İtalyan Leonardo ile insansız hava aracı üreticisi Baykar, M-346FA hafif muharebe uçağı ile Bayraktar Kızılelma insansız savaş uçağı (İHA) arasında gerçekleştirilen ilk canlı ortak uçuşa ilişkin yeni ayrıntıları ve görüntüleri, 20 Temmuz’da açılan Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı’nda düzenledikleri basın toplantısında kamuoyuyla paylaştı.
İki şirket, insanlı-insansız iş birliği (CUC-T / MUM-T) alanındaki ortak çalışmalarını KSWARM Projesi adı altında yürütüyor. Brifingde ilk kez açıklanan proje adında “K” harfi Kızılelma’yı, “SWARM” ise insanlı ve insansız hava araçları arasındaki formasyonu ifade ediyor. Bu kullanım, “sürü” teriminin savunma alanında genellikle aynı anda çalışan çok sayıda küçük otonom İHA’yı tanımlayan yaygın anlamından ayrışıyor.
İlk canlı test, mayıs ayında Baykar’ın Tekirdağ Çorlu Uçuş ve Test Merkezi’nde gerçekleştirilmişti. Denemeye Leonardo’ya ait bir M-346FA, İtalyan Hava Kuvvetleri’nin kalkış sırasında takip uçağı görevi gören bir T-346A uçağı ve Baykar’ın yapay zekâ destekli Kızılelma test platformu katıldı.
Uçuş, aylar süren yer testleri ve donanım/yazılım hazırlıklarının doruk noktasını oluşturdu. Kızılelma otonom şekilde taksi yaptı, havalandı ve M-346FA ile formasyona girdi; ardından uçağın mürettebatının komutasında taktik dışı formasyon manevraları icra etti.
Şirketler, ilk canlı uçuşa aşamalı bir doğrulama yaklaşımıyla ulaştıklarını belirtti. Süreç, riski azaltmak, güvenlik açısından kritik senaryoları değerlendirmek ve bağlantı kaybı hâlinde önceden tanımlanmış acil ayrılma manevralarını doğrulamak amacıyla simülasyon denemeleriyle başladı. Mayıstaki canlı uçuştan önce sanal-sanal ve canlı-sanal gösterimler yapıldı; canlı-sanal aşamada gerçek bir Kızılelma, İHA’nın sanal bir kopyası ve insanlı bir M-346FA ile eşleştirildi.
Canlı-canlı gösterimde Baykar’ın SWARM/Akıllı Filo Otonomisi algoritması, Kızılelma’nın uçuş sırasında M-346FA ile otonom olarak birleşmesini sağladı; İHA’nın kontrolü havada ana uçağın mürettebatına devredildi ve Kızılelma, pilotun gerçek zamanlı komutlarına otonom olarak karşılık verdi.
Teknik tarafta dikkat çeken ayrıntı, denemenin Leonardo’nun hâlihazırda pazarladığı Block 20 standardındaki uçakla değil, daha eski Block 10 standardındaki bir M-346FA ile yapılması oldu. Uçağa, Kızılelma üzerinde tam komuta ve kontrol (C2), sürekli durum farkındalığı ve otonom operasyonlar üzerinde etkin insan denetimi sağlayan, pilotun iş yükünü azaltan yeni nesil bir İnsan-Makine Arayüzü (HMI) kokpit ve aviyonik mimarisine entegre edildi.
M-346FA ile Kızılelma arasındaki veri paylaşımı, gelişmiş radyo frekansı tabanlı bir sistemle senkronize edildi ve Leonardo’nun Cybersec Defence Suite’inin parçası olan taktik siber savunma platformuyla gerçek zamanlı korundu.
Leonardo ve Baykar’a göre canlı-canlı gösterim, ortak CUC-T programının ilk aşamasını tamamladı. Bundan sonraki denemelerde iki platformun birbirine çok yakın mesafede çalışırken taktik formasyon sınırlarının araştırılıp genişletilmesi planlanıyor; ilk uçuşta manevralar temel formasyonlarla sınırlı tutulmuştu.
Programın mevcut kapsamı M-346FA için bir CUC-T yeteneği geliştirmek olsa da, Leonardo bunu Eurofighter Typhoon gibi dördüncü nesil platformların yanı sıra beşinci ve gelecekteki altıncı nesil avcı uçaklarına da genişletmeyi hedefliyor. Şirket ayrıca, ileri jet eğitim uçağı olarak da kullanılan M-346FA’ya bu yeteneğin entegre edilmesinin, öğrenci pilotları eğitimin erken aşamalarında insanlı-insansız müşterek operasyonlara alıştıracağını değerlendiriyor.
Program, Leonardo ile Baykar’ın İtalya’da yüzde 50-50 ortaklıkla kurduğu LBA Systems çatısı altında yürütülüyor.
