Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, İstanbul’da Karşılıklı Savunma Anlaşması’nı imzaladı. Türkiye, ağustostaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması’ndan sonra bölgede ikinci karşılıklı savunma taahhüdünü vermiş oldu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, İstanbul’da Türkiye-Katar savunma anlaşmasını imzaladı. Karşılıklı Savunma Anlaşması, Türkiye-Katar Yüksek Stratejik Komitesinin 12. Toplantısı’nda imzalanan 5 belgeden biri oldu.
Erdoğan, Katar Emirini Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde kabul etti. Toplantıda ticaret, eğitim, diplomasi ve savunma alanlarında anlaşmalar imzalandı.
Liderler düzeyinde imza
Savunma anlaşmasını iki lider imzaladı. Diğer belgeler bakanlar düzeyinde imzalandı.
Barış, Uzlaşma ve Çatışma Çözümü Konusunda İş Birliği Mutabakat Zaptı’nı Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani imzaladı. İki isim, komitenin ortak bildirisine de imza attı.
Basına kapalı görüşmeye Fidan ile MİT Başkanı İbrahim Kalın da katıldı. Anlaşmanın içeriği ve taraflara getirdiği yükümlülükler açıklanmadı.
Erdoğan: Kardeşliğe yeni boyut
İletişim Başkanlığının açıklamasına göre Erdoğan, anlaşmanın iki ülke arasındaki kardeşliğe yeni bir boyut kazandıracağını söyledi. Erdoğan, savunma sanayisindeki iş birliğinin artarak süreceğini kaydetti.
Erdoğan, geçen yıl yürürlüğe giren Ticari ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nın iki ülkeyi ticaret hacmi hedefine yaklaştırdığını belirtti. Türkiye’nin Katar ile enerji ortaklığını geliştirmeye ve çeşitlendirmeye çalıştığını da ifade etti.
2014’ten bu yana iş birliği
İki ülke arasındaki askeri iş birliğinin yasal temeli 2014’e dayanıyor. TSK’nın Katar’da konuşlandırılmasını da kapsayan iş birliği anlaşması 19 Aralık 2014’te Ankara’da imzalandı. Anlaşma 15 Haziran 2015’te yürürlüğe girdi.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Katar Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Halid bin Muhammed Al Atiyye, Aralık 2023’te Askeri Çerçeve Anlaşması’nı imzaladı.
Katar’daki TSK unsurları
Türk askerlerinin ilk grubu 4 Ekim 2015’te Doha’ya ulaştı. Zırhlı araçlarla birlikte yaklaşık 150 askerden oluşan birlik, Tarık bin Ziyad Taburu’na konuşlandı. Birliğin ana görevi, Katar askerlerine eğitim vermekti.
Konuşlanmaya ilişkin uygulama anlaşması 28 Nisan 2016’da imzalandı. TBMM bu anlaşmayı 7 Haziran 2017’de, Katar’a yönelik ablukanın ilk günlerinde onayladı. Takviye birlikler 19 Haziran 2017’de Katar’a ulaştı.
Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Mısır, ablukayı kaldırmanın koşulları arasında Türk üssünün kapatılmasını da saydı. Ankara bu talebi reddetti.
Kara unsuru, Kasım 2019’da hizmete giren Halid bin Velid Üssü ile genişledi. Üslerde görev yapan personelin sayısı resmi olarak açıklanmıyor.
İki ülke 2019’da Katar-Türk Birleşik Müşterek Kuvvet Komutanlığına hava ve deniz unsurları eklenmesi konusunda anlaştı. MSB kaynaklarına göre 6 F-16 ve görevli personelin Katar’a intikali 5 Ağustos 2024’te tamamlandı. Katar Savunma Bakanlığı ise Dukhan Hava Üssü’nde Katar-Türk ortak filosu kurulduğunu duyurdu.
Tuzla sınıfı karakol gemileri TCG Kuşadası ve TCG Kumkale, Deniz Unsur Komutanlığına bağlı olarak görev yapıyor. Gemiler, Doha’nın güneyindeki Umm Al Houl Deniz Üssü’nde konuşlu.
Komutanlık bünyesinde eğitim yürüten bir helikopter 21 Mart’ta kaza kırıma uğrayarak denize düştü. MSB’ye göre kazada bir TSK personeli, 2 ASELSAN teknisyeni ve 4 Katar askeri hayatını kaybetti.
Bölgede üçüncü adım
Katar anlaşması, Türkiye’nin son aylarda bölgede attığı üçüncü savunma adımı oldu. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan 7 Ağustos’ta Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı. Katar bu anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını açıkladı.
Ardından Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya, Doha’da Bedir Mutabakat Zaptı’nı imzaladı. Bu çok taraflı mutabakat, savunma sanayisinde iş birliğine odaklanıyordu.
Bugün imzalanan belge ise karşılıklı savunma taahhüdü içeren ikili bir anlaşma. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için iki ülkede onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. Yeni taahhüdün Katar’daki mevcut Türk kuvvet yapısına nasıl yansıyacağı açıklanmadı.
