ABD’li üst düzey askeri komutanlar, Savunma Bakanı Pete Hegseth’e İran’a yönelik büyük çaplı operasyonların uzatılmasının sürdürülemez olduğunu ve ülkenin başka bölgelerdeki tehditlere karşı hazırlık kabiliyetini zayıflattığını bildirdi. The Washington Post’un edindiği gizli bir değerlendirmeye göre uyarı, Orta Doğu’daki konuşlanmanın altıncı ayını doldurduğu bir dönemde yapıldı.
The Washington Post’un habere aşina kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanları ile Avrupa, Asya ve Latin Amerika’daki ABD operasyonlarını denetleyen dört yıldızlı generaller, uzayan harekâtın ABD ana vatanı da dahil olmak üzere diğer bölgelerdeki tehditlerle mücadele yeteneğini riske attığı konusunda Hegseth’i uyardı.
Uyarılar, 14 Ağustos tarihli Savunma Bakanı Emirleri Kitabı’nda (SDOB) yer aldı. The Washington Post’a konuşan kaynaklar, belgenin gizli olması nedeniyle kimliklerinin açıklanmamasını istedi.
Genellikle ayda iki kez yayımlanan SDOB, ABD savaş gemilerinin, uçaklarının, personelinin ve silah sistemlerinin dünya çapındaki hazırlık durumunu özetliyor. Belge, savunma bakanınca yürütülen başkanlık önceliklerini yansıtıyor ve Pentagon direktiflerine temel oluşturan üst düzey general ile amirallerin görüşlerini içeriyor.
Başkan Donald Trump, Tahran’a Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması ve çıkmaza giren çatışmayı sona erdirmek için ABD’nin öne sürdüğü şartları kabul etmesi yönünde baskı uygularken, ek askeri harekât dahil tüm seçeneklerin masada kaldığını vurguladı. Bu nedenle İran’a karşı harekâttan sorumlu ABD Merkez Komutanlığı, olası yeni saldırı emrine karşı aylardır 50 binden fazla askerden oluşan bir gücü hazırda bekletiyor.
Kaynaklara göre 14 Ağustos tarihli emir kitabı, Orta Doğu’da konuşlanmış bazı birliklerin Eylül sonuna, diğerlerinin ise 2027’ye kadar bölgede kalmasını öngörüyor. Görev sürelerinin daha da uzatılması ihtimali, komutanları endişelerini dile getirmeye yöneltti.
Komutanlıklardan ‘onaylamama’ yanıtı
The Washington Post’un aktardığına göre ABD Avrupa Komutanlığı, Pasifik Komutanlığı ve Güney Komutanlığı liderleri ile Donanma’nın en üst düzey amirali, SDOB’de “onaylamama” olarak nitelenen bir yanıt verdi. Bu, komutanların görev süresini uzatma emrine katılmadığı, ancak emri yine de yerine getireceği anlamına geliyor.
Coğrafi muharebe komutanlıklarına ait gemiler, uçaklar ve teçhizat, İran çatışmasını desteklemek üzere geri çekildi. Kaynaklara göre bu durum, söz konusu komutanlıkların görevlerini yürütme ve uygun eğitimi sağlama kabiliyetini kısıtladı. Özellikle Donanma, savaş zamanı taleplerine ayak uydurmak için kapasitesini zorlamak zorunda kaldı.
Kara ve Hava Kuvvetleri liderleri ise Hegseth’in görev süresini uzatma isteğine katıldı; ancak her iki komutanlık da bunun önemli riskler doğuracağını vurguladı.
Değerlendirmeye aşina bir kaynak, askeri liderliğin genel olarak, altıncı ayına ulaşan İran operasyonunun “çok uzun süredir çok fazla” olduğu görüşünde olduğunu belirtti.
Daha önce haberleştirilmemiş bu uyarı, yönetimin içinde bulunduğu ikilemi ortaya koyuyor: Trump, ABD için elverişli koşullarda çatışmayı sonlandırmaya çalışıyor; ABD’nin silah stoklarına verdiği zararın arttığını ve savaşın Amerikan kamuoyunda popüler olmadığını bilen İran ise teslim olmayı reddediyor.
Pentagon: Kararlar tehdit değerlendirmesine dayanır
Hegseth’in sözcüsü Sean Parnell, The Washington Post’a yaptığı açıklamada, herhangi bir muharebe komutanlığına yönelik kuvvet taahhütlerinin kapsamı ve süresine ilişkin kararların “mevcut tehdit değerlendirmesi, Başkan tarafından belirlenen stratejik öncelikler ve Genelkurmay Başkanı ile Muharebe Komutanlarının tavsiyelerine dayanılarak” alındığını söyledi.
Pentagon, Savunma Bakanı Emirleri Kitabı dahil “iç operasyonel süreçleri” veya kuvvet tahsisi görüşmelerinde sunulan “belirli onaylar, reddedilmeler ya da risk değerlendirmelerini” tartışmadığını ekledi.
SDOB, Genelkurmay Başkanı General Dan Caine tarafından da inceleniyor. Başkanın sözcüsü yorum yapmaktan kaçınarak soruları Hegseth’in ofisine yönlendirdi.
Değerlendirmeye aşina bir kişi, komutanların riskleri tartışmasının olağan olduğunu, ancak durumun artık “daha vahim” hale geldiğini söyledi. Aynı kişiye göre bazı general ve amiraller, operasyonun gidişatı belirsizken ekipman ve personel sağlamaya devam etme emirlerine karşı çıktıklarını Hegseth’e her zamankinden açık biçimde ifade etti.
Donanma en karamsar tabloyu çizdi
The Washington Post’un aktardığına göre Avrupa Komutanlığı ve Güney Komutanlığı’ndaki üst düzey yetkililer, gemilerini ve gözetleme uçaklarını Merkez Komutanlığı’na tahsis etmenin vatan savunması yükümlülüklerini zayıflattığı konusunda Hegseth’i uyardı.
Pasifik Komutanlığı Başkanı Amiral Samuel Paparo, bir uçak gemisi saldırı grubu ve muhripleri de kapsayan, sürekli sağlanması emredilen destek düzeyine karşı çıktı. Avrupa Komutanlığı sözcüsü yorum yapmayı reddederken, Güney ve Pasifik komutanlıkları sözcüleri yorum taleplerini yanıtsız bıraktı.
Deniz Operasyonları Komutanı Amiral Daryl Caudle, Hegseth’e en karamsar tabloyu sundu ve İran çatışması için öngörülen bir bitiş tarihi bulunmadığından Donanma’nın mevcut destek düzeyini sürdüremeyeceğini SDOB’de belirtti. Caudle’ın sözcüsü yorum talebini yanıtlamadı.
Norfolk’ta yakın zamanda düzenlenen bir etkinlikte görev sürelerinin uzatılmasına değinen Caudle, bunu “denizcilerimiz için çok zorlayıcı” olarak niteledi. Donanma’nın paylaştığı konuşma metnine göre Caudle, “Genelde görev sürelerinin uzatılmasından pek hoşlanmam ve buna şiddetle karşı çıkarım, ancak düşmanın da söz hakkı var” dedi.
Kara ve Hava Kuvvetlerinde uzatma
Kara ve Hava Kuvvetleri liderleri, mevcut yol haritasına katılsa da beraberinde gelen zorlukları kabul etti.
Mart ayında İran savaşına yanıt olarak 2 bin askeri seferber eden Kara Kuvvetleri’nin 82. Hava İndirme Tümeni’ne ait birliklerin görev süresi bir yıla uzatılacak. Tümen Komutanı Tuğgeneral Brandon R. Tegtmeier, Pazar tarihli bir mektupta bu kararı duyurdu.
The Washington Post’un incelediği, tümen personeline yönelik mektupta seferberlik sürecindeki belirsizliklerin yarattığı zorluklar kabul ediliyor ve liderlerin “daha uzun bir görev süresinin, kendi ailelerimiz de dahil her aileye ağır yük oluşturduğunu anladıkları” belirtiliyor. Bu birlikler, İran’a olası bir kara harekâtında merkezi rol oynayacak.
ABD üslerini hedef alan füze ve insansız hava araçlarını düşüren Patriot hava savunma sistemlerini işleten birimlerin görev sürelerinin de uzatılması bekleniyor. Ordu sözcüsü yorum talebini yanıtlamadı.
Bombardıman ve diğer kesintisiz operasyonları yürütmek üzere Orta Doğu’ya gönderilen Hava Kuvvetleri birimlerinin çoğunun 2027’ye kadar bölgede kalması planlanıyor. Hava Kuvvetleri, emir kitabının gizliliğini gerekçe göstererek yorum yapmayı reddetti. Merkez Komutanlığı sözcüsü de yorum yapmaktan kaçınarak soruları Hegseth’in ofisine yöneltti.
Tükenen mühimmat stokları hareket alanını daraltıyor
İran savaşı ve Ukrayna’ya yapılan önceki sevkiyatlar sonucu Patriot önleme füzelerinin tükenmesi, yönetimin çatışmayı yeniden tırmandırma kabiliyetini sınırladı. Tahran ise Orta Doğu genelinde ABD tesislerini isabetli biçimde hedef alma yeteneğini koruyor.
The Washington Post’un daha önce bildirdiğine göre savaş, Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunması (THAAD) önleme füzeleri ile uzun menzilli Tomahawk füzelerinin stoklarını da tüketti. Pentagon’un Reaper insansız hava aracı filosunun yaklaşık yüzde 25’i kaybedildi; bölgedeki ABD üsleri milyarlarca dolarlık hasar gördü. Yönetim, mühimmat kıtlığına ilişkin haberlerin doğru olmadığını savunuyor.
Askeri liderlerden art arda uyarılar
Son “onaylamama” görüşleri, komutanların savaşa ilişkin bir dizi uyarısının en yenisini oluşturuyor. The Washington Post ve diğer kaynakların aktardığına göre Caine, çatışma başlamadan önce Beyaz Saray’ı, ABD’nin uzun soluklu ve geniş çaplı bir harekât için yeterli mühimmat ve müttefik desteğinden yoksun olduğu konusunda uyarmıştı.
Daha yakın zamanda Avrupa Komutanlığı Başkanı General Alexus Grynkewich, İsrail’i ve ABD ana vatanını füze saldırılarından korumak için yeterli deniz kuvvetine sahip olmadığı konusunda Pentagon’u özel olarak uyardı.
Pasifik’te ise ABD’nin kilit müttefikleri, füze ve hava savunma stoklarının tükenmesinin kendilerini Çin karşısında savunmasız bıraktığı uyarısında bulundu. Donanma’nın Pasifik’teki tek özel uçak gemisi ( Pekin’i caydırma planının temel taşı ) 300 günden uzun süredir görevde olan başka bir gemiyi devralmak üzere Orta Doğu’ya gönderildi.
