İspanya, 50 yılı aşkın süredir kullandığı Hawk füzelerinin yerine yeni sistem almak için yaklaşık 3,4 milyar avroluk harcamayı onayladı. Belçika ise yaklaşık 3,1 milyar avroluk “Blue Dome” hava savunma kalkanının sensör katmanı için Thales’in GM200 MM/C radarını seçti. Avrupa’daki orta menzil kara konuşlu hava savunma (GBAD) yenilemesi böylece iki ayrı programla hızlandı.
İspanya Bakanlar Kurulu 10 Kasım Salı günü 3 milyar 396,7 milyon avroluk bir sözleşmeye onay verdi. Sözleşme, İspanyol Kara Kuvvetleri’nin MIM-23 Hawk sistemlerinin yerine “yüksek hareket kabiliyetli ve yüksek performanslı” yeni hava savunma sistemleri alınmasını kapsıyor. Ödemeler 10 yıla yayılacak.
Bu kalem, aynı toplantıda onaylanan 11,8 milyar avroyu aşan savunma paketinin tek başına en büyük harcaması oldu. İspanya hükümetinin (La Moncloa) resmi açıklamasında alınacak sistemin adı ve teknik özellikleri yer almıyor.
Üç aday yarışıyor
Hawk’ın yerini alacak sistem, İspanya Savunma Bakanlığının SAM AM/AP (Karadan Havaya Füze, Anti-Füze/Uçaksavar) programı kapsamında seçilecek. Değerlendirmede üç aday var: Alman Diehl Defence’ın IRIS-T SLM’i, MBDA’nın CAMM-ER’ı ve Kongsberg ile Raytheon’un geliştirdiği NASAMS ER.
İspanyol savunma sitesi Infodefensa’nın aktardığına göre Kara Kuvvetleri Uçaksavar Topçu Komutanlığı, IRIS-T SLM’in en güçlü aday olduğunun sinyalini verdi. Site, bütçe onayının bu tercihi resmen teyit etmediğini vurguladı.
Infodefensa’ya göre IRIS-T SLM’in etkili menzili 60 kilometre, irtifa kapsaması 20 kilometre. Bir ateş birimi 8 fırlatıcıya kadar mobil lançer, bir radar ve bir taktik harekât merkezinden oluşuyor. Mach 3’ün üzerinde hıza ulaşan önleyici füze, kızılötesi görüntüleyici arayıcı başlık ve itki yönlendirmeli motor kullanıyor.
Sistem uçak, helikopter, seyir füzesi ve insansız hava araçlarına karşı Ukrayna’da muharebe ortamında kullanıldı. Rakiplerinden CAMM-ER yaklaşık 45 kilometre menzile ve aktif radar arayıcı başlığa sahip. NASAMS ER ise İspanyol ordusunun hâlihazırda kullandığı NASAMS mimarisinin uzun menzilli AMRAAM ER füzeleriyle genişletilmiş hali.
Escudo Digital ise ağustosta yayımladığı analizde IRIS-T SLM için 40, CAMM-ER ve NASAMS ER için 50 kilometre menzil verdi. Gazeteye göre yeni sistem, Hawk’ın kapsama alanını genişletmekten çok bu kapasiteyi modernize edecek.
Sanayi boyutu
İspanyol Sener, IRIS-T ailesinin kontrol elemanları ve yapısal parçaları gibi bazı bileşenlerini Diehl ile birlikte üretiyor. Indra ile Diehl Defence de mart ayında kara konuşlu hava savunma sistemlerinde ortak geliştirme ve üretim anlaşması imzaladı.
Rakip cephede Kongsberg, Escudo Digital’in haberine göre 60’tan fazla İspanyol firmanın nabzını yokladı. Gazete, seçimin teknik olmaktan çok siyasi ve sınai bir karar olduğunu, belirleyici unsurun her üreticinin İspanya’ya sunacağı sanayi katılımı olacağını yazdı.
Hawk’ın son yılları
İspanya, Hawk’ı 1960’larda envantere almış ve birkaç modernizasyonla ömrünü uzatmıştı. Sistemin yaşlanması, insansız hava aracı ve seyir füzesi tehditlerine karşı yetersiz kalması ve Ukrayna’ya yapılan batarya transferleri yenileme ihtiyacını hızlandırdı.
Kara Kuvvetleri’nin envanterinde yaklaşık bir buçuk tam Hawk bataryası kaldı. Sistemi ağırlıklı olarak Sevilla’daki 74. Uçaksavar Topçu Alayı (RAAA 74) işletiyor. Yeni sistem gelene kadar bataryalardan biri ömür uzatma amacıyla Yunanistan’da revizyondan geçiriliyor.
Batarya sayısı, teslimat takvimi ve yüklenici firma henüz açıklanmadı. El Español mart ayında yeni sistemin üç bataryayla 2028’de hizmete girmesinin beklendiğini, Hawk’ın 2030’ların başına kadar görevde kalabileceğini yazmıştı. Defensa.com ise ekimde, en az üç yeni bataryayı öngören tedarik sürecinin gelecek on yılın içlerine kadar uzayabileceği uyarısında bulundu.
Belçika’nın “Blue Dome”una 4D radar
Thales, 10 Kasım’da yaptığı açıklamada Belçika’nın Blue Dome adlı çok katmanlı hava savunma programı için GM200 MM/C radarını tedarik edeceğini duyurdu. Thales Kara ve Hava Sistemleri’nden sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Hervé Dammann, kararın “Avrupa hava savunma işbirliğinde önemli bir adım” olduğunu söyledi.
GM200 MM/C, dört boyutlu (4D) AESA teknolojisine dayalı çok görevli bir radar. Hava gözetleme, hava savunma ve karşı batarya görevlerini aynı mobil platformda birleştiriyor. Radar küçük insansız hava araçlarını, dolanan mühimmatları, füzeleri, uçak ve helikopterleri tespit edip takip edebiliyor.
Sistem roket, topçu ve havan atışlarını tespit ederek atışın kaynağını da belirleyebiliyor. Standart 20 ayaklık ISO konteynerde taşınan radar 60 saniyeden kısa sürede konuşlanabiliyor ve uzaktan işletilebiliyor. Radar Hollanda’da, Thales’in Hengelo tesislerinde geliştirilip üretiliyor.
Thales, radar sayısını, sözleşme bedelini ve teslimat takvimini açıklamadı. Belçika Savunma Bakanı Theo Francken daha önce 14 radardan söz etmişti. Economie Matin’e göre Belçika hükümeti, mühimmat dahil Blue Dome programının toplam maliyetini yaklaşık 3,1 milyar avro olarak öngörüyor.
Radarlar, Kongsberg’in NASAMS’ta kullanılan ateş dağıtım merkezi (FDC) ve Raytheon’un AMRAAM önleyici füzeleriyle entegre edilecek. Aynı yapılandırma daha önce Hollanda için kurulmuştu. Hollanda Savunma Bakanlığı da 9 Kasım’da Belçika’ya tedarik, eğitim ve bakım süreçlerinde destek vereceğini teyit etti.
Thales, ortak ekipmanın iki ülke arasında eğitim, bakım ve yazılım güncellemelerinin paylaşılmasını kolaylaştıracağını ve Benelux’ta NATO ile uyumlu bölgesel bir hava savunma mimarisinin önünü açacağını vurguluyor. Belçika makamları radar tedarik zincirinde ACB, Rogers, Materialise, Layerwise ve Thales Belgium’un yer alacağını açıkladı. Francken temmuzda tüm programın Belçika sanayisine birkaç yüz milyon avroluk, çarpan etkisiyle 1 milyar avroyu aşabilecek katkı sağlayacağını öngörmüştü.
Üç katmanlı yapı
Belçika, temmuzda Kongsberg’den 10 NASAMS sistemi almıştı. 9 Kasım’da da Rheinmetall’e stratejik tesislerin korunması için 20 adet Skyranger 30 sipariş etti. Kanca yüklemeli (hooklift) platformlara yerleştirilecek 30 milimetrelik toplu Skyranger’lar özellikle insansız hava araçlarına karşı kısa menzil katmanını oluşturacak.
Böylece Blue Dome’da sensör katmanını GM200 MM/C, füzeli önleme katmanını NASAMS, kısa menzil ve İHA’ya karşı savunma katmanını ise Skyranger 30 üstlenecek. GM200 MM/C’yi daha önce Hollanda, Norveç, Danimarka, İsveç ve Litvanya satın almıştı. Belçika’nın katılımıyla radar, Kuzey Avrupa’da ortak kullanılan bir sensöre dönüşüyor.
