Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, Avrupa-Atlantik güvenliğinin kuzey ekseninde güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, NATO çatısı altında Grönland’a çok uluslu bir askeri misyon oluşturulması ihtimalini Avrupa müttefikleriyle görüşüyor.
The Telegraph’ın diplomatik ve askeri kaynaklara dayandırdığı, uluslararası ajanslarca da doğrulanan bilgilere göre Londra, Almanya, Fransa ve İspanya ile birlikte Arktik güvenliğine yönelik yeni bir caydırıcılık mimarisi üzerinde çalışıyor.
Brüksel ve Avrupa başkentlerinde süren temaslar, Rusya ve Çin’in Arktik’te artan askeri ve ekonomik varlığına karşı NATO’nun kuzey kanadını güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu çerçevede Almanya, “Arctic Sentry” adıyla çok uluslu bir misyon için resmi bir teklif hazırlıyor.
Tartışmalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ın ABD kontrolüne alınması gerektiği yönündeki açıklamalarının ardından hız kazandı. Trump, Rusya ve Çin’in bölgede etkinliğini artırdığını öne sürerek, adanın Amerikan güvenliği açısından kritik olduğunu savunurken, Danimarka ve Grönland yönetimi egemenlikten taviz verilmeyeceğini açıkça vurguladı.
Avrupalı müttefikler ise bir yandan dış tehditleri caydırmayı, diğer yandan NATO içinde siyasi bir kriz yaratmadan bölgesel istikrarı koruyacak bir denge arayışında.
Olası NATO senaryoları
Masadaki seçenekler arasında kalıcı askerî konuşlandırmalar, savaş gemileri ve hava unsurlarının bölgeye intikali, istihbarat paylaşımı, ortak tatbikatlar ve Arktik savunma altyapısının güçlendirilmesi bulunuyor. İngiliz Dışişleri Bakanlığı, Birleşik Krallık’ın “Arktik’te caydırıcılık ve savunmayı müttefikleriyle birlikte güçlendirmeye devam edeceğini” açıklarken, henüz somut bir konuşlandırma takvimi paylaşmadı.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Washington’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile NATO’nun Arktik stratejisini görüşeceğini açıklayarak, “Grönland ve bölge halkının meşru çıkarlarının da korunması gerektiğini” vurguladı.
İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares ise Danimarka’nın güvenliğinin tehdit altında görülmesi halinde, Madrid’in NATO müttefikleriyle birlikte bölgesel güvenliği güçlendirmeye hazır olduğunu söyledi.
Danimarka’dan sert uyarı
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD’nin Grönland üzerinde baskı kurmasının NATO’nun temel ilkelerini tehdit edeceğini belirterek, “Bir NATO müttefikine karşı güç kullanılması ittifakın sonu olur” uyarısında bulundu. Kopenhag yönetimi, Grönland’ın statüsünün yalnızca Danimarka ve Grönland halkı tarafından belirlenebileceğini yineledi.
İsveç’in eski başbakanı Magdalena Andersson da, Danimarka ve Grönland’ın talep etmesi halinde İsveç’in diğer Avrupa ülkeleriyle birlikte Grönland’a asker göndermeye açık olduğunu açıkladı.
Grönland krizi ve transatlantik gerilim
Trump yönetiminin, Grönland’ı satın alma veya ada ile ABD arasında “serbest birlik” benzeri bir statü oluşturma seçeneklerini değerlendirdiğine dair Reuters kaynaklı bilgiler, Avrupa’da alarm yarattı. Beyaz Saray yetkilileri, bölgenin ABD ulusal güvenliği açısından vazgeçilmez olduğunu savunurken, Avrupa başkentleri bu yaklaşımı kurallara dayalı uluslararası düzene doğrudan bir meydan okuma olarak görüyor.
Avrupalı liderlerin ortak açıklamasında, “Grönland halkına aittir ve geleceği yalnızca Danimarka ile Grönland tarafından belirlenir” ifadesi yer aldı. Buna karşın Washington’un söylemini sertleştirmesi, NATO içindeki en ciddi egemenlik krizlerinden birinin kapıda olduğu yorumlarına yol açtı.
Analistlere göre, Grönland’a yönelik olası bir Avrupa konuşlandırmasının başarısı, NATO içinde net mutabakat sağlanmasına, Danimarka ile yakın iş birliğine ve ABD-Avrupa ilişkilerinde tırmanabilecek bir krizin yönetilmesine bağlı olacak.
