Finlandiyalı savunma şirketi Patria, ABD’li Lockheed Martin’in F-35 avcı uçakları için ön gövde üretimine ve F135 motorlarının montajına başladı. Şirket, ABD dışında bu uçağın ön gövdesini üreten ilk ortak konumuna geldi.
Üretim, Finlandiya’nın 2022’de 9,4 milyar dolar karşılığında sipariş ettiği 64 adet F-35A avcı uçağına ilişkin endüstriyel karşılık (offset) anlaşması kapsamında yürütülüyor. Anlaşma, 2023’te imzalanan ve Finlandiya’nın programa doğrudan sanayi katılımını öngören mutabakat metnine dayanıyor.
Ön gövde üretimi mart ayı başında, ülkenin güneyindeki Jämsä’da bulunan Halli tesislerinde başladı. İniş takımı kapaklarının üretimine ise geçen ilkbaharda yine Halli’de geçilmişti. Finlandiya’da üretilen bileşenler, son montaj için ABD’nin Teksas eyaletindeki Fort Worth’ta yer alan Lockheed Martin hattına gönderiliyor.
Patria’nın F-35 program direktörü ve Satış ve Pazarlamadan sorumlu İcra Başkan Yardımcısı Petri Hepola, anlaşmanın “400 ön gövdenin büyük ölçekli montajını” kapsadığını ve bunun şirketin sınai kapasitesini “bir üst seviyeye” taşıyacağını belirtti.
Yürürlükteki çerçeve anlaşma uyarınca Patria, 2026-2042 döneminde F-35 için toplam 400 ön gövde ve iniş takımı kapak grubu üretecek. Söz konusu bileşenler yalnızca Finlandiya’nın kendi filosu için değil, uçağın küresel tedarik zinciri için de sevk ediliyor.
Şirket, yapısal bileşenlerin yanı sıra Pratt & Whitney üretimi F135 motorlarının montajını da üstleniyor. Bu amaçla Nokia’nın Linnavuori sanayi bölgesinde, “ABD hükümetinin ve Pratt & Whitney’in katı güvenlik gerekliliklerini karşılayan” yeni üretim tesisleri kuruldu. Aynı tesisler, montajın ardından Finlandiya’ya tahsis edilen motorların bakım ve revizyonunda da kullanılacak. Patria, filonun 2060’lı yıllara kadar uzanması öngörülen hizmet ömrü boyunca bakımından sorumlu.
Finlandiya Savunma Kuvvetleri’nin öngörüsüne göre ilk F-35’ler 2026 sonunda, ülkenin kuzeyindeki Rovaniemi’de konuşlu Lapland Hava Komutanlığı üssüne ulaşacak. Yeni uçaklar, 1990’larda alınan ve 2020’lerin sonu ile 2030’ların başında kademeli olarak hizmetten çekilecek F/A-18 Hornet filosunun yerini alacak.
Patria daha önce Hornet filosu için de General Electric motorlarının montajını üstlenmiş, uçakların bakım, yapısal onarım ve modernizasyon işlerini yürütmüştü. Hepola, üç on yıla yayılan bu deneyimin F-35 programı için sağlam bir temel oluşturduğunu, buna karşın ön gövde üretimi ve motor montajının “birçok yeni konunun öğrenilmesini” gerektirdiğini söyledi. Yönetici, bu süreçte “Lockheed Martin ve Pratt & Whitney’den önemli teknik bilgiler” alındığını aktardı.
Finlandiya’ya F-35 ile ilgili bilgi aktarımı, ABD’nin lisans rejimine ve sıkı ihracat kontrollerine tabi. Hepola, Finlandiya’ya sağlanan işbirliği paketinin “olağanüstü” olduğunu, bunun uçağın “tasarım çözümleri, bileşenleri ve genel sistemi konusunda uzmanlık geliştirmek için mükemmel bir temel” sunduğunu vurguladı.
Hepola, Patria’nın altyapısı ve deneyiminin Savunma Kuvvetleri’nin katkısıyla birleşerek “Finlandiya’da hem ulusal hem uluslararası düzeyde önemli bir F-35 referans merkezi” oluşturduğunu belirtti. Program hâlihazırda şirkette 120 kişiye istihdam sağlıyor; bu sayının önümüzdeki yıllarda 200’ün üzerine çıkması bekleniyor.
