Türkiye, harp araçları, silah, mühimmat ve askeri patlayıcı maddelerin ülke üzerinden transit geçişi ve yeniden ihracatına ilişkin usul ve esasları yeniden düzenledi. Yeni karar, özellikle ulusal ve uluslararası güvenlik risklerini azaltmayı hedefliyor.
Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülecek düzenlemenin temel amacı, Kontrole Tabi Liste kapsamındaki ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden transit geçişi veya yeniden ihracatında uygulanacak kuralları netleştirmek.
Karar kapsamında; Silah ve mühimmat, Harp araçları ve yedek parçaları, askeri patlayıcılar, bu alanlara ilişkin teknolojiler sıkı denetim altına alındı.
Kapsam: Türkiye üzerinden geçen tüm askeri nitelikli sevkiyatlar
Düzenleme, bir ülkeden başka bir ülkeye Türkiye üzerinden gönderilen veya transit ticaret kapsamında yeniden ihraç edilen tüm kontrol kapsamındaki ürünleri içeriyor.
Bu kapsamda Türkiye, stratejik bir transit merkez olarak daha sıkı bir denetim mekanizması kurmuş oldu.
Yeni süreç: Bakanlık onayı zorunlu
Yeni kurallara göre
- Transit geçiş veya yeniden ihracat için Ticaret Bakanlığı’ndan uygunluk yazısı alınması zorunlu hale getirildi.
- Bakanlık, karar öncesinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşünü alacak.
- Gümrük işlemlerinde bu uygunluk belgesi aranacak.
Şüphe durumunda kapsam genişliyor
Düzenleme sadece listelenmiş ürünlerle sınırlı değil. Aşağıdaki durumlarda, listede yer almasa bile ürünler denetime tabi tutulacak: Ürünün askeri amaçla kullanılabileceğine dair şüphe oluşması, İlgili kurumların risk değerlendirmesi ve ulusal güvenlik, insan hakları veya dış politika açısından olumsuz sonuç doğurma ihtimali. Bu madde, “çift kullanımlı” (dual-use) ürünlerin de denetime alınmasının önünü açıyor.
Ticaret Bakanlığı; gerekli tüm tedbirleri alma, başvuru süreçlerini belirleme, uygunluk belgelerini iptal etme yetkisine sahip olacak. Karar, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girerken uygulama doğrudan Ticaret Bakanı tarafından yürütülecek.
Bu düzenleme, Türkiye’nin küresel savunma ticaretindeki transit rolünü, uluslararası yaptırım ve güvenlik rejimlerine uyumunu ve riskli sevkiyatlar üzerindeki kontrol kapasitesini artırmaya yönelik stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
