Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL), Lübnan ile İsrail’i ayıran Mavi Hat boyunca 48 yıldır sürdürdüğü görevi 31 Aralık’ta sona erdirmeye hazırlanıyor. Misyon, çekilme planını son haline getiriyor. Yaklaşık 7 bin 500 askerin 2027’de kademeli olarak ülkeden ayrılması bekleniyor. Türkiye ise UNIFIL sonrası kurulacak herhangi bir görevde aktif rol almaya hazır olduğunu açıkladı.
İsrail basınında çıkan haberlere göre Tel Aviv, UNIFIL’in yerine kurulacak olası bir güçte Türkiye’nin yer almasına karşı çıkıyor. Bölgede sahadaki durum gergin, UNIFIL sonrası düzenin çerçevesi ise hâlâ belirsiz.
“Gece yarısı işler değişecek”
UNIFIL’in barışı koruma operasyonları, BM Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) Ağustos 2025’te aldığı kararla 31 Aralık saat 23.59’da sona erecek. Misyon, karar alınırken öngörülen Haziran yerine çekilmeyi büyük olasılıkla Eylül 2027’de tamamlayacak.
UNIFIL Sözcüsü Kandice Ardiel, “Gece yarısı, işlerin değişeceği andır” dedi. Ardiel, “O anda 1701 sayılı Karar uyarınca yasal olarak artık bir yetkimiz kalmayacak” diye ekledi. Ardiel’e göre devriye ve izleme faaliyetleri ile ihlallerin BMGK’ye bildirilmesi son ana kadar sürecek.
Kararın arkasında ABD ve İsrail’in baskısı vardı. Fransa başlangıçta görev süresini sınırsız biçimde bir yıl uzatmayı savunmuştu. ABD baskısı karşısında Fransa, UNIFIL’e 31 Aralık 2026’ya kadar yetki veren, ardından bir yıl içinde “düzenli ve güvenli” bir küçülme ve çekilme öngören uzlaşı metnini masaya getirdi.
Ayda bin asker ayrılacak
UNIFIL bünyesinde şu anda dünyanın çeşitli ülkelerinden yaklaşık 7 bin 500 asker görev yapıyor. En büyük kontenjanları İtalya ve Endonezya sağlıyor. Her ay ortalama bin askerin ülkeden ayrılması bekleniyor.
Misyon, Ocak 2027’den itibaren mevzilerini boşaltıp devir teslime başlayacak. Ardiel, “Misyonu sonlandırmak ve geri çekilmek lojistik açıdan karmaşık bir süreçtir ve aşamalı olarak gerçekleştirilir” dedi. Çekilme sürecinde misyon yalnızca BM personelini ve üslerini korumak, güvenli ayrılışı yönetmek gibi sınırlı görevleri yerine getirebilecek.
Askerler, kendi ülkelerinin sağladığı teçhizatla birlikte ayrılacak. BM’ye ait malzeme büyük olasılıkla BM önderliğindeki diğer misyonlara devredilecek. Ardiel, “Bunların bir kısmı muhtemelen Lübnan makamlarına bağışlanacak” dedi.
Mevzi devrinde İsrail engeli
İsrail kuvvetleri, Lübnan topraklarının yaklaşık 600 kilometrekarelik bölümünü, yani ülkenin yaklaşık yüzde 6’sını işgal altında tutuyor ve her gün yıkım ile askerî operasyon sürdürüyor. Çekilme planının bazı ayrıntıları bu nedenle henüz belirsiz.
En karmaşık konu tesislerin devri. Ardiel, “Yasal olarak UNIFIL’in mevzilerini Lübnan makamlarına iade etmesi gerekiyor, ancak bu mevziler İsrail güçlerinin bulunduğu bölgelerde yer aldığında sorunlar ortaya çıkıyor” dedi. Lübnan güçleri, olası çatışmalardan kaçınmak için bu bölgelerde bulunmuyor.
Kaynaklara göre Lübnan makamları mevzileri fiilen devralamazsa devir yalnızca kâğıt üzerinde kalabilir. Bir diğer seçenek, Lübnan’da Gözlemci Grubu Lübnan (OGL) aracılığıyla faaliyet gösteren BM Ateşkes Gözlem Örgütü’nün (UNTSO) görevini genişletmesi. Bu konudaki karar BMGK’ye ait.
Güler: Lübnan’da göreve hazırız
Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, Bakanlığın 2027 bütçesini TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’na sunarken İsrail’e Lübnan’a yönelik saldırılarına son verme ve ülkenin egemenliğine saygı gösterme çağrısı yaptı. Türkiye, BMGK kararlarına uygun kapsamlı bir ateşkesi destekliyor.
Güler, UNIFIL sonrası kurulacak güvenlik yapılanmasının Lübnan’ın egemenliğini desteklemesi gerektiğini söyledi. Bakan, “UNIFIL sonrası Lübnan’da yürütülebilecek herhangi bir görevde aktif rol almaya hazır olduğumuzu da özellikle belirtmek isterim” dedi.
Ankara’nın tutumu, Temmuz’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn’ı kabulünde de dile getirilmişti. Erdoğan, BM gücünün çekilmesinin ardından bölgede güvenliğin desteklenmesi ve Lübnan’ın egemenliği için başlatılacak tüm girişimlerde yer almak istediklerini söylemişti.
İsrail basını: Türkiye’ye veto
İsrail’in Channel 14 kanalının isimsiz yetkililere dayandırdığı habere göre Tel Aviv, UNIFIL’in yerine erken konuşlanacak geçici bir “uluslararası doğrulama gücü” seçeneğini değerlendiriyor. Habere göre İsrail; Fransa, İspanya, Türkiye ve Birleşik Krallık’ın bu güçte yer almasını reddetti. Gerekçe olarak İsrail’e karşı diplomatik, yasal ya da uluslararası hukuki adım atan ülkelerin İsrail’i doğrudan etkileyen güvenlik düzenlemelerinde rol almaması gerektiği gösterildi. Yunanistan, İsviçre, İtalya ve Endonezya ise değerlendirilen ülkeler arasında yer alıyor.
Tel Aviv merkezli Mako’nun analizinde, Ankara’nın UNIFIL sonrası çok uluslu güce asker ve yetkili gönderme girişimi “İsrail’i endişelendiren Türk hamlesi” olarak nitelendirildi. Analize göre İsrail, Türkiye’nin rol almasını engellemeye çalışacak. İsrail savunma çevreleri ise Türk askerlerinin bölgesel güç dengelerini değiştirebileceğinden ve İsrail üzerinde baskı aracı olarak kullanılabileceğinden endişe ediyor.
İsrail’in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon da yeni bir BM gücü fikrine karşı çıkıyor. Danon, Jerusalem Post’a yaptığı açıklamada BM’nin başarısız bir gücün yerine yeni adla bir başkasını koymaya çalıştığını savundu. Danon, Eylül’de büyük bir uluslararası gücün güney Lübnan’da tutulmasına karşı olduklarını ve güvenlik sorumluluğunu Lübnan ordusunun üstlenmesi gerektiğini söyledi. Danon, Lübnan ordusunu eğitmek üzere ülkenin başka bölgelerinde konuşlanacak yabancı askerlerin İsrail için daha az endişe verici olacağını belirtti.
The National’ın haberine göre İsrail, Lübnan’ın UNIFIL’in yokluğunda çok uluslu güce katkı verebilecek ülkeler için yaptığı önerileri reddetti.
Yerel yönetimler bölünmüş
Bölgedeki yerel yöneticiler çekilmeyi farklı değerlendiriyor. Marjayoun’dan yerel yetkili Rabih Rashid, “Barış gücü askerleri, bölgemizde silahların kontrolsüz dolaşımını engelleyemedi” dedi. Rashid, misyonun “halka ve belediyelere büyük ölçüde yardımcı olan birçok projeyi” hayata geçirdiğini de kaydetti.
Sınıra daha yakın Chebaa’nın Belediye Başkanı Adam Farhat ise çekilmenin “büyük bir güvenlik boşluğu yaratacağı” uyarısında bulundu. Farhat, sahayı izleyecek kimsenin kalmamasının İsrail’in daha da genişleyeceği korkusunu artırdığını söyledi ve tüm ilgili makamları görev süresinin uzatılması için çaba göstermeye çağırdı.
Yeni çerçeve için diplomasi
Lübnan hükümeti UNIFIL’in görev süresinin uzatılması için defalarca çağrıda bulundu. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise Haziran’da BMGK’ye yeni bir güç için seçenekler sundu. Bu seçenekler yaklaşık bin 500 personellik bir güçten 5 bin 500’ü aşkın asker ve askerî gözlemciye kadar uzanıyor.
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, 16 Kasım’da Beyrut’ta Lübnanlı yetkililerle görüştü. Waltz, UNIFIL sonrası dönem için 1701 sayılı Kararın bazı değişikliklerle korunmasını önerdi. Gelecekteki uluslararası varlığa ilişkin müzakerelerin önümüzdeki ay içinde, yeni bir karar taslağı hazırlayan Fransa ile koordineli yürütüleceğini söyledi. Waltz, yeni düzenlemenin askerî değil sivil bir misyon olabileceğini, İsrail’in çekilmesini ve Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını doğrulayacak askerî olmayan bir mekanizma kurulabileceğini ifade etti.
Avrupa Birliği de ayrı bir yol izliyor. AB dışişleri bakanları Ekim’de Lübnan güvenlik güçlerini eğitecek sivil-askerî bir misyonu onayladı. Misyon sınır ve deniz güvenliği ile insansız hava araçlarına karşı operasyonlara odaklanacak, ancak güneye konuşlandırılmayacak. İtalya, UNIFIL ayrıldıktan sonra da Lübnan’da askerî varlığını sürdürmek istediğini açıkladı.
UNIFIL’in çekilmesiyle Mavi Hat boyunca ihlalleri BMGK’ye raporlayan bağımsız tek gözlem mekanizması ortadan kalkıyor. Mevzilerin önemli bölümünün İsrail kontrolündeki alanlarda bulunması, Lübnan Silahlı Kuvvetlerinin bölgeye fiilen konuşlanmasını zorlaştırıyor.
UNIFIL sonrası formülde katkı verecek ülkelerin kimler olacağı belirleyici olacak. Ankara’nın aktif rol talebi ile İsrail’in Türkiye’yi dışlayan tutumu, BMGK’de Fransa’nın hazırladığı taslak üzerinde yürütülecek pazarlığın ana başlıklarından biri olmaya aday.



