Çin Halk Kurtuluş Ordusu (ÇHKO), gemi konuşlu gizli insansız muharebe hava aracı (İMHA) GJ-21’in Type 076 sınıfı amfibi hücum gemisi Sichuan’dan ilk kez kalktığını ve gemiye geri indiğini açıkladı. Açıklama bağımsız olarak doğrulanmadı.
ÇHKO’nun resmî yayın organlarından China Military Bugle, 30 Ekim’de X’te yaptığı paylaşımda testin yakın zamanda yapıldığını bildirdi. Paylaşımda gelişme, Çin Donanmasının büyük deniz muharebe platformlarından sabit kanatlı gizli İHA işletme kabiliyeti kazandığının göstergesi olarak sunuldu.
Paylaşımda testin yeri, tarihi ve kalkış-iniş sayısı belirtilmedi. Resmî fotoğraf ya da video yayımlanmadı.
Uydu görüntüleri
Planet Labs görüntülerine göre Sichuan, 13 Ekim’de Şanghay’daki Hudong-Zhonghua tersanesinde rıhtımdaydı. Gemi 4 gün sonra rıhtımda görünmedi ve 26 Ekim civarında geri döndü. Vantor’un 30 Ekim tarihli görüntüsünde gemi yeniden rıhtımdaydı.
Son uydu görüntülerinde uçuş güvertesine yeni işaretler eklendiği ve 3 yakalama kablosunun bağlantı noktalarının belirginleştiği görüldü. Aynı kablolar China Military Bugle’ın paylaştığı grafikte de yer aldı.
Katapultlu amfibi gemi
Yunan havacılık dergisi Ptisi’ye göre Sichuan, elektromanyetik katapult, yakalama sistemi ve otomatik iniş yönlendirme sistemiyle donatıldı. Gemi 27 Aralık 2024’te denize indirildi ve Kasım 2025’te ilk deniz testlerine çıktı. Güvertede ağırlıklı test aracıyla katapult denemelerinin Ekim 2025’te başladığı görüntülere yansımıştı.
GJ-21, karadan işletilen GJ-11 “Gizemli Ejderha” İMHA’nın denizci versiyonu. İki model, GJ-21’in burun iniş takımındaki katapult bağlantı çubuğuyla birbirinden ayrılıyor.
Çin havacılığı uzmanı Andreas Rupprecht’e göre Eylül 2025’teki zafer geçit töreninde 2 GJ-21 sergilendi. Rupprecht, araçların 2025 sonunda karadaki Huangdicun tesisinde katapult kalkışı ve kancalı iniş simülasyonlarından geçtiğini aktardı. GJ-21 maketleri bu yılın şubat ayında Sichuan’ın güvertesinde ve asansöründe görüntülendi.
TWZ, Çin Donanmasının bu kabiliyeti operasyonel olarak sahaya süren ilk ülke olma yolunda ilerlediğini yazdı. ABD Donanması ise 2010’ların sonunda gemi konuşlu İMHA programından vazgeçip insansız tanker konseptine yönelmişti.
TCG ANADOLU ve MUGEM
İnsansız hava unsurlarını amfibi gemiden işletme fikri, Türkiye’nin TCG ANADOLU ile öne çıkardığı konseptle örtüşüyor. Nisan 2023’te hizmete giren TCG ANADOLU’da katapult ve yakalama sistemi bulunmuyor.
Bayraktar TB3 silahlı insansız hava aracı (SİHA), 19 Kasım 2024’te TCG ANADOLU’dan ilk uçuşunu yaptı. Baykar’a göre TB3, kısa pistli bir gemiden tam otonom kalkış ve iniş yapan ilk SİHA. Araç, gemideki testlerde 100 sortiyi aştı. TB3, bu yılın şubat ayında NATO’nun Steadfast Dart-2026 tatbikatında TCG ANADOLU’dan kalkarak Baltık Denizi’nde zorlu kış koşullarında uçuş gösterimi yaptı.
Jet motorlu KIZILELMA’da tablo farklı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, Eylül 2025’te NTV’ye yaptığı açıklamada, “Şu an KIZILELMA, TCG ANADOLU’dan kalkabiliyor. Ancak iniş için yakalama sistemi gerekiyor. Bunun için Deniz Kuvvetleri, daha büyük pistli bir uçak gemisi inşa ediyor” dedi.
Söz konusu gemi, Milli Uçak Gemisi (MUGEM). Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, 23 Ağustos’ta TEKNOFEST Mavi Vatan’da MUGEM’in 27 Eylül 2027’de denize indirilmesinin planlandığını açıkladı. Geminin inşasına 2 Ocak 2025’te İstanbul Tersanesi Komutanlığında başlanmıştı.
Deniz Teknik Komutanı Tuğamiral Hakan Uçar, haziranda İngiltere’deki bir savunma etkinliğinde MUGEM’in 52 hava aracı kapasiteli olacağını ve 2032’de Deniz Kuvvetlerine teslim edileceğini söyledi. Planlanan hava unsuru HÜRJET’in denizci versiyonu, KIZILELMA, ANKA-3 ve Bayraktar TB3’ten oluşuyor. The Defense News’e göre haziran itibarıyla gemi operasyonuna tamamen hazır tek platform TB3’tü.
MUGEM, ilk yapılandırmasında katapult yerine 12 derecelik kayak rampası ve kancalı iniş sistemi kullanacak. Army Recognition’ın aktardığına göre rampa modüler tasarlandı. Bu tasarım, milli katapult geliştirildiğinde geminin dönüştürülmesine imkân tanıyor.
Türkiye, kısa pistli gemiden pervaneli SİHA işletmede öncü konumda bulunuyor. Çin ise katapult ve yakalama sistemine sahip bir amfibi gemiden jet motorlu gizli İMHA işletme iddiasıyla bir sonraki eşiği hedefliyor.
Sichuan’ı benzerlerinden ayıran temel unsur, elektromanyetik katapult. KIZILELMA’nın denizdeki tam kabiliyeti ise MUGEM’in hizmete girmesine bağlı görünüyor.
