SON GELİŞMELER
- İran’dan Hint Okyanusu’nda Kritik Hamle: ABD-İngiltere Üssü Diego Garcia’ya Balistik Füze Saldırısı
- CENTCOM: İran’ın Askerî Kapasitesi Zayıflatıldı
- İran: Devrim Muhafızları İsrail’e Ait F-16’yı Vurduğunu İddia Etti, İsrail Yalanladı
- İran: Natanz Nükleer Tesisi ABD-İsrail Saldırısında Hedef Alındı
- ABD, Orta Doğu’ya Deniz Piyadeleri ve Amfibi Hücum Gemisi Sevk Ediyor
- Trump’tan NATO’ya Sert Çıkış: “Hürmüz İçin Yardım Etmeyenler Korkak”
MAR-21-14:32
ABD’den Hürmüz Boğazı’nda Kritik Hamle: İran’ın Askerî Kapasitesi Zayıflatıldı
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki askeri kapasitesine yönelik düzenlenen son operasyonların ardından, İran ve İran İslam Devrim Muhafızları’nın (IRGC) bölgedeki yeteneklerinde “sürekli bir azalma” yaşandığını açıkladı.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, Cumartesi günü paylaşılan video mesajında, ABD ordusunun İran kıyılarındaki stratejik hedeflere yönelik saldırılar gerçekleştirdiğini belirtti. Cooper’a göre bu operasyonlarda, gemi karşıtı seyir füzeleri, mobil füze rampaları ve çeşitli askeri ekipmanların depolandığı yer altı tesisleri hedef alındı.
Kritik tesisler imha edildi
Amiral Cooper, saldırılarda yaklaşık 5.000 pound (2.270 kg) ağırlığında mühimmat kullanıldığını ve sadece fiziksel altyapının değil, aynı zamanda kritik askeri sistemlerin de devre dışı bırakıldığını vurguladı.“Sadece tesisi imha etmekle kalmadık; gemi hareketlerini izlemek için kullanılan istihbarat destek tesislerini ve füze radar röle istasyonlarını da yok ettik.”
Cooper, bu operasyonların sonucunda, İran’ın özellikle Hürmüz Boğazı ve çevresinde seyir özgürlüğünü tehdit etme kapasitesinin önemli ölçüde zayıflatıldığını ifade etti.
Hürmüz Boğazı’nda gerilim sürüyor
Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, uzun süredir İran’ın askeri varlığı ve tehditleri nedeniyle küresel güvenlik gündeminde yer alıyor. CENTCOM, bölgedeki ticari deniz trafiğinin güvenliğini sağlama hedefi doğrultusunda operasyonların süreceğini belirtiyor.
Cooper, “İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki serbest ticaret akışına yönelik onlarca yıllık tehdidini ortadan kaldırmaya odaklanmaya devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.
MAR-21-14:10
İran: Devrim Muhafızları İsrail’e Ait F-16’yı Vurduğunu İddia Etti, İsrail Yalanladı
İran’ın resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığına göre, İran İslam Devrim Muhafızları (IRGC), ülkenin merkezî kesiminde İsrail’e ait bir F-16 savaş uçağının hava savunma sistemleri tarafından vurulduğunu iddia etti. Ancak İsrail ordusu bu iddiayı reddederek herhangi bir kayıp yaşanmadığını açıkladı.
IRGC: “Üçüncü İsrail uçağı vuruldu”
IRGC tarafından yapılan açıklamada, yerel saatle 03.45’te İran hava sahasında faaliyet gösteren “Siyonist rejime ait” bir F-16 tipi savaş uçağının, gelişmiş hava savunma sistemleri tarafından hedef alındığı belirtildi. Açıklamada, bunun savaş sürecinde vurulduğu iddia edilen üçüncü İsrail uçağı olduğu ifade edildi.
İsrail: “Hasar yok, görev tamamlandı”
İsrail ordusu ise İran’ın iddialarını yalanladı. Daha önce yapılan bir açıklamada, İsrail’e ait bir savaş uçağının İran hava sahasında uçaksavar ateşiyle karşılaştığı doğrulanmış, ancak uçağın tehdidi önceden tespit ederek herhangi bir hasar almadan görevini planlandığı şekilde tamamladığı bildirilmişti.
200’den fazla hava hedefi vuruldu iddiası
IRGC ayrıca, çatışmalar süresince İran hava sahasında 200’den fazla hava hedefinin vurulduğunu öne sürdü. Bu hedefler arasında İnsansız hava araçları (İHA), seyir füzeleri, yakıt ikmal uçakları ve savaş uçakları bulunduğu belirtildi.
Ancak bu iddialar bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.
MAR-21-13:10
İran’dan Hint Okyanusu’nda Kritik Hamle: ABD-İngiltere Üssü Diego Garcia’ya Balistik Füze Saldırısı
İran’ın, Hint Okyanusu’nda bulunan ABD-İngiltere ortak askeri üssü Diego Garcia’ya balistik füze saldırısı düzenlediği bildirildi. ABD’li yetkililere göre saldırıda kullanılan füzeler hedefi vuramazken, olay bölgesel gerilimin coğrafi olarak genişlediğine işaret etti.
ABD’li bir yetkili, İran’ın Cuma sabahı yerel saatle Diego Garcia üssüne doğru iki orta menzilli balistik füze fırlattığını açıkladı. Yaklaşık 3.800 kilometre uzaklıktaki İran’dan ateşlenen füzelerin hiçbirinin hedefe isabet etmediği belirtildi. Füzelerden birinin hava savunma sistemleri tarafından önlendiği, diğerinin ise uçuş sırasında başarısız olduğu ifade edildi.
İran’ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı ise saldırıyı doğrulayarak, Diego Garcia’daki “ABD ve müttefiklerine ait askeri üslerin hedef alındığını” duyurdu. Ancak saldırının başarı durumuna ilişkin net bilgi verilmedi.
Diego Garcia neden kritik?
Diego Garcia, Hint Okyanusu’ndaki Chagos Adaları’nda yer alan ve ABD’nin uzun menzilli bombardıman uçakları için kritik bir ileri konuşlanma noktası olarak biliniyor. Üs ABD’nin ağır bombardıman filosuna ev sahipliği yapıyor. Irak ve Afganistan operasyonlarında aktif rol oynadı. Asya ve Orta Doğu’daki hava operasyonları için kilit üs olarak kullanılıyor
Yaklaşık 2.500 askeri personelin görev yaptığı üs, ABD’nin küresel güç projeksiyonunun önemli merkezlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
İngiltere’den sert tepki
İngiltere Savunma Bakanlığı, saldırıyı “İran’ın pervasız eylemleri” olarak nitelendirerek kınadı. Açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetlerinin ve bölge genelindeki saldırgan tutumunun İngiliz çıkarları ve müttefikler için tehdit oluşturduğu vurgulandı.
Londra yönetimi, ABD’nin “sınırlı ve savunma amaçlı operasyonlar” için İngiliz üslerini kullanmasına izin verildiğini de doğruladı. Diego Garcia’nın yanı sıra RAF Fairford üssü de bu kapsamda öne çıkıyor.
Enerji ve küresel riskler artıyor
Saldırının ardından küresel enerji piyasalarındaki endişeler yeniden yükseldi. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, Brent petrol fiyatlarının savaş öncesi yaklaşık 70 dolardan 106 dolar seviyesine yükselmesine yol açtı.
“Savaşın dengesi değişiyor” yorumu
Uzmanlara göre İran’ın bu saldırısı, savaşın kapsamını genişleten kritik bir eşik olabilir. Doha Enstitüsü’nden Muhanad Seloom, İran’ın 4.000 km menzilli balistik füze kapasitesi sergilediğini belirterek, bunun daha önce öngörülenden daha ileri bir kapasiteye işaret ettiğini söyledi.
Brüksel merkezli analist Elijah Magnier ise saldırının, İran’ın doğrudan askeri üstünlük yerine “maliyet artırma stratejisi” izlediğini gösterdiğini ifade etti: “İran, savaşı kazanmayı değil, karşı taraf için maliyeti yükseltmeyi hedefliyor. Uzak hedeflere yönelik tehdit, savaşın devam etmesi halinde risklerin artacağı mesajını veriyor.”
İran: Natanz Nükleer Tesisi ABD-İsrail Saldırısında Hedef Alındı
İran, ülkenin en önemli uranyum zenginleştirme merkezlerinden biri olan Natanz Nükleer Tesisi’nin ABD ve İsrail tarafından düzenlenen bir saldırıda yeniden hedef alındığını açıkladı. Ancak İsrail ordusu saldırıya ilişkin bilgi sahibi olmadığını belirtirken, uluslararası kurumlar sahadaki durumu incelemeye aldı.
İran’a bağlı Tasnim Haber Ajansı’nın aktardığına göre, Cumartesi günü gerçekleştirilen saldırıda Natanz’daki Şehid Ahmadi Roşan zenginleştirme tesisi hedef alındı. İranlı yetkililer, saldırıya rağmen herhangi bir radyoaktif sızıntı yaşanmadığını, çevredeki yerleşim alanları için risk oluşmadığını duyurdu.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) da ilk değerlendirmesinde, tesis çevresinde radyasyon seviyelerinde artış tespit edilmediğini açıkladı.
İsrail’den ret, IAEA’dan uyarı
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), söz konusu saldırıyla ilgili bilgi sahibi olmadığını belirterek iddiaları dolaylı şekilde reddetti. ABD Merkez Komutanlığı’ndan (CENTCOM) ise konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
IAEA Başkanı Rafael Grossi, gelişmeler üzerine yaptığı açıklamada, taraflara “nükleer kazaya yol açabilecek risklerden kaçınmaları için askeri itidal çağrısında” bulundu.
Natanz ikinci kez hedefte
Natanz tesisi, ABD-İsrail ile İran arasında devam eden çatışmalar kapsamında ikinci kez hedef alındı. Daha önce yapılan bir saldırıda tesisin giriş kısmında hasar oluştuğu, ancak yine radyolojik bir risk beklenmediği açıklanmıştı.
Uydu görüntüleri, 2025 yılında yaşanan “12 Gün Savaşı” sonrasında tesisteki bazı yapıların zarar gördüğünü, ancak İran’ın belirli altyapıyı yeniden inşa ettiğini ortaya koyuyor.
Yer altı tesisleri ve devam eden faaliyetler
Uluslararası analizlere göre, Natanz çevresindeki bazı kritik altyapılar tamamen devre dışı bırakılmadı. Özellikle “Pickaxe Mountain” olarak bilinen bölgede yer altı tünel kompleksleri ve gelişmiş santrifüj üretim alanları bulunduğu ve bu alanların önceki saldırılardan büyük ölçüde etkilenmediği değerlendiriliyor.
İran: “Uluslararası hukukun ihlali”
İran Atom Enerjisi Kurumu, saldırıyı “suç teşkil eden bir eylem” olarak nitelendirerek, bunun Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması (NPT) ve uluslararası nükleer güvenlik düzenlemelerinin ihlali olduğunu savundu.
Uluslararası tepkiler
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova da saldırıyı kınayarak, bunun uluslararası hukukun açık ihlali olduğunu ifade etti.
