Türkiye, TUSAŞ’ın geliştirdiği yeni nesil temel eğitim uçağı HÜRKUŞ-II için ilk ihracat sözleşmesini Azerbaycan ile imzaladı. Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Bakü’de düzenlenen Azerbaycan Uluslararası Savunma Fuarı ADEX 2026’da yaptığı açıklamada, sözleşmenin 14 uçağı kapsadığını ve ilk teslimatların bu yıl yapılacağını söyledi.
Görgün, “Bugün de bu uçaklarımızın ilk ihracat sözleşmesi kardeş Azerbaycan’la imzalanmış oldu. İnşallah bu yıl içinde ilk teslimatları da Azerbaycan’a, aynı Hava Kuvvetlerimize yapacağımız gibi çok hızlı bir şekilde yapacağız” dedi.
HÜRKUŞ-II programı eylül ayında kritik eşikleri art arda geçti. Uçağın askeri tip sertifikasyonu 9 Eylül’de tamamlandı.
Görgün, 15 Eylül’de Hava Kuvvetleri Komutanı ile birlikte son test uçuşlarına katıldı. İlk iki uçak 28 Eylül’de Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edildi. Azerbaycan sözleşmesi, bu teslimattan iki gün sonra imzalandı.
Görgün, HÜRKUŞ-II’nin seri üretimine başlandığını belirtti. Program kapsamında Türkiye için 55, Azerbaycan için 14 uçak üretilecek.
“2026 yılı içinde 12 ile 14 arası uçak üretmeyi planlıyoruz ve bunların bir kısmını da Azerbaycan’a teslim edeceğiz” diyen Görgün, üretim temposunun iki müşteriyi birlikte karşılayacak şekilde planlandığını ifade etti.
Ortak eğitim altyapısı
TUSAŞ Genel Müdürü Dr. Mehmet Demiroğlu, HÜRKUŞ-II’nin iki ülke hava kuvvetleri arasında ortak bir eğitim platformu oluşturacağını söyledi. Demiroğlu, böyle bir planlamanın baştan beri bulunduğunu ve HÜRKUŞ-II sözleşmesinin bunun ilk adımı olduğunu belirtti.
“Bugün Türk Hava Kuvvetleri’nin pilotları ne eğitimler alıyorlarsa Azerbaycan Hava Kuvvetlerinin pilotları da aynı eğitimleri alabilecekler ve mübadele de yapılabilecek” diyen Demiroğlu, iki ülke aynı sistemi kullanacağı için Azerbaycanlı pilotların gerektiğinde Türkiye’de eğitim alabileceğini ifade etti.
Yıl sonunda iki uçak
Demiroğlu, yıl sonuna doğru Azerbaycan’a iki uçak teslim etmek için hazırlıkların tamamlandığını açıkladı. Uçaklar, Azerbaycanlı pilotların eğitimi biter bitmez teslim edilecek.
Türk Hava Kuvvetlerine teslimatlar da yıl sonuna kadar ve önümüzdeki yıllarda sürecek. Demiroğlu, iki programla birlikte toplam 70 HÜRKUŞ-II üretileceğini söyledi.
Silahlı versiyon gündemde
Demiroğlu, Azerbaycan’a teslim edilecek 14 uçağın “şimdilik” bir sayı olduğunu vurguladı. HÜRKUŞ’un temel eğitim ve hafif silahlı taarruz olmak üzere iki konfigürasyonu bulunuyor.
Demiroğlu, ilerleyen yıllarda eğitim uçağı sayısının artmasını beklediklerini söyledi. TUSAŞ, silahlı konfigürasyonu da Türk Hava Kuvvetleri, Azerbaycan Hava Kuvvetleri ve dost ve müttefik ülkelere teslim etmeyi planlıyor.
TUSAŞ daha önce HÜRKUŞ’un ilk versiyonunu birkaç ülkeye ihraç etmişti. Demiroğlu, yabancı müşterilerin bir platformu satın almadan önce üretici ülkenin kendi envanterine girmesini beklediğini söyledi.
“Artık biz o aşamayı geçmiş olduk. Hem de ihracat aşamasını da geçmiş olduk” diyen Demiroğlu, HÜRKUŞ’un dost ve müttefik ülkelerle birlikte farklı coğrafyalarda da ihracat şansı bulacağını öngördü.
500 milyon doları aşan paket
HÜRKUŞ-II sözleşmesi, fuarda imzalanan ve toplam değeri 500 milyon doları aşan beş anlaşmalık paketin parçası oldu. Paket, TUSAŞ ile HÜRKUŞ tedarik sözleşmesi ve ASELSAN ile ALP-100 radar tedarikine ilişkin mutabakat muhtırasını içeriyor.
Baykar, MIZRAK akıllı dolanan mühimmat ve Antidot için iki ayrı tedarik sözleşmesi imzaladı. Fuarın ana sponsorlarından ROKETSAN ise Barbaros kıyı savunma sistemi için tedarik sözleşmesine imza attı.
Görgün, Azerbaycanlı yetkililerin fuarda yalnızca Türkiye ile alım sözleşmesi imzalandığını ve başka hiçbir ülkeyle tedarik anlaşması yapılmadığını ilettiğini aktardı. Görgün, bunun Türk tarafı için “onur verici” olduğunu söyledi.
Yerel üretim ve ortaklıklar
Görgün, iş birliğinin yalnızca sistem satışıyla sınırlı olmadığını vurguladı. “Yerelde üretimi de destekleyecek şekilde yatırımlar yapılıyor, ortak şirketler kuruluyor, teknoloji transferi yapılıyor” dedi.
Baykar’ın Azerbaycan’daki tesisinde halihazırda yaklaşık 300 kişi çalışıyor. Baykar’ın Azerbaycanlı Ar-Ge personelinin geliştirdiği ve ülkede üretilen “Kasırga”, fuarda ilk kez sergilendi. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, stant ziyaretinde ürün hakkında bilgi aldı.
ROKETSAN ortaklığıyla Azerbaycan’da kurulan şirkette ilk etapta 122 mm topçu roketlerinin üretimine başlandı. Şirket, TRLG-230 ve TRG-300 gibi taktik füzeler, TEBER ve LAÇİN güdüm kitleri ile MAM serisi akıllı mühimmatlar için montaj ve üretim altyapısını da yürütüyor.
Görgün, fişek ve mühimmat üretimi için anahtar teslimi bir tesisin de kurulduğunu belirtti. Tesis, teknik bilgi birikimiyle birlikte Azerbaycan tarafının işletmesine devredilecek.
Ar-Ge ve insan kaynağı
Tedarik sözleşmelerinden önce dörtlü bir çatı protokol imzalandı. Protokolün tarafları, Azerbaycan Eğitim Bakanlığı ve Savunma Sanayii Bakanlığı ile Türkiye’den Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB).
Mutabakat, savunma sanayiinde araştırma, geliştirme ve insan kaynağı yetiştirmeyi kapsıyor. Türkiye’deki üniversite ve araştırma kurumları ile Azerbaycan’daki imkanlar ortak yetkinlik hedefleri doğrultusunda bir araya getirilecek.
Altıncısı düzenlenen ADEX 2026, üç gün sürecek. Fuara 46 ülkeden 270’i aşkın firma katılıyor. Türkiye 61 firma ve fuarın en geniş milli pavyonuyla yer alıyor.
Görgün, fuar kapsamında Türk Devletleri Teşkilatı üyelerinin savunma tedarik makamlarıyla bir teknoloji toplantısı yapılacağını açıkladı. Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan’ın katılacağı toplantıda mevcut üretim kabiliyetleri ve alım güçleri ele alınacak.
“Biz dünyada barışın tesisi için güçlü olmak zorunda olduğumuzun farkındayız” diyen Görgün, kendi kendine yeten bir savunma sanayii ve yüksek teknoloji üretim altyapısıyla ortak platformlar kurmayı hedeflediklerini söyledi.
Azerbaycan anlaşması, HÜRKUŞ-II’nin Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmesinin hemen ardından platforma ilk dış müşteriyi kazandırıyor. Anlaşmalar paketi, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin tedarikten ortak üretim ve teknoloji transferine uzandığını gösteriyor.
