ABD Hava Kuvvetleri, ordunun ilk iş birliğine dayalı muharebe uçağı (CCA) filosunu üretmek üzere General Atomics ve Anduril’i seçtiğini 17 Haziran’da duyurdu. Karar, pilotlu avcı uçaklarına eşlik edecek yarı otonom sistemlerin sahaya sürülmesinde belirleyici bir adım niteliği taşıyor.
İki firma, sırasıyla YFQ-42A ve YFQ-44A insansız hava araçlarıyla on yılın sonuna kadar toplam 150’den fazla CCA üretmek için mühendislik, imalat ve geliştirme ile üretim sözleşmelerini aldı. Hava Kuvvetleri, programın maliyetini ve ilk üç üretim partisinde her iki tedarikçiden kaç araç sipariş edileceğini gizli tutuyor.
Kuvvet, donanımla eş zamanlı olarak otonomi yazılımı için ayrı bir ihale açtı. Uçakları uçuracak görev otonomisi yazılımını sağlamak üzere Anduril, Shield AI ve RTX iştiraki Collins Aerospace yarışa devam etmeye hak kazandı; bu firmalar arasında Lockheed Martin, Northrop Grumman ve General Atomics de bulunuyordu.
Savaş Uçakları ve İleri Teknoloji Uçaklar portföy satın alma sorumlusu Albay Timothy Helfrich, ihaleyi Hava Kuvvetleri’nin gelecekteki yetenekleri açısından önemli bir ilerleme olarak nitelendirdi.
İki firmaya açık tedarikçi seçimi
Anduril ve General Atomics, 2024’te Boeing, Lockheed Martin ve Northrop Grumman’ı geride bırakarak CCA prototip geliştirme sözleşmelerini kazanmıştı. Helfrich, son kararın önceki sözleşmelerin uzantısı olmadığını, beş firmanın yeniden değerlendirildiği tamamen yeni bir süreç yürütüldüğünü vurguladı.
“Bu, Anduril ve General Atomics ile yaptığımız sözleşmelerin sadece bir devamı değil, tamamen yeni bir tedarikçi seçimi süreciydi,” dedi Helfrich. “İlk beş firmaya ( Lockheed, Northrop, Boeing, General Atomics ve Anduril ) yeniden teklif talebinde bulunduk ve bir değerlendirme sonucunda Anduril ile General Atomics’in doğru seçim olduğuna karar verdik.”
Helfrich, seçimde Hava Kuvvetleri’nin zaman çizelgesine uyum, zorlu maliyet kriterleri ve on yılın sonuna kadar 150’den fazla uçağın operasyonel kabiliyetini sağlama gerekliliklerinin esas alındığını belirtti. Bugün ihaleyi alamayan üç firmaya 1. aşamayı yeniden açma niyetlerinin bulunmadığını da kaydetti.
Maliyet hedefi aşıldı
Hava Kuvvetleri yetenekleri büyük ölçüde gizli tutsa da Helfrich, daha önce açıklanan 700 deniz millik (yaklaşık 1.296 kilometre) muharebe menziline işaret etti ve bu aşamanın görevinin hava üstünlüğü olduğunu doğruladı.
Maliyet tarafında, bir CCA’nın F-35’in yaklaşık üçte biri fiyatına alınması yönündeki uzun süreli hedefin aşıldığını belirten Helfrich, programın bu projeksiyonların ötesine geçtiğini söyledi. Lot 17 F-35A’nın birim maliyetinin yaklaşık 82,5 milyon dolar olması, hedefin araç başına 30 milyon doların altına indiğine işaret ediyor.
Hava Kuvvetleri, 2027 mali yılında CCA insansız uçaklarının geliştirilmesi için yaklaşık 1,4 milyar dolar, tedariki için ise yaklaşık 1 milyar dolar talep ediyor. Helfrich, “2027 mali yılından itibaren üretim bütçemiz mevcut; bu nedenle ödenek tahsis edilir edilmez ilk üretim partisini hayata geçirebilmeliyiz,” dedi.
Helfrich, motorların yüklenici tarafından sağlanacağını ve YFQ-42A ile YFQ-44A model adlarının başındaki deneysel “Y” harfinin kaldırılacağını belirtti. Bu yılın başında bir YFQ-42A prototipinin düşmesi ve ardından gelen bir aylık uçuş yasağının tedarikçi seçiminde rol oynamadığını da vurguladı.
Otonomi yazılımı yarışı sürüyor
Donanım kararı netleşse de sistemin “beyni” henüz belirlenmedi. Yarışa devam eden Anduril, Shield AI ve Collins, altı aylık bir performans döneminden geçecek. Bu sürecin sonunda firmalardan biri ya da ikisi ikinci bir altı aylık teste geçecek ve nihai seçim 2027 yazında tek bir tedarikçiyle sonuçlanacak.
Hava Kuvvetleri, altı yazılım tedarikçisinin tamamını altı yıllık çerçeve sözleşmelerle yedek havuzda tutmayı planlıyor; bu yapı, gerektiğinde tedarikçi değiştirme esnekliği sağlıyor.
Sektörden ilk tepkiler
General Atomics Aeronautical Systems CEO’su David Alexander, kararı “şirketimiz ve ülkemiz için heyecan verici bir gün” olarak nitelendirdi. “FQ-42A’nın üretime geçmesi, uzun yıllara dayanan ortaklığın ve yatırımların sonucudur. Bu sipariş için hazırlanıyorduk ve üretim şimdiden tam hızıyla devam ediyor,” dedi.
Anduril’in otonom hava gücü başkan yardımcısı Mark Shushnar, prototip aşamasında tam kapasiteli üretim süreçlerini hayata geçirdiklerini ve sorunları erkenden çözerek üretime geçişi kolaylaştırdıklarını belirtti. Şirket, üretimi genişletmeden önce ilk parti FQ-44 yarı otonom avcı uçağını teslim edeceğini açıkladı.
Otonomi çalışmaları için Hivemind sistemini sunan Shield AI’nin ilgili başkan yardımcısı Christian Gutierrez ise, “Görev otonomisi, gelecekteki hava gücü için temel bir yetenektir,” dedi.
CCA programı, Hava Kuvvetleri’nin pilotlu filosunu düşük maliyetli ve geniş ölçekte üretilebilir insansız sistemlerle takviye etme stratejisinin merkezinde yer alıyor. Kuvvet, çeşitli tip ve karmaşıklık düzeyinde yaklaşık 1.000 araçlık bir filoyu hedefliyor.
İki firmayla sürdürülen “sürekli rekabet” modeli, hem maliyet hem program takvimi baskısını korumayı amaçlıyor. Lockheed, Northrop ve Boeing dâhil dokuz tedarikçinin yarıştığı 2. aşama ise ayrı bir ihale olarak erken safhalarında ilerliyor.
Kaynak: Breaking News
