Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan, “birine saldırı hepsine saldırı” ilkesini içeren 16 maddelik anlaşma onay için TBMM’ye ulaştı. Anlaşma ilk 10 yıl boyunca taraflara çekilme hakkı tanımıyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla 20 Ekim’de TBMM Başkanlığına gönderildi. Metnin, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasıyla kanun teklifine dönüştürülerek Dışişleri Komisyonuna havale edilmesi bekleniyor. Komisyonun bu haftaki gündeminde toplantı bulunmuyor.
Anlaşma, Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos’ta Mekke’deki Safa Sarayı’nda imzalanmıştı.
Anlaşma neler öngörüyor?
Metne göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye karşılıklı yardım imkânlarının tamamını kullanarak derhal destek verecek.
- Ortak eğitim ve tatbikat: 6’ncı madde, savaşta ve barışta personel değişimini, ortak eğitimi, tatbikatları ve silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğini artıracak konuşlanmaları teşvik ediyor.
- Savunma sanayii: Üç ülke savunma sanayiinde ortak üretim yapacak, istihbarat paylaşımı ve terörle ortak mücadele de metinde yer alıyor.
- Yönetim yapısı: Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan bir “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacak. Liderler gerekirse yılda bir kez toplanabilecek.
- Sekretarya: Sekretaryaya üç yıllık dönemlerle dönüşümlü bir genel sekreter başkanlık edecek. İlk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak.
- NATO bağlantısı: 12’nci madde, anlaşmanın tarafların daha önce yaptığı uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklere halel getirmeyeceğini belirtiyor.
- Süre: Anlaşma, onay belgelerinin sekretaryaya tevdiinden sonra yürürlüğe girecek ve süresiz geçerli olacak.
Ankara’nın katkısı ne olacak?
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, anlaşmanın kolektif caydırıcılığı ve ortak savunma kabiliyetlerini güçlendirmeyi amaçladığını açıkladı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu, başka bir ülkeye saldırı operasyonu için asker gönderilmeyeceğini söyledi.
Reuters’a konuşan bir Türk yetkili, Türkiye’nin katkısının askeri teçhizat, istihbarat paylaşımı ve silah sistemleriyle sınırlı kalmasının beklendiğini belirtti. Üç ülke ekim başında, Husi saldırıları altındaki Suudi Arabistan’a hızlı askeri konuşlanma kararı almıştı. Yetkililere göre hava savunma sistemleri dahil Türk desteği, Meclis onayı tamamlanana kadar ikili düzeyde yürütülüyor.
Muhalefet, Anayasa’nın uluslararası anlaşmaları ve yurt dışına asker gönderilmesini düzenleyen 90 ve 92’nci maddelerine atıf yaparak anlaşmanın Genel Kurulda tartışılmasını istiyordu. AK Partili yetkililer, gerekirse Fidan’ın Genel Kurulda bilgi verebileceğini belirtti.
