ABD Ordusu’na ait bir AH-64 Apache helikopteri, Hürmüz Boğazı yakınlarında, Umman açıklarında bir İran Shahed insansız hava aracının çarpması sonucu düşürüldü. Mürettebatta, yaklaşık iki saat içinde ABD Donanması’na ait İnsanasız Deniz Aracı ile (İDA) kurtarıldı. Başkan Donald Trump, İran’ı sorumlu tutarak ABD’nin misilleme yapacağını açıkladı.
Trump, Salı günü Truth Social’da yayımladığı bir gönderide İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinde devriye gören bir Apache helikopterini düşürdüğünü belirterek “ABD’nin zorunlu olarak bu saldırıya yanıt vermesi gerektiğini” vurguladı. İki ABD’li yetkili ise helikopterin, alçaktan ve yavaş uçan yapısıyla balistik füzelere kıyasla hava savunma sistemlerini daha kolay aşabilen bir İran Shahed insansız hava aracı tarafından vurulduğunu doğruladı.
ABD Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) resmi açıklamasında ise “askerler yaklaşık iki saat içinde güvenle kurtarıldı ve durumları stabil” ifadelerine yer verildi. CENTCOM, olayın nedenine yönelik soruşturmanın sürdüğünü bildirdi.
İki ABD’li yetkili, Umman açıklarında düşen Apache helikopterinin İranlı bir Shahed insansız hava aracı tarafından vurulduğunu doğruladı. Olayla ilgili bilgi sahibi ayrı bir kaynak da bir Shahed İHA’sının helikoptere çarptığını belirtti.
Shahed serisi İHA’lar kamikaze / tek yön saldırı (one-way attack) tipidir; yani hedefe çarparak infilak ediyor. Alçak ve yavaş uçmaları, onları balistik füzelere kıyasla konvansiyonel hava savunmasından kaçınma konusunda daha avantajlı kılıyor, bu da bir helikopter gibi düşük irtifada uçan bir platformu potansiyel hedef haline getirebiliyor.
Tarihi ilk: İnsansız deniz aracıyla personel kurtarma
Kurtarma operasyonunu gerçekleştiren insansız deniz aracı, ABD Donanması’nın Orta Doğu’daki insansız sistem gücü olan Görev Gücü 59 bünyesinde faaliyet gösteriyor. CENTCOM sözcüsü Tim Hawkins, bir İDA’nın bu operasyondaki rolünü doğruladı.
Savunma analistleri, bir İDA’nın resmi bir askeri arama-kurtarma (CSAR) operasyonu kapsamında personel kurtarmasının bilinen ilk örneği olduğuna dikkat çekiyor. Söz konusu başarı, gece koşullarında ve operasyonel yoğunluğun yüksek olduğu bir bölgede elde edildi.
Apache’ler Hürmüz’de aktif görevde
AH-64 Apache helikopterleri, İran’a yönelik sürdürülen abluka kapsamında Hürmüz Boğazı ve çevresinde devriye görevi üstleniyor. CENTCOM Başkanı Amiral Brad Cooper’a göre geçen ay Apache’ler ve MH-60 Seahawk helikopterleri, ticari gemileri tehdit eden altı İran teknesini imha etti. Nisan ayında ilan edilen ateşkesten önce de bu platformlar İran deniz varlıklarına yönelik görevler icra etmişti.
Bu düşürme olayıyla birlikte ABD ordusu, Şubat ayında başlayan operasyonların başlangıcından bu yana en az yedi insanlı sabit kanatlı uçak ve helikopter kaybetti.
İnsansız sistemlerin CSAR’daki rolü genişliyor
Uzmanlar, bu operasyonun gelecekteki arama-kurtarma konseptleri açısından belirleyici bir örnek oluşturduğunu değerlendiriyor. İDA’ların, geleneksel kurtarma platformlarının ulaşamayacağı bölgelere ek personel riski olmaksızın sevk edilebiliyor. Pasifik gibi geniş deniz alanlarında bu araçların, belirli uçuş güzergahları boyunca önceden konuşlandırılmasının da değerlendirildiği bildirildi.
ABD ordusu, özellikle eşit düzey çatışma senaryolarında CSAR varlıklarının maruz kaldığı tehditleri göz önüne alarak insansız sistemleri personel kurtarma mimarisine entegre etme çalışmalarını hızlandırıyor.
