ABD Başkanı Donald Trump, savunma şirketlerinin hisse geri alımı yapmasını ve hissedarlara temettü dağıtmasını yasaklayan kapsamlı bir yürütme emri (Executive Order – EO) yayımladı. Karar, şirketlerin silah üretim tesislerini modernize etmeleri ve üretim kapasitesini artırmaları şartına bağlanırken, bu yükümlülükleri yerine getirmeyen firmalar için yönetici maaşlarına sınırlama getirilmesini de öngörüyor.
Yürütme emri, Pentagon’un “düşük performans” dönemlerinde yöneticilerin ücretlerine üst sınır koyabilmesini mümkün kılacak şekilde, gelecekteki savunma sözleşmelerinin yeniden yapılandırılmasını şart koşuyor.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, savunma sanayisini sert ifadelerle eleştirerek şu mesajı verdi: “Tüm Birleşik Devletler Savunma Müteahhitleri ve Savunma Endüstrisi olarak DİKKAT: Dünyanın en iyi askeri teçhizatını üretirken, bazı savunma şirketleri tesis ve ekipman yatırımlarını ihmal ederek hissedarlarına büyük temettüler dağıtıyor ve hisse geri alımları yapıyor. Bu durum artık kabul edilmeyecek.”
Trump, bu sorunlar giderilene kadar savunma şirketlerinin temettü dağıtmasına, hisse geri alımı yapmasına ve yönetici maaşlarını artırmasına izin verilmeyeceğini vurgulayarak, “Askerî ekipmanlar yeterince hızlı üretilmiyor” ifadelerini kullandı.
Performans Denetimi ve Yaptırım Mekanizması
Yürütme emrine göre Savunma Bakanı Pete Hegseth, 30 gün içinde savunma yüklenicilerinin performansını inceleyecek. İnceleme kapsamında:
- Düşük üretim performansı
- Üretim kapasitesine yeterli yatırım yapılmaması
- ABD hükümeti sözleşmelerine öncelik verilmemesi
gibi eksiklikler tespit edilecek.
Sorunların giderilememesi halinde Hegseth, Savunma Üretim Yasası dâhil olmak üzere çeşitli yasal ve düzenleyici araçları devreye sokabilecek. Ayrıca, düşük performans gösteren şirketler için hükümetin yabancı müşteriler nezdindeki savunuculuğunu durdurabileceği de belirtiliyor.
Gelecek Sözleşmelere Yeni Şartlar
Karar, gelecekte yapılacak tüm savunma sözleşmelerini de kapsıyor. Buna göre Hegseth, 60 gün içinde, yeni veya yenilenecek sözleşmelere şu hükmün eklenmesini sağlayacak: “Performans düşüklüğü dönemlerinde hisse geri alımı ve kurumsal kâr dağıtımı yasaktır.”
Ayrıca, yönetici ücretlerinin geleneksel finansal göstergeler yerine; zamanında teslimat, üretim artışı ve ABD savunma stoklarını genişletmeye yönelik yatırımlar gibi kriterlere bağlanması öngörülüyor. EO, yönetici maaşlarının mevcut seviyelerde sınırlandırılabileceğini de belirtiyor.
Raytheon Hedefte
Trump, yürütme emrinden önce yaptığı başka bir paylaşımda, RTX’in savunma kolu olan Raytheon’u doğrudan hedef aldı. Raytheon’un Patriot hava ve füze savunma sistemi gibi kritik ürünleri üretmesine rağmen, Pentagon’un ihtiyaçlarına “en az yanıt veren” şirket olduğunu savundu.
Trump, Raytheon’un hissedar çıkarlarını ABD ordusunun ihtiyaçlarının önüne koyduğunu öne sürerek, şirketin tesis ve ekipman yatırımlarını artırmaması hâlinde Savunma Bakanlığı ile iş yapamayacağını ifade etti. Ayrıca RTX’in ABD hükümetiyle çalışmaya devam edebilmesi için hisse geri alımlarını durdurması gerektiğini söyledi.
RTX, Boeing, L3Harris ve General Dynamics, Lockheed Martin ve Northrop Grumman’dan da ilk aşamada açıklama gelmedi.
Trump, bir başka paylaşımında ise 2027 mali yılı savunma bütçesinin 1,5 trilyon dolara çıkarılmasını istediğini açıkladı. Bu rakam, mevcut seviyenin yüzde 50’den fazlasına karşılık geliyor.
Başkan, bu bütçenin “hayal edilen orduyu” inşa edeceğini savunarak, maliyetin yabancı gümrük vergilerinden elde edilecek gelirlerle karşılanabileceğini ima etti.
