Uluslararası Uzay İstasyonu, yaklaşık 400 kilometre yükseklikte saatte 28 bin kilometre hızla yörüngede dönerken içinde bulunduğu en büyük tehdit bir meteorit ya da uzay çöpü değil; kendi gövdesindeki mikroskobik çatlaklar. Rus yapımı Zvezda hizmet modülünde Eylül 2019’dan bu yana aralıklarla tespit edilen hava sızıntıları, defalarca müdahaleye karşın kalıcı olarak giderilemedi. Geçen hafta NASA’nın astronotlara acil tahliye hazırlığı talimatı vermesiyle birlikte soru yeniden gündemin merkezine taşındı: 25 yıllık dev yapı neden sürekli sızıntı veriyor?
NASA, Cuma günü Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) görev yapan beş astronota acil tahliye prosedürünü başlatmalarını emretti. Talimat, Rus Zvezda hizmet modülündeki kronik hava sızıntılarının giderilmesine yönelik yeni bir onarım girişiminin ardından geldi.
NASA’nın talimatıyla astronotlar, ISS’ye kenetlenmiş SpaceX Crew Dragon uzay aracına binerek acil ayrılışa hazır konuma geçti. Ancak astronotlar istasyonu fiilen terk etmedi. Roscosmos’un yapısal onarım çalışmalarını durdurmasının ardından NASA bir açıklama yaparak ajansın bu kararı “güçlü biçimde desteklediğini” bildirdi. Bunun üzerine astronotlar güvenli sığınak konfigürasyonunu sona erdirerek normal operasyonlara döndü.
Yıllardır Süren Sızıntı Sorunu
Zvezda modülünü etkileyen sızıntılar, Eylül 2019’dan bu yana gündemden düşmüyor. Mühendisler, sorunun modülün yapısındaki mikroskobik çatlaklardan kaynaklandığı görüşünde. Rus kozmonotlar çatlakları defalarca inceledi ve sızdırmaz hale getirmeye çalıştı; ancak kalıcı bir çözüme ulaşılamadı. En son müdahalede Roscosmos, sızdırmaz madde uygulanan bölgelerin gözden geçirilmesini ve ek ölçüm ile veri değerlendirmesini kapsayan işlemler gerçekleştirdi.
Roscosmos, mürettebatın güvenliğini veya gemi sistemlerini tehdit eden bir durumun söz konusu olmadığını savunuyor. Bununla birlikte astrofizikçi Jonathan McDowell, Scientific American’a verdiği demeçte riski şöyle tanımladı: “Endişe, küçük bir çatlağın aniden felaket boyutlarına ulaşabileceğidir. Bu olasılık düşük ama imkansız değil; böyle bir senaryo istasyonun ve mürettebatın kaybına yol açabilir.” Yüzeyden yaklaşık 400 kilometre yüksekte, saatte 28 bin kilometre hızla yörüngede seyreden bir laboratuvardaki her türlü yapısal bütünlük sorunu potansiyel tehlike barındırıyor.
Cuma günkü gelişmeler, NASA ile Roscosmos arasındaki karmaşık ortaklığı bir kez daha gün yüzüne çıkardı. Uzay Yarışı’nda rakip olan iki ülkenin uzay ajansları, ISS’yi onlarca yıldır ortaklaşa işletiyor; ancak istasyonu bütünüyle etkileyen kararlar konusunda zaman zaman görüş ayrılıkları yaşanıyor. ISS’nin 2031’de yörüngeden çıkarılması ve Dünya atmosferinde yanarak imha edilmesi planlanıyor. Bu tarihle birlikte uzayda 30 yılı aşan benzersiz uluslararası işbirliği de sona ermiş olacak.
