojistik ve yazılım destek hizmetlerini kapsıyor. Ana yüklenici, Maryland eyaletinin Bethesda kentindeki Lockheed Martin olacak.
Alımda ABD fonu kullanılmayacak. Satış, ABD öncülüğündeki hızlı tedarik çerçevesi JUMPSTART kapsamında Kanada, Almanya ve Norveç’in katkılarıyla finanse edilecek. Avrupa Birliği’nin (AB) Ukrayna Destek Kredisi’nden sağlanan Ukrayna fonları ek kaynak oluşturacak.
Bakanlık, “Önerilen satış, Ukrayna’nın entegre hava ve füze savunma yeteneklerini geliştirerek, ülkenin mevcut ve gelecekteki tehditlere karşı koyma kapasitesini artıracaktır” açıklamasını yaptı. Açıklamaya göre satış, Avrupa’da siyasi ve ekonomik istikrar açısından kilit rol oynayan bir ortağın güvenliğini artırarak ABD’nin dış politika ve ulusal güvenlik hedeflerini destekleyecek.
Teslimat takvimi belirsiz
Açıklamada teslimat tarihine yer verilmedi. Onay, kesinleşmiş bir alım değil, olası satış sürecinin bir aşaması niteliğinde. Kongre’nin inceleme süresi genellikle 30 gün sürüyor, karmaşık silah sistemlerinin üretimi ve teslimatı ise yıllar alabiliyor.
Zelensky, X’teki paylaşımında şunları yazdı: “Beş yüz adet PAC-3 önleyici füzesi önemli bir sayıdır ve çok yakında – bu kış – son derece etkili bir savunma paketi oluşturabilir. Ancak teslimatların YALNIZCA BİRKAÇ YIL SONRA başlayabileceği belirtildi. Amerikalı ortaklarımızdan, PAC-3 önleyici füzelerini kullanmaya yönelik gerçek bir tehlike ve gerçek bir ihtiyaç olduğu zaman için bir çözüm bulmalarını istiyoruz.”
Ukraynalı lider, ABD’den ayda 100 füze oranında bir “kış destek paketi” talep ettiklerini açıkladı. Zelensky, “Önümüzdeki aylarda hava sahamızı korumak için 500 füze yeterli olacaktır” dedi.
Zelensky, ABD ve ortaklarının depolarında yeterli PAC-3 stoku bulunduğunu savundu. “Bunları şu anda – 2026–2027 kışında – Ukrayna’ya sağlamak ve ortaklarımızın cephaneliklerini DAHA SONRA, İLERİ YILLARDA, Ukrayna ve ortaklarımız tarafından sözleşmesi yapılmış ve bedeli ödenmiş bu üretim yoluyla yenilemek doğru yaklaşım olacaktır” ifadesini kullandı. Konuyu kısa süre önce Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüştüğünü de belirtti.
CNN’e göre Dışişleri Bakanlığı, füze bileşenlerinin Ukrayna’da üretilmesini öngören bir “karşılıklı anlaşmadan” haberdar olmadığını bildirdi. Bakanlık, konunun Kiev ile Lockheed Martin arasında doğrudan müzakere edilebileceğini kaydetti.
Arz ile ihtiyaç arasındaki açık
PAC-3 MSE, Patriot’un hizmetteki en gelişmiş önleyici füzesi ve gelen balistik füzeleri imha edebilen az sayıdaki silahtan biri. CNN’e göre Ukrayna’nın stokları bu ayın başlarında tükendi.
Zelensky, Ukrayna’nın 2026’da ABD’den ayda ortalama yalnızca 12 Patriot önleyici füzesi aldığını söyledi. Interfax-Ukraine’e göre Zelensky, “Düşünün: Amerika’dan yılda 150 füzeye güvenebilirsiniz, ancak ayda 150 balistik füzeyi düşürmeniz gerekiyor” dedi.
Zelensky, Rusya’nın Perşembeyi Cumaya bağlayan gece 17 balistik füzeyle saldırdığını, bazılarının ülkenin merkezindeki petrol arıtma tesislerini vurduğunu açıkladı. Ukrinform’a göre yalnızca ekimin son iki haftasında enerji şebekesinin kritik noktalarına 30’dan fazla saldırı düzenlendi.
NATO: Teslimatlar sürüyor
NATO Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Komutanı Orgeneral Alexus Grynkewich, aynı gün Letonya’nın başkenti Riga’da gazetecilere, Avrupalı müttefiklerin Öncelikli Ukrayna İhtiyaç Listesi (PURL) kapsamında finanse ettiği silahların gecikmeden teslim edildiğini söyledi.
“Her şey teslim edildi; aslında teslimat geçen hafta gerçekleşti” diyen Grynkewich, “Füzelerin sayıları veya türleri konusunda ayrıntıya girmeyeceğim, ancak teslimatlar devam ediyor” ifadesini kullandı. Grynkewich, “ABD hükümetinden talep edilen her bir üçüncü taraf transferi onaylandı” diye ekledi.
Bu açıklamalar, Zelensky’nin son değerlendirmeleriyle çelişiyor. Zelensky 18 Ekim’de, PURL kapsamında satın alınan Patriot füzelerinin yalnızca bir kısmının onaylandığını söylemişti. Daha sonra ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth’in müttefiklerden Patriot ve NASAMS füzesi transferlerini onaylamasını yaklaşık bir aydır beklediklerini açıklamıştı.
Washington–Kiev gerilimi
Onay, haftalar süren gerginliğin ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump bu ayın başlarında Rus dizel ihracatının küresel enerji piyasalarına açılmasına olanak tanıyan bir anlaşma duyurmuş, Rus fosil yakıt satışlarına yönelik bazı yaptırımlardan feragat etmişti.
CNN’e göre Trump, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine saldırıları nedeniyle Kiev’e istihbarat akışını kesmekle de tehdit etti. Ukrayna’nın Starshield uydu sistemine erişimi bir süre kısıtlandı ve geçen hafta yeniden sağlandı.
ABD’li yetkililer, gecikmelerin Kiev’i Rus petrol altyapısına saldırıları sınırlamaya zorlama amacı taşıdığı iddialarını reddetti. Rubio 20 Ekim’de, gecikmelerin kasıtlı bir siyasi talimattan kaynaklanmadığını söyledi. Gerilim, Zelensky’nin aynı gün Oslo’da ABD temsilcileriyle görüşmesinin ardından yumuşadı.
Lisanslı üretim belirsiz
Trump, temmuzda Türkiye’deki NATO zirvesinde Ukrayna’nın Patriot füzesi üretim lisansı alacağını açıklamıştı. Bu adım, İran savaşı ve artan uluslararası talep nedeniyle yaşanan mühimmat kıtlığında ABD üretim hatları üzerindeki baskıyı azaltabilirdi. CNN’e göre Ukrayna’da bir önleyici füze fabrikası kurmak yıllar alabilir ve Trump bu adımdan geri çekilmiş görünüyor.
Kiev, dışa bağımlılığı azaltmak için yerli sistemler de geliştiriyor. Defense News’in 30 Ekim tarihli haberine göre Ukrayna, balistik füzeleri önlemeyi amaçlayan Freyja sisteminde kendine düşen kısmı tamamladı. Avrupalı ortakların sağlayacağı kilit bileşenler ise hâlâ geliştirme aşamasında.
Satış, Ukrayna’nın katmanlı hava savunmasında balistik füzelere karşı en kritik halkayı uzun vadede güvence altına alıyor. Ancak teslimatların yıllara yayılması, kısa vadeli etkiyi sınırlıyor. Kiev’in kış dönemindeki önleme kapasitesi, büyük ölçüde müttefik stoklarından hızlı transfer yapılıp yapılmayacağına bağlı görünüyor.
