İran’da hükümetin ülke genelinde interneti ve uluslararası iletişimi kesmesine rağmen protestolar Cuma günü de devam etti. Gösteriler, sürgünde yaşayan Veliaht Prens Reza Pahlavi’nin çağrısının ardından özellikle Tahran ve büyük şehirlerde yoğunlaştı.
Aktivistlerin paylaştığı görüntülerde protestocuların barikatlar kurduğu, ateşler yaktığı ve hükümet karşıtı sloganlar attığı görüldü. Devlet televizyonu ise ilk kez protestolarda can kaybı yaşandığını kabul etti.
İran devlet medyası, olaylardan “ABD ve İsrail bağlantılı terörist ajanları” sorumlu tutarak şiddetin dış güçler tarafından kışkırtıldığını öne sürdü. Yayında, “ayrıntı verilmeden can kayıpları yaşandığı” ifade edildi.
İran’ın 86 yaşındaki Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, devlet televizyonunda yayımlanan konuşmasında sert mesajlar verdi. Hamaney, ABD Başkanı Donald Trump’a atıfta bulunarak, “Protestocular başka bir ülkenin liderini memnun etmek için kendi sokaklarını tahrip ediyor” dedi. Konuşma sırasında kalabalık “Amerika’ya ölüm” sloganları attı.
İletişim kesintisi nedeniyle protestoların tam boyutu net olarak bilinmiyor. Ancak gösteriler, İran’da 28 Aralık’tan bu yana kötüleşen ekonomik kriz nedeniyle devam eden huzursuzluğun yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre şimdiye kadar en az 42 kişi hayatını kaybetti, 2.270’ten fazla kişi gözaltına alındı.
İran Lideri Hamaney’den Trump’a Sert Mesaj
İran’ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney, cuma günü yaptığı açıklamada, Tahran ve diğer büyük şehirlerdeki protestolara katılan bazı grupların ABD Başkanı Donald Trump’ı “memnun etmek” amacıyla hareket ettiğini söyledi.
İran genelinde uygulanan internet kısıtlamalarına rağmen sosyal medya platformu X üzerinden açıklama yapan Hamaney, şu ifadeleri kullandı: “Dün gece Tahran ve bazı şehirlerde, bir grup yıkıma kararlı kişi ABD başkanını memnun etmek ve mutlu etmek için kendi ülkelerinin binalarını tahrip etti.”
Hamaney, Trump’ın daha önce yaptığı açıklamalara atıfla, “ABD Başkanı, İran hükümeti belli adımları atarsa isyancıların tarafında olacağını söyledi. Bu kişiler de umutlarını ona bağladı” dedi.
“Şah Gibi O da Düşecek”
İran lideri, Trump’ı 1979 İslam Devrimi’nde devrilen İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi ile kıyaslayarak, “diğer kibirli dünya liderleri gibi onun da sonunda iktidardan düşeceğini” ifade etti.
Hamaney ayrıca, İran halkının yabancı güçlerin desteklediği grupları kabul etmeyeceğini vurgulayarak şu sözleri kullandı:“İran halkı, yabancı güçlerin kiralık askerlerini asla hoş görmez.”
Açıklamasının sonunda ise protestoların bastırılacağına olan inancını şu ifadelerle dile getirdi:Allah’ın izniyle çok yakında tüm İran halkının kalbine zafer duygusu yerleşecektir.”
PAHLAVİ’NİN ÇAĞRISI VE TRUMP’IN TEHDİDİ
Veliaht Prens Reza Pahlavi, Perşembe gecesi yaptığı çağrının ardından Cuma günü saat 20.00 için yeni bir gösteri çağrısı yaptı. Görgü tanıklarına göre Perşembe akşamı Tahran’ın birçok mahallesinde “Diktatöre ölüm”, “İslam Cumhuriyeti’ne ölüm” ve “Bu son savaş, Pehlevi geri dönecek” sloganları atıldı.
Pahlavi, yaşananlara ilişkin yaptığı açıklamada, “İran halkı özgürlük talep etti. Rejim buna interneti, sabit hatları ve tüm iletişimi keserek karşılık verdi” dedi. Ayrıca ABD ve Avrupa ülkelerine, “İran halkının sesinin duyulabilmesi için tüm teknik ve diplomatik imkânların seferber edilmesi” çağrısında bulundu.
Washington Yakın Doğu Politikası Enstitüsü’nden Holly Dagres, “Protestoların seyrini değiştiren gelişme, Reza Pahlavi’nin İranlıları Perşembe ve Cuma akşamları saat 20.00’de sokaklara çağırması oldu” değerlendirmesinde bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump ise İran yönetimine sert uyarılar yöneltti. Trump, “Tahran barışçıl protestocuları öldürürse Amerika karşılık verir” dedi. Hugh Hewitt ve Sean Hannity’ye verdiği röportajlarda Trump, İran lideri Ali Hamaney için “O bir yere gitmek istiyor, durum çok kötüye gidiyor” ifadelerini kullandı.
İran’daki internet kesintisi devlet ve yarı resmî haber ajanslarını da büyük ölçüde devre dışı bırakırken, devlet televizyonunun Cuma sabahı yaptığı açıklama, protestolara dair ilk resmî bilgilendirme oldu. Yayında, “özel araçlar, toplu taşıma ve kamu altyapısının ateşe verildiği” iddia edildi.
