NATO müttefikleri, Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi Savunma Sanayii Forumu’nda hava ikmali, insansız gözetleme ve erken uyarı alanlarında milyarlarca dolar değerinde yeni ortak tedarik projelerini açıkladı.
Forumun açılışında konuşan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, bir yıl önce Lahey Zirvesi’nde alınan, 2035’e kadar savunma harcamalarını gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 5’ine çıkarma kararının somut sonuçlar vermeye başladığını söyledi.
Rutte, “Bir yıl sonra, burada Ankara’da, şimdiden somut sonuçlar elde ediyoruz” dedi. Genel Sekreter, gün boyunca Atlantik’in iki yakasındaki hükümetlerin ve savunma şirketlerinin milyarlarca dolarlık sözleşme imzalayacağını belirterek, “Bu, iyi harcanmış bir paradır” ifadesini kullandı.
Sabahki açılış oturumunda üç ana duyuru yapıldı; her biri müttefiklerin ortaklaşa geliştirdiği “NATO yapımı” yetenekler olarak tanıtıldı.
İlk duyuru, hava hareketliliğine ilişkin oldu. Müttefikler, NATO’nun çok uluslu filosuna teslim edilecek 10. Airbus A330 Çok Amaçlı Yakıt İkmal ve Nakliye (MRTT) uçağını resmen açıkladı. Bu teslimat, filoyu hedeflenen 12 uçağa bir adım daha yaklaştırıyor. Müttefikler ayrıca, stratejik hava nakliyesinde kullanılan Airbus A400M uçağını merkeze alan yeni bir çok uluslu girişim başlattı.
MRTT girişimine Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve İsveç katıldı. A400M girişiminde ise Belçika ile birlikte Hırvatistan, Fransa, Polonya, İspanya, Türkiye ve Birleşik Krallık yer aldı.
İkinci duyuru, istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) kabiliyetine odaklandı. NATO, İstihbarat, Gözetleme ve Keşif Gücü için Northrop Grumman üretimi 5 adede kadar ek Triton yüksek irtifa, uzun menzilli insansız hava aracı tedarik edeceğini duyurdu. Rutte, uzun süre yüksek irtifada görev yapabilen platformun, geniş deniz alanlarında kesintisiz gözetleme sağlayacağını ve kritik deniz iletişim hatları ile Kuzey Kutbu gibi stratejik bölgelerdeki operasyonları destekleyeceğini söyledi. Girişime Danimarka, Finlandiya, Almanya ve Norveç katıldı.
Üçüncü ve son duyuru, İttifak Gelecekteki Gözetleme ve Kontrol (AFSC) Girişimi kapsamında yapıldı. Müttefikler, hizmet ömrünün sonuna yaklaşan E-3 AWACS filosunun yerini almak üzere 10 adede kadar Saab GlobalEye uçağı için ortak tedarike gideceklerini açıkladı. Rutte, GlobalEye’ın tek platformdan hava, deniz ve kara alanlarında eşzamanlı gözetleme sağladığını; insansız hava aracı sürüleri, balistik füzeler ve seyir füzeleri dahil karmaşık tehditleri tespit etme yeteneğini kanıtladığını belirtti.
Forumda konuşan İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, duyurunun ülkesi için gurur verici bir an olduğunu söyledi. Kristersson, “GlobalEye, İttifak’a güçlü bir havadan gözetleme ve keşif yeteneği sağlar. Her operasyonel alanda hem mevcut hem de gelecekteki tehditleri tespit etme, değerlendirme ve bunlara müdahale etme kabiliyetimizi önemli ölçüde güçlendirir” dedi.
Kristersson, Kanada ve Fransa’nın yakın zamanda GlobalEye topluluğuna katıldığını, bu ülkelerin 2027’den itibaren NATO misyonlarını desteklemek üzere İsveç hava üslerinden operasyon yürüteceğini açıkladı.
AFSC Girişimi’ne Belçika, Kanada, Danimarka, Almanya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve Romanya katıldı.
Rutte, açıklanan projelerin Avrupa’nın sanayi liderliğini, NATO ile Avrupa Birliği arasındaki işbirliğini ve Amerikalı sanayi ortaklarının katkılarını bir araya getirdiğini vurgulayarak, yatırımların kolektif güvenliği güçlendirdiğini ve İttifak genelinde yüz binlerce nitelikli istihdamı desteklediğini söyledi.
