SON GELİŞMELER
- ABD–İsrail Saldırıları İran’ı Zayıflattı, Ancak Tahran’ın Kozları Savaşı Uzatabilir (ANALİZ)
- ran Dışişleri Bakanı Araghchi: Ateşkes İçin Müzakere Talebinde Bulunmadık
- Hürmüz Boğazı’nda Gerilim Tırmanıyor: Mayın İddiaları Küresel Enerji Piyasalarını Sarstı
- ABD Enerji Bakanı Wright: İran Savaşı Haftalar İçinde Bitebilir
- BAE’nin Kritik Petrol Limanı Fujairah Drone Saldırısının Ardından Yeniden Açıldı
- İngiltere: Typhoon ve F-35 savaş uçakları Katar ve Güney Kıbrıs üzerinde devriye uçuşu yaptı
- İran, Sejjil balistik füzesini ilk kez savaşta kullandı
MAR-16- 03:22
Trump’tan NATO’ya Hürmüz Boğazı Uyarısı: “Müttefikler Yardım Etmezse Gelecek Çok Kötü Olabilir”
ABD Başkanı Donald Trump, müttefik ülkelerin Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasına yardımcı olmaması halinde NATO’nun geleceğinin ciddi risklerle karşı karşıya kalabileceğini söyledi.
Financial Times’ın haberine göre Trump, Pazar günü yayımlanan bir röportajda ABD müttefiklerine sert bir uyarıda bulundu. Trump, özellikle Çin’e bu kritik deniz yolunun açık kalmasına katkı sağlaması için baskı yaptığını belirterek, bu ayın sonlarında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile planlanan zirveyi erteleyebileceğini ifade etti.
“Boğazdan Yararlananlar Sorumluluk Almalı”
Habere göre Trump, Avrupa ve Çin’in Basra Körfezi’nden gelen petrol arzına ABD’den çok daha fazla bağımlı olduğunu savundu. Bu nedenle söz konusu ülkelerin deniz trafiğinin güvenliğini sağlama konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini dile getirdi. Trump röportajda şu ifadeleri kullandı:“Boğazdan faydalanan ülkelerin, orada kötü bir şeyin yaşanmamasını sağlamaya yardımcı olması son derece uygun.”
ABD Başkanı ayrıca müttefiklerden beklenen desteğin gelmemesi halinde bunun NATO için ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Trump, “Eğer bir yanıt gelmezse ya da yanıt olumsuz olursa, bunun NATO’nun geleceği için çok kötü olacağını düşünüyorum” dedi.
Hürmüz Boğazı Küresel Petrol Arzı İçin Kritik
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. İran’ın boğazı kullanan gemileri hedef alabileceğine dair açıklamaları ve bölgede artan gerilim, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmaya yol açtı.
Artan güvenlik riskleri nedeniyle boğazın fiilen kapanması ihtimali gündeme gelirken, petrol fiyatları kısa sürede varil başına yaklaşık 65 dolardan 100 doların üzerine çıktı.
Enerji analistleri, Hürmüz Boğazı’ndaki herhangi bir uzun süreli kesintinin küresel petrol piyasaları üzerinde büyük bir şok etkisi yaratabileceğini ve dünya ekonomisinde yeni bir enflasyon dalgasını tetikleyebileceğini belirtiyor.
MAR-16- 03:01
İngiltere, Hürmüz Boğazı İçin Mayın Temizleme Özelliğine Sahip İHA’ları Göndermeyi Değerlendiriyor
İngiltere hükümeti, Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim ve deniz mayını tehdidi nedeniyle bölgeye mayın temizleme özelliği olan insansız hava araçları (İHA) göndermeyi değerlendiriyor.
Financial Times’ta Kiran Stacey imzasıyla yayımlanan habere göre İngiliz bakanlar, petrol sevkiyatının yeniden başlamasını sağlamak amacıyla kritik su yolunda mayın temizleme faaliyetlerine katkı sağlayabilecek hava tabanlı sistemlerin konuşlandırılması üzerinde çalışıyor.
Whitehall’da “savaşın tırmanması” endişesi
Habere göre Whitehall’daki bazı yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefik ülkelerden bölgeye gemi göndermelerini talep etmesinin krizi daha da tırmandırabileceği görüşünde. Yetkililer, mevcut çatışmanın hızla değişen doğası nedeniyle askeri gemilerin bölgeye gönderilmesinin riskleri artırabileceğini ifade ediyor.
Bu nedenle Londra yönetimi, doğrudan savaş gemisi konuşlandırmak yerine uzaktan mayın temizleme kapasitesine sahip insansız hava araçlarının gönderilmesini daha düşük riskli bir seçenek olarak değerlendiriyor.
Starmer’dan enerji krizi ve maliyet uyarısı
İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın Pazartesi günü Downing Street’te düzenleyeceği basın toplantısında, yükselen enerji fiyatlarının etkisini azaltmak amacıyla on milyonlarca sterlinlik bir destek paketi açıklaması bekleniyor.
Starmer’ın konuşmasında Orta Doğu’daki krizin küresel enerji piyasalarına etkisine de değinmesi planlanıyor. Başbakanın şu ifadeleri kullanması bekleniyor:“Orta Doğu’daki durumun hızla çözülmesi için çalışmaya devam edeceğiz. Çünkü savaşın sona erdirilmesinin yaşam maliyetini düşürmenin en hızlı yolu olduğu açıktır.”
MAR-16- 02:55
İran: Hark Adası’na saldırı enerji piyasalarında “yeni ve sert bir denge” yaratır
İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) deniz kuvvetleri komutanı Alireza Tangsiri, ABD’nin İran’ın petrol ihracatının ana merkezi olan Hark adasın’a saldırması halinde küresel enerji piyasalarında “Küresel enerji piyasasında yeni ve sert bir denklem oluşur” dedi.
Tangsiri, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, söz konusu adaya yönelik olası bir ABD saldırısının dünya genelinde enerji fiyatları ve petrol dağıtımını ciddi şekilde etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın daha önce adadaki askeri tesislerin bombalandığını söylemesinin ardından, Hark Adası’na yönelik daha fazla saldırı tehdidinde bulunmasının ardından geldi.
Hark Adası İran petrol ihracatının merkezi
İran kıyılarının yaklaşık 25 kilometre açığında bulunan Hark Adası, İran’ın ham petrol ihracatının büyük bölümünün gerçekleştirildiği ana terminale ev sahipliği yapıyor.
Analistlere göre adaya yönelik bir saldırı, küresel petrol arzında ciddi bir şok yaratabilir ve özellikle Orta Doğu’daki enerji altyapısının hedef haline gelmesi riskini artırabilir.
İran’dan misilleme uyarısı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi da yaptığı açıklamada, ülkenin enerji altyapısına yönelik herhangi bir saldırıya karşılık verileceğini söyledi. Araghchi, ABD Başkanı Trump’ın açıklamalarını eleştirerek, “Bu, hiçbir zaferi olmayan yasa dışı bir savaş. İnsanlar sadece Başkan Trump ‘eğlenmek’ istediği için ölüyor. Kendisi bunu açıkça söyledi.”
İranlı yetkililer, enerji altyapısına yönelik saldırıların bölgesel enerji tesislerine karşı geniş çaplı misillemeleri tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
MAR-16- 02:07
Irak’ın kuzeyinde İranlı Kürt muhalefet partisinin mevzisine füze saldırısı
Irak Kürdistan Bölgesi’nde, İranlı Kürt muhalefet partilerinden birine ait mevzinin füze saldırısının hedefi olduğu bildirildi.
Rudaw’ın haberine göre saldırı, Süleymaniye kentine bağlı Zirgwez bölgesi meydana geldi. Bölgedeki Komala Party of Iranian Kurdistan güçlerine ait bir mevziye üç füzenin isabet ettiği aktarıldı.
“Herhangi bir zarar oluşmadı”
Komala’nın üst düzey isimlerinden Ali Ranjbari, Rudaw’a yaptığı açıklamada saldırının hedef aldığı bölgede ciddi bir hasar oluşmadığını söyledi.
Yetkili, füze saldırısının ardından bölgede durumun kontrol altına alındığını belirtti.
İranlı Kürt muhalif gruplar zaman zaman hedef alınıyor
İranlı Kürt muhalif grupların Irak Kürdistan Bölgesi’nde bulunan kampları ve üsleri geçmişte de sınır ötesi saldırıların hedefi olmuştu.
Bu grupların bazıları İran’a karşı silahlı faaliyet yürütmekle suçlanırken, Tahran yönetimi bu kampların güvenlik tehdidi oluşturduğunu savunuyor.
MAR-16- 01:07
Hürmüz krizi sürerken ABD’nin mayın tarama gemileri Pasifik’te görüldü
ABD Donanması’na ait mayın tarama görevleri için donatılmış iki Kıyı Muharebe Gemisi (Littoral Combat Ship – LCS), Orta Doğu yerine Güneydoğu Asya’da görüntülendi.
USS Tulsa (LCS‑16) ve USS Santa Barbara (LCS‑32) adlı Independence sınıfı gemiler, Malezya’daki Penang Limanı’nda görüldü.
Her iki geminin de daha önce Bahreyn’de ileri konuşlandırılmış durumda olduğu ve Orta Doğu’da mayın karşı tedbir görevleri yürüttüğü biliniyordu. Bu gemiler, ABD Donanması’nın emekliye ayrılan Avenger sınıfı mayın avcılarının yerini almak üzere geçen yıl bölgeye gönderilmişti.
Hürmüz’de mayın tehdidi sürüyor
Gelişme, İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları ve Hürmiz’e deniz mayınları döşediği iddialarının ardından geldi.
Uzmanlara göre İran’ın boğaza ne kadar mayın yerleştirdiği henüz bilinmiyor. Ancak bu durum, dünyanın en kritik enerji nakil hatlarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği için ciddi bir risk oluşturuyor.
Boğazın yeniden açılması için gelecekte yapılabilecek operasyonlarda mayın temizleme kabiliyeti kritik rol oynayacak.
Gemiler Malezya’da görüntülendi
Malezya’daki bir gözlemci tarafından paylaşılan fotoğraflar, gemilerin Penang Limanı’ndaki North Butterworth Container Terminali (NBCT)’nde bulunduğunu gösteriyor.
Kuveyt’te ABD ve İtalyan güçlerinin bulunduğu üsse İHA saldırısı
İtalyan ordusu, Kuveyt’te ABD ve İtalyan güçlerinin konuşlu bulunduğu Ali Al Salem Hava Üssü’ne insansız hava aracı saldırısı düzenlendiğini açıkladı.
İtalya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Luciano Portolano, saldırının İtalyan Hava Görev Gücü’ne (Task Force Air – TFA) ait insansız hava aracının bulunduğu sığınağı vurduğunu ve söz konusu aracın imha edildiğini belirtti.
Portolano, saldırıda İtalyan personelin zarar görmediğini ifade etti.
ANALİZ
ABD–İsrail Saldırıları İran’ı Zayıflattı, Ancak Tahran’ın Kozları Savaşı Uzatabilir
The Washington Post yazarı Michael Birnbaum’un analizine göre, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü iki haftalık askeri operasyon Tahran’ın askeri kapasitesine ağır darbe indirdi. Ancak İran’ın petrol akışını kesintiye uğratma kapasitesi ve elindeki zenginleştirilmiş uranyum stokları, savaşın sona erdirilmesini karmaşık hale getiriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, askeri liderlerin belirlediği hedeflere büyük ölçüde ulaşıldığını savunarak yakında zafer ilan edebileceğinin sinyalini verdi. İran donanmasının önemli bölümü imha edilirken, çok sayıda füze stoku ve üst düzey askeri lider de savaşın ilk aşamalarında hedef alındı.
Ancak analistler, askeri başarıların Tahran’ın bölgesel etkisini tamamen ortadan kaldırmaya yetmediğini belirtiyor. İran’daki yönetim ayakta kalmayı sürdürürken, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı üzerindeki baskı, petrol piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı.
Petrol Piyasası ve Enerji Güvenliği Baskı Altında
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana benzin fiyatları yaklaşık yüzde 25 arttı. Artan enerji maliyetleri, ABD ekonomisi üzerinde de baskı yaratıyor. Çiftçiler gübre fiyatlarındaki artışla karşı karşıya kalırken, bölgede konuşlu ABD askerlerinin kayıpları da artıyor.
Washington’daki bazı analistler, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırılarının, tek taraflı bir ateşkes ilan edilse bile petrol fiyatlarının hızla düşmesini engelleyebileceğini söylüyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise Washington’un İran’ın nükleer kapasitesine odaklanmaya devam ettiğini belirtti. Hegseth, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ele geçirilmesine yönelik olası bir kara operasyonu hakkında yorum yapmaktan kaçındı ancak “tüm seçeneklerin masada olduğunu” söyledi.
Nükleer Program Endişesi Artıyor
Diplomatlar ve uzmanlara göre İran, yaklaşık 440 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna sahip. Bu miktar, teorik olarak nükleer silah üretimi için kritik bir eşik olarak görülüyor.
Brookings Enstitüsü’nde İran politikası üzerine çalışan uzman Suzanne Maloney, askeri kazanımlar ile stratejik sonuçlar arasında ciddi bir boşluk olduğunu söyledi.
Maloney, “Belirli askeri hedeflerde başarı elde edilmiş olabilir, ancak İran savaşın bitiş zamanını etkileyebildiği ve nükleer kapasiteye giden yolu elinde tuttuğu sürece bu stratejik açıdan sorunlu bir tablo yaratır,” değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlara göre İran’daki sertlik yanlılarının güç kazanması, ülkenin nükleer silah geliştirme yönünde daha agresif bir politika izlemesine yol açabilir.
Hürmüz Boğazı Yeni Çatışma Alanı
Washington’daki güvenlik çevreleri, savaşın en tehlikeli cephesinin enerji geçiş yolları olduğunu vurguluyor. İran ile Umman arasındaki dar su yolu olan Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen petrol sevkiyatının büyük bölümünün geçtiği kritik bir hat.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’a ait mayın döşeme gemilerine yönelik saldırılar düzenlediğini açıkladı. Ancak Washington şu ana kadar boğazdaki ticaret akışını tamamen güvence altına alabilmiş değil.
Bu durum, ABD yönetimini çatışmaya daha fazla askeri güç sevk etmeye zorladı. ABD yetkilileri, bölgede ateş gücünü artırmak amacıyla 2.200’den fazla deniz piyadesinden oluşan bir Deniz Piyade Sefer Birimi’nin Orta Doğu’ya gönderileceğini duyurdu.
Washington İçin Stratejik İkilem
Uzmanlara göre ABD ve İsrail’in askeri operasyonları İran’ın birçok askeri kapasitesini yok etti. Ancak bu durum, Tahran’ın asimetrik stratejilere yönelmesine de yol açmış olabilir.
Middle East Institute araştırmacısı Brian Katulis, İran’ın daha öngörülemez hale gelebileceğini söyledi.
Katulis, “Bir arı kovanını karıştırdık ve onu daha sert hale getirdik,” diyerek, İran’ın özellikle enerji nakil yolları üzerinden küresel güvenliği tehdit edebileceğini ifade etti.
Analistlere göre Washington’un önünde iki seçenek bulunuyor: İran’ı askeri baskıyla geri adım atmaya zorlamak veya nükleer program ve enerji güvenliği konularında yeni bir diplomatik çerçeve oluşturmak.
Ancak Tahran’ın bu seçeneklere nasıl yanıt vereceği, savaşın gerçek anlamda sona erip ermeyeceğini belirleyecek.
