ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamaları, Washington ile Tahran arasındaki gerilimi yeni bir aşamaya taşıdı. Trump, anlaşma için “zamanın dolduğunu” söylerken, ABD donanmasının gerekirse “hızla ve şiddetle” harekete geçmeye hazır olduğunu vurguladı.
Trump, Çarşamba günü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, uçak gemisi USS Abraham Lincoln’ün öncülük ettiği ABD filosunun İran’a doğru ilerlediğini belirtti. Trump, söz konusu deniz gücünün bu ayın başlarında Nicolás Maduro’nun devrilmesinden önce Venezuela’ya gönderilen filodan daha büyük olduğunu ifade ederek, “Gerekirse görevini hızla ve şiddetle yerine getirmeye hazır” dedi.
ABD Başkanı, İran’a doğrudan çağrıda bulunarak şu ifadeleri kullandı: “Umarım İran hızla masaya oturur ve tüm taraflar için adil, eşitlikçi ve nükleer silah içermeyen bir anlaşmayı müzakere eder. Zaman daralıyor, bu son derece önemli.”
Beyaz Saray’ın Gerekçesi Değişti
Trump’ın açıklamaları, İran’ın nükleer programı konusunda bir anlaşma yapılmaması halinde askeri seçeneğin masada olduğuna dair şimdiye kadarki en net mesaj olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda bu çıkış, Beyaz Saray’ın bölgeye uçak gemisi saldırı grubu gönderme gerekçesindeki dikkat çekici değişimi de ortaya koyuyor.
Daha önce İran’daki protestolara ve sivil kayıplara odaklanan Washington, artık önceliğini Tahran’ın nükleer programına kaydırmış durumda. Trump, ay başında İranlı protestocuları destekleyerek “yardım yolda” mesajı vermiş, ancak daha sonra “öldürmelerin durduğu” gerekçesiyle bu söylemini geri çekmişti.
Bölgede yeterli askeri gücün bulunmadığı, Körfez ülkelerinin itidal çağrısı yaptığı ve İsrail’in olası İran misillemelerine hazırlanmak için zamana ihtiyaç duyduğu yönündeki değerlendirmeler, Washington’un temkinli davranmasında etkili oldu.
Rubio: İran Hâlâ Ciddi Bir Tehdit
Aktivistlere göre son ayaklanmalarda 30 binden fazla kişi hayatını kaybetti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çarşamba günü Senato’ya yaptığı açıklamada, İran yönetiminin 1979 Devrimi’nden bu yana “muhtemelen hiç olmadığı kadar zayıf” olduğunu söyledi.
Buna rağmen Rubio, İran’ın balistik füzeleri ve insansız hava araçlarının bölgede konuşlu ABD personeli için ciddi bir tehdit oluşturmaya devam ettiğini vurguladı. Rubio, yaklaşık 30 bin ABD askerinin, binlerce İran yapımı tek yönlü İHA ve kısa menzilli balistik füzelerin menzilinde bulunduğunu belirtti.
“Bu ihtimale karşı savunma yapabilmek için bölgede yeterli askeri personel bulundurmalıyız” diyen Rubio, uçak gemisi saldırı grubunun gerekirse görevini “hızla ve şiddetle” yerine getireceğini ifade etti.
Önleyici Saldırı Seçeneği Masada
Trump, İran’ın ABD askerlerine yönelik bir saldırı planladığına dair işaretler görülmesi halinde, “önleyici savunma” seçeneğini kullanmaktan çekinmeyeceğini söyledi. “Bu kapasiteye sahipler; çünkü binlerce balistik füze biriktirdiler” dedi.
Avrupalı diplomatlar da hafta sonunda olası bir krizin patlak verebileceği yönünde değerlendirmelerde bulundu. İsrail cephesinde ise İran’dan gelebilecek olası misillemelerin kapsamına ilişkin ciddi bir tedirginlik olduğu belirtiliyor.
İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in kıdemli danışmanı Ali Şemhani, İbranice yayımladığı mesajda, ABD’nin herhangi bir askeri eyleminin savaş ilanı sayılacağını ve yanıtın Tel Aviv’in merkezini de kapsayacak şekilde “ani, kapsamlı ve eşi görülmemiş” olacağını söyledi.
