Kremlin, Türkiye’nin Rusya’dan aldığı S-400 hava savunma sistemlerini üçüncü bir ülkeye satma ihtimaline ilişkin Ankara ile temas hâlinde olduğunu doğruladı ve konunun “son derece hassas” olduğunu belirtti.
Rusya Devlet Başkanı Sözcüsü Dmitri Peskov, gazetecilerin Ankara’nın sistemlerin satışı için Moskova’dan izin isteyip istemediğine yönelik sorusunu yanıtladı. Peskov, “Bu konu son derece hassas bir alana giriyor. Bu konuda Türk tarafıyla temaslarımız oldu. Ve temaslarımızı sürdüreceğiz” dedi.
İddialar, Türkiye’nin Amerikan yaptırımlarından çıkarak F-35 savaş uçağı programına dönme çabalarıyla eş zamanlı gündeme geldi. Hürriyet gazetesi yazarı Abdülkadir Selvi, 9 Temmuz’daki yazısında Ankara’nın sistemleri bir Körfez ülkesine satmayı planladığını öne sürdü.
Selvi’nin aktardığına göre alıcının Birleşik Arap Emirlikleri veya Katar olabileceği değerlendiriliyor. Yazıda, ABD ile İran arasındaki askerî gerilimin bölgeye yansıması nedeniyle her iki ülkenin de hava savunma kapasitesine ihtiyaç duyduğu belirtildi. Türk yetkililer anlaşmaya ilişkin resmî açıklama yapmadı.
Bloomberg, Türkiye’nin teslim aldığı S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmek için Rusya’nın onayını istediğini bildirdi. Ajansın kaynaklarına göre Ankara, 7-8 Temmuz’da başkentte düzenlenen NATO zirvesi öncesinde Moskova’ya başvurdu.
Kaynaklara göre girişim, Türk yetkililerin sistemleri elinde tutarken Washington’ı F-35’leri teslim etmeye ikna etme çabasının ardından geldi. Ankara, S-400’lerin Amerikan uçaklarına dair hassas veri toplamaması için işletiminin ABD denetimine açılmasını önermiş, ancak Bloomberg’in kaynakları Washington’ın bu formülü desteklemediğini aktarmıştı.
Türkiye, 2017’de Rusya’dan 2,5 milyar dolar değerinde dört tabur S-400 satın almış, teslimat 2019’da tamamlanmıştı. Sözleşmenin ardından Ankara, F-35 geliştirme programından çıkarılmış; Aralık 2020’de ABD, Savunma Sanayii Başkanlığı ile kurumun dönemin başkanı İsmail Demir ve üç Türk vatandaşına yaptırım uygulamıştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO zirvesinin ardından düzenlediği basın toplantısında S-400’e ilişkin soruya “Bizi izlemeye devam edin” yanıtını verdi. Erdoğan, “Trump, F-35’lerde olumlu bir yaklaşım içerisinde. F-35’ler teslim edildiğinde tüm dünya ‘ABD sözünü tuttu’ diyecek” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, 7 Temmuz’da Türkiye’ye yönelik yaptırımların kaldırılacağını açıklamıştı. S-400’lerin üçüncü bir ülkeye devri, Ankara’yı CAATSA yaptırımlarının kapsamından çıkararak F-35 tedarikinin önünü açabilecek hukuki formülün merkezinde yer alıyor.
