SON GELİŞMELER
- CENTCOM: İran’ın Drone Taşıyan Gemisini Hedef Aldık
- Körfez Ülkeleri İran Füze ve İHA Saldırılarını Engelliyor
- İran Rejimi, Ağır Kayıplara Rağmen İktidarını Koruyor (WP)
- İran: Erbil’deki ABD Üssüne İHA Saldırısı Düzenledik
CENTCOM: İran’ın Drone Taşıyan Gemisini Hedef Aldık
ABD ordusu, İran donanmasına ait ve “insansız hava aracı gemisi” olarak tanımlanan bir savaş gemisini vurduğunu açıkladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırının ardından geminin yanmakta olduğunu duyurdu.
Açıklama, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yürüttüğü ortak askeri operasyonun yedinci gününde geldi.
CENTCOM: “İran Donanmasını Hedef Almaya Devam Ediyoruz”
CENTCOM, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda ABD güçlerinin İran donanmasını etkisiz hale getirmeye yönelik operasyonlarını sürdürdüğünü belirtti.
Açıklamada, “ABD güçleri, İran Donanması’nın tamamını batırma görevinden vazgeçmiyor.” ifadelerini kullandı.
“Uçak Gemisi Büyüklüğünde”
CENTCOM, hedef alınan geminin “İkinci Dünya Savaşı dönemindeki uçak gemileriyle yaklaşık aynı büyüklükte” olduğunu belirtti.
Yetkililer saldırının nerede gerçekleştirildiğine dair ayrıntı vermedi.
Saldırı Görüntüleri Paylaşıldı
CENTCOM tarafından yayımlanan videoda, ABD saldırısının ardından yoğun duman yükselen ve alevler içinde kalan İran gemisi görülüyor.
Görüntülerde geminin saldırı sonrası ciddi hasar aldığı dikkat çekiyor.
Körfez Ülkeleri İran Füze ve İHA Saldırılarını Engelliyor
Orta Doğu’daki çatışmaların yedinci gününe girilirken, Körfez ülkeleri İran’ın misilleme saldırılarına karşı hava savunma sistemlerini devreye soktu. Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, füze ve insansız hava aracı saldırılarını engellediklerini açıkladı.
Katar: Al-Udeid Hava Üssü Hedef Alındı
Katar Savunma Bakanlığı, Cuma günü erken saatlerde yaptığı açıklamada hava savunma sistemlerinin Al-Udeid Hava Üssü’nü hedef alan bir insansız hava aracı saldırısını başarıyla önlediğini duyurdu.
Al-Udeid, Orta Doğu’daki en büyük ABD askeri üslerinden biri olarak biliniyor ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) bölgedeki önemli operasyon merkezlerinden biri.
Kuveyt: Füze ve İHA Saldırıları Engellendi
Kuveyt ordusu, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, hava savunma sistemlerinin ülkenin hava sahasını ihlal eden düşman füze ve insansız hava araçlarını engellemek için devreye girdiğini bildirdi.
Kuveyt Savunma Bakanlığı sözcüsü Tuğgeneral Saud Abdulaziz Al-Atwan, daha önce gerçekleştirilen bir önleme sırasında düşen enkazın bir araca zarar verdiğini, ancak herhangi bir yaralanma yaşanmadığını söyledi.
Suudi Arabistan: Üç Balistik Füze İmha Edildi
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, Prens Sultan Hava Üssü’nü hedef alan üç balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından önlenerek imha edildiğini açıkladı.
Bahreyn: Başkent Manama’da Binalar Vuruldu
Bahreyn İçişleri Bakanlığı, başkent Manama’da bir otel ve iki konut binasının vurulduğunu ve saldırı sonrası çıkan yangının daha sonra söndürüldüğünü duyurdu.
BAE: Füze ve Drone Tehditlerine Müdahale
Birleşik Arap Emirlikleri Savunma Bakanlığı da hava savunma sistemlerinin İran’dan gelen füze ve insansız hava aracı tehditlerine müdahale ettiğini açıkladı.
İran Rejimi, Ağır Kayıplara Rağmen İktidarını Koruyor
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yoğun hava saldırıları, ülkenin siyasi ve askeri liderliğini hedef alarak kritik komuta-kontrol altyapısına ağır zarar verdi. Ancak uluslararası uzmanlar ve bölgesel yetkililer, Tahran’daki iktidar yapısının beklenenden daha dirençli olduğunu değerlendiriyor.
ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırılar, İran’ın siyasi ve askeri liderliğinin en üst kademelerini hedef aldı. Operasyonlarda kritik askeri tesislerin yanı sıra komuta merkezleri ve çeşitli devlet kurumlarının da ciddi hasar aldığı bildirildi. Ülke genelinde bazı sivil binaların da saldırılardan etkilendiği ifade ediliyor.
Tahran’da çatışmanın genişlemesi, özellikle İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından halefiyet sürecini daha da karmaşık hale getirdi. Hamaney’in cenaze töreni, yeni lideri seçmekle görevli konsey üyelerinin İsrail saldırılarında hedef alınmasının ardından ertelendi.
İran devlet medyası, bir sonraki yüksek liderin belirlenmesine yönelik oylamanın güvenlik gerekçesiyle uzaktan yapılacağını duyurdu.
Rejim Yapısı Beklenenden Daha Dayanıklı
Avrupalı ve Arap yetkililere göre, Orta Doğu’da 12 ülkeyi etkileyen savaşın altıncı gününe girilirken yürütülen geniş çaplı askeri operasyonlara rağmen İran rejiminin iktidarı doğrudan tehdit altında görünmüyor.
Yetkililer, İran’ın böyle bir senaryoya karşı uzun süredir hazırlık yaptığını belirtiyor. Lider kadronun hedef alınması ihtimaline karşı oluşturulan alternatif komuta yapıları büyük ölçüde işlevini koruyor. Bu yapı sayesinde İran, İsrail, Katar ve Bahreyn’e yönelik misilleme saldırılarını ilk saldırılardan sadece birkaç saat sonra başlatabildi.
Ülke içinden gelen bilgilere göre şehirlerde güvenlik önlemleri artırıldı. Basij paramiliter güçleri motosikletli devriyelerle sokaklarda yoğun şekilde görev yapıyor.
Washington’dan Sert Açıklamalar
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Çarşamba günü yaptığı basın brifinginde operasyonların başarılarını vurgulayarak şunları söyledi.
Hegseth, “İran’ın üst düzey liderleri öldürüldü. Halefi seçebilecek yönetim konseyi üyeleri ya öldü, ya kayboldu ya da sığınaklarda saklanıyor” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump da Salı günü yaptığı açıklamada, saldırılarda rejimin yerine geçmesi beklenen birçok kişinin öldürüldüğünü öne sürdü.
Rejim İçinde Çatlak Görülmedi
Yoğun saldırılara ve geniş çaplı yıkıma rağmen, şu ana kadar İran yönetiminde ciddi bir bölünme veya halk ayaklanması belirtisi görülmedi.
ABD istihbarat değerlendirmelerine göre de operasyonun ilk günlerinde rejim içinde bir çözülme ya da ayrışma işareti tespit edilmedi.
Üst düzey bir Avrupalı yetkili, son değerlendirmeleri şu sözlerle özetledi: “Rejimde herhangi bir kırılma ya da kaçış belirtisi yok. Kontrol tamamen ellerinde.”
Yetkili, bazı güvenlik güçlerinin kışlalarda toplanmadığına dair haberlerin ise hedef alınma riskini azaltmak amacıyla uygulanan yeni güvenlik protokollerinden kaynaklanabileceğini söyledi.
“Katmanlı Liderlik Sistemi” Devrede
Uzmanlara göre İran’ın yönetim sistemi, lider kadroya yönelik suikast riskine karşı uzun süredir “katmanlı liderlik modeli” ile organize ediliyor.
Bu model kapsamında, kilit görevlerde bulunan her üst düzey yetkilinin yerine geçebilecek birden fazla isim önceden belirleniyor.
Nitekim İran Savunma Bakanı Aziz Nasirzadeh’in saldırılarda öldürülmesinin ardından Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Majid Ebnelreza’yı geçici savunma bakanı olarak atadı. Ancak bazı haberlerde Ebnelreza’nın da sonraki saldırılarda hayatını kaybettiğini öne sürüyor. İran devlet medyası bu iddialara henüz resmi bir yanıt vermedi.
İran’ın Askeri Kapasitesi Büyük Darbe Aldı
Uzmanlar, saldırıların İran’ın askeri kapasitesini ciddi ölçüde zayıflattığını belirtiyor.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), dört gün içinde İran’da 2.000’den fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. İsrail Savunma Kuvvetleri ise cumartesi gününden bu yana İran’a 4.000’den fazla mühimmat atıldığını duyurdu.
Eurasia Group analisti Gregory Brew’e göre: “İran askeri açıdan ciddi şekilde zayıflatıldı. Donanmanın büyük bölümü, füze stoklarının önemli bir kısmı ve üretim altyapısının bir bölümü yok edildi.”
Brew ayrıca saldırıların çoğunlukla askeri ve devlet yapısının fiziksel altyapısını hedef aldığını belirtti.
İç Güvenlik Yapısı Çalışmaya Devam Ediyor
Avrupalı yetkililere göre İran polisi ve Basij güçleri ülke içinde faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor.
Uzmanlar, bu güçlerin ağır silah kullanmaması ve küçük, mobil birlikler halinde hareket etmeleri nedeniyle hava saldırılarına karşı daha az savunmasız olduklarını belirtiyor.
İran Uzun Savaşa Hazırlanıyor
İran yönetimi, ABD ve İsrail’e karşı uzun süreli bir mücadeleye hazır olduğunu işaret ediyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Al Jazeera’ya verdiği röportajda İran askeri birimlerinin “izole şekilde ve önceden verilen genel talimatlara göre hareket ettiğini” söyledi.
Bu açıklama, İran’ın merkezi komuta zinciri zayıflasa bile askeri operasyonların devam etmesini sağlayacak bir yapı kurduğunu gösteriyor.
Asimetrik Savaş Stratejisi
Uzmanlara göre İran’ın stratejisi, ABD ve İsrail’i doğrudan askeri olarak yenmek değil, uzun süreli asimetrik savaş yoluyla maliyetleri artırmak.
Bir Avrupalı yetkili bu stratejiyi şu sözlerle özetledi: “İran dünyanın en güçlü ordularını yenemeyeceğini biliyor. Ancak asimetrik yöntemlerle maksimum zarar vererek ABD’yi gerilimi azaltmaya zorlamayı hedefliyor.”
Bu nedenle İran’ın özellikle Basra Körfezi’ndeki ABD müttefiklerine yönelik misillemeleri artırabileceği değerlendiriliyor.
Uzun Savaş Tüm Taraflar İçin Riskli
Yetkililere göre İran yönetimi, halkının ve siyasi sisteminin uzun süreli zorluklara dayanma kapasitesine sahip olduğuna inanıyor.
Ancak çatışmanın uzaması durumunda hem bölge hem de küresel güvenlik açısından çok daha yıkıcı sonuçların ortaya çıkabileceği uyarısı yapılıyor.
Bir Avrupalı yetkili değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı: “Bu rejim uzun süre ayakta kalmak için tasarlandı ve sessizce sahneden çekilmeyecek.”
Kaynak: Washington Post
