The Washington Post’un (WP) resmi belgeler, uydu görüntüleri ve saha fotoğraflarına dayandırdığı kapsamlı incelemesine göre, ABD’nin Noel gecesi Nijerya’da düzenlediği hava saldırılarında ateşlenen 16 Tomahawk füzesinin en az dördü patlamadı. Patlamayan mühimmatların biri soğan tarlasına, biri yerleşim bölgesine, biri tarım arazisine, biri ise ormanlık alana düştü.
Başkan Donald Trump, 25 Aralık gecesi yaptığı açıklamada saldırıları “IŞİD teröristlerine karşı kusursuz darbeler” olarak tanımlamıştı. Ancak WP’nin incelediği kanıtlar, operasyonun hem teknik hem de istihbarat açısından ciddi soru işaretleri barındırdığını ortaya koyuyor.
Washington Post’a konuşan Nijeryalı güvenlik yetkililerine göre patlamayan mühimmatlar Jabo köyünde Soğan tarlası, Offa kentinde Konutların bulunduğu alan, Offa dışında tarım arazisi ve Zugurmada ormanlık bölgede bulundu.
WP, bu bölgelerdeki fotoğrafları uydu görüntüleriyle eşleştirerek doğruladı. UC Berkeley’den dijital adli tıp uzmanı Hany Farid, görüntülerde “manipülasyon ya da yapay zekâ üretimi izine rastlanmadığını” söyledi.
Hedef alınan grup IŞİD mi, Lakurawa mı?
AFRICOM saldırının “çok sayıda IŞİD teröristini” hedef aldığını açıklasa da, WP’ye konuşan ABD’li ve Nijeryalı güvenlik kaynakları bunun büyük ihtimalle Lakurawa adlı yerel bir İslamcı grup olduğunu belirtiyor. Uzmanlara göre Lakurawa’nın IŞİD bağlantısı tartışmalı. Grup, daha çok El Kaide çizgisine yakın hedef alınan bölge, IŞİD’in ana faaliyet alanı olan kuzeydoğudan çok uzakta. Eski bir ABD’li yetkili WP’ye, “Bölgede kim kiminle bağlantılı, biz de tam olarak bilmiyoruz. Sahada neredeyse hiçbir istihbaratımız yok,” dedi.
Tomahawk’larla düşük profilli hedeflerin vurulması tartışmalı
Pentagon verilerine göre Bir Tomahawk’ın maliyeti: ~2 milyon dolar. Saldırıda 450 kg patlayıcı başlık taşıyan yaklaşık 30 milyon dolar üzerinde mühimmat kulanıldı.
CSIS Füze Savunma Projesi Direktörü Tom Karako, WP’ye şu uyarıyı yaptı: “Hava savunması olmayan teröristlere Tomahawk füzesi harcamayı bırakın.” Uzmanlar, bu füzelerin Rusya veya Çin gibi yüksek yoğunluklu savaş senaryoları için saklanması gerektiğini vurguluyor.
Neden patlamadılar?
WP’ye konuşan emekli ABD Donanması subayı Arch Macy, üç olası senaryoya işaret etti:
1-Mekanik arıza
2-Hedeflerin uçuş sırasında yer değiştirmesi
3-Komutanların füzeleri bilinçli olarak güvenli alanlara yönlendirmesi
Macy’ye göre Tomahawk’lar saatlerce havada kalabildiği için, hedefler geçersiz hale gelirse komutanlar füzeyi tarla veya ormana düşürebiliyor.
Nijerya: İnceleme sürüyor
Nijerya Savunma Bakanlığı, patlamamış mühimmatları toplamak için özel timler gönderildiğini ve sivillerin enkazdan uzak durması gerektiğini açıkladı.
Hükümet sözcüsü Daniel Bwala, hedeflerin haftalar süren istihbarat çalışmasıyla belirlendiğini savundu. Ancak WP’ye konuşan ABD’li kaynaklar, bu seçimin büyük ölçüde Nijerya’nın iç siyasi öncelikleriyle belirlendiğini söyledi.
Washington Post’un değerlendirmesine göre, Nijerya’daki saldırı askeri açıdan düşük verimlilik sergiledi; operasyon zayıf istihbarata dayanıyordu, sivil yerleşimlere yönelik riskler yeterince yönetilemedi ve yüksek maliyetli Tomahawk füzelerinin kullanımı hedefin niteliğiyle orantısız kaldı. Gazetenin vardığı en kritik sonuç ise, saldırının yöneltildiği yapının kimliği konusunda bile netlik bulunmamasıydı: “Hedef alınan grubun kim olduğu bile kesin değil.”
