F-16 müzakereleri, Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında yeniden başladı. Washington merkezli Al-Monitor’ün haberine göre iki ülkenin heyetleri, savaş uçağı tedariki ve modernizasyon paketine ilişkin teknik temasları, New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında yapılması öngörülen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump görüşmesi öncesinde hızlandırdı.
Habere göre süreç, liderler zirvesi beklentisiyle ivme kazandı. Sürece yakın kaynaklara dayandırılan bilgide, görüşmelerin siyasi düzeyde değil, heyetler arası teknik düzeyde yürütüldüğü kaydedildi.
Millî Savunma Bakanlığı ya da ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), müzakerelerin yeniden başladığına ilişkin resmî bir açıklama yapmadı.
Al-Monitor’ün haberinde, Ankara’nın hava kuvvetlerini modernize etme ve muharip gücünü koruma ihtiyacının sürecin yeniden hareketlenmesinde belirleyici olduğu belirtildi. Ege ve Doğu Akdeniz başta olmak üzere bölgede beşinci nesil savaş uçağı filolarının genişlemesi, Türk Hava Kuvvetlerinin envanter planlamasında zaman baskısı yaratıyor.
Erdoğan ile Trump en son 7 Temmuz’da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında bir araya gelmişti. ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, iki liderin New York’ta yeniden görüşeceğini açıklamıştı. Türk tarafının gündeminde F-35 programına dönüş, KAAN için motor tedariki ve S-400 alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılması başlıkları bulunuyor.
F-16 dosyasında son durum
ABD Dışişleri Bakanlığı, Ocak 2024’te Türkiye’ye 40 adet yeni F-16 Blok 70 uçağı ile mevcut filo için 79 modernizasyon kitinin satışını onaylamıştı. Yabancı Askerî Satışlar (FMS) kanalıyla bildirilen paketin tavan değeri yaklaşık 23 milyar dolar olarak açıklanmış, Kongre’nin 15 günlük inceleme süresi 10 Şubat 2024’te itirazsız tamamlanmıştı.
Paketin kapsamı sonraki dönemde daraldı. Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, 1,4 milyar dolarlık ön ödemenin yapıldığını, 40 uçaklık alımın sürdüğünü ancak 79 modernizasyon kitinden vazgeçildiğini bildirdi. Mevcut F-16’ların modernizasyonu TUSAŞ’a devredildi; özel mühimmat kalemleriyle birlikte güncel maliyetin 6,5 ila 7 milyar dolar bandında olduğu ifade edildi. Yeni uçakların teslimatının, üretim hattındaki sıra nedeniyle sözleşmeden sonraki üç-dört yıllık dilimde başlaması bekleniyor.
ABD kaynaklı kitten vazgeçilmesinin ardından modernizasyonun ağırlık merkezi ÖZGÜR projesine kaydı. Blok 30 uçaklarını kapsayan konfigürasyonda ASELSAN üretimi MURAD AESA radarı, millî görev bilgisayarı, millî IFF sistemi ve renkli çok fonksiyonlu göstergeler yer alıyor.
TUSAŞ’ın yürüttüğü yapısal iyileştirme kapsamında uçak başına 1.200 ila 1.500 yapısal parça değiştiriliyor ya da yenileniyor; bu çalışmayla gövde ömrü 8 bin uçuş saatinden 12 bin uçuş saatine çıkarılıyor. Millî Savunma Bakanlığının 2025 faaliyet raporunda, kalan uçakların modernizasyonunun 2026 sonuna kadar tamamlanmasının planlandığı kaydedildi. Program kapsamında AESA radarından sağlanan veri bağı desteğiyle GÖKDOĞAN füzesinin havadan havaya atışı da başarıyla gerçekleştirildi.
F-16 dosyasının yeniden açılması, Türkiye’nin muharip uçak envanterinde 2030’lu yıllara uzanan geçiş döneminin yönetimiyle doğrudan ilgili. KAAN’ın seri üretime geçişine kadar geçecek sürede Blok 70 tedariki ile ÖZGÜR modernizasyonu, caydırıcılığın sürdürülmesi bakımından birbirini tamamlayan iki hat oluşturuyor.
Teknik müzakerelerin sonucu, yalnızca uçak sayısı ve teslimat takvimiyle sınırlı değil. Ankara’nın ABD kaynaklı alt sistemlere bağımlılığı azaltan yaklaşımını sürdürüp sürdürmeyeceği, F-35 ve CAATSA başlıklarında atılacak adımlarla birlikte şekillenecek.
