Avrupa hükümetleri, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden çıkarılan derslerin kıtanın uzun menzilli ateş gücü ihtiyaçlarını yeniden şekillendirmesiyle 2022’den bu yana yaklaşık 1.400 kundağı motorlu obüs ve 400’ü aşkın çoklu roket fırlatma sistemi (MLRS) için sözleşme imzaladı.
Shephard Defence Insight analisti Dr. Peter Magill, 17 Haziran’da Eurosatory 2026’da yaptığı konuşmada bu eğilimi, büyük ölçüde Rusya’nın tam ölçekli işgalinden çıkarılan dersler ve Avrupa’da yüksek yoğunluklu çatışma olasılığına yönelik artan endişelerin tetiklediği bir “topçu rönesansı” olarak nitelendirdi.
Soğuk Savaş sonrası gerileme
Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte birçok Avrupa ülkesi kuvvet yapısını küçülterek barışı koruma, istikrar sağlama ve isyanla mücadele harekâtına öncelik verdi. Ağır zırh ve uzun menzilli ateş gücü genellikle daha az öncelikli görüldü; bu da topçu envanterlerinde belirgin azalmalara yol açtı.
Magill’e göre Almanya, kundağı motorlu obüs filosunu 1990’daki yaklaşık 1.200 sistemden 2020 itibarıyla yaklaşık 100’e indirdi. Birleşik Krallık ise 2022’de hizmete soktuğu 68 AS90 kundağı motorlu topun yalnızca yaklaşık yarısını operasyonel tutabildi.
Ukrayna’daki savaş, bu varsayımların yeniden değerlendirilmesini zorunlu kıldı. Topçu birlikleri çatışma boyunca savunma harekâtını destekleyerek, karşı taarruzlara imkân tanıyarak ve cephe gerisindeki lojistik ile komuta hedeflerini vurarak merkezi bir rol üstlendi.
2024 boyunca her iki tarafta yaşanan personel ve teçhizat kayıplarının yaklaşık yüzde 80’inin uzun menzilli ateşlerden kaynaklandığı bildirildi.
Tedarik dalgası ve sanayi baskısı
Bu yeniden yoğunlaşan ilgi, büyük çaplı tedarik faaliyetine dönüştü. 2022’den bu yana Avrupa’daki NATO üyeleri, on dört ülkede yaklaşık 1.400 kundağı motorlu obüs ve on bir ülkede 400’ü aşkın MLRS için sözleşme imzaladı.
Polonya her iki kategoride de en büyük alıcı olarak öne çıkarken, Estonya, Litvanya ve Romanya da yeni topçu yeteneklerine büyük yatırım yaptı.
Modernizasyon harcamaları 31,7 milyar dolara ulaştı; bu tutarın 21,5 milyar doları kundağı motorlu topçuya, 10,2 milyar doları ise MLRS programlarına ayrıldı. Tek başına Polonya, toplamın yaklaşık 12 milyar dolarlık bölümünü oluşturdu.
Piyasa hareketliliği net kazananlar ortaya çıkardı. Hanwha Aerospace’in K9 Thunder’ı, 2022’den bu yana 698 sistem için sözleşme imzalanmasıyla en çok sipariş alan kundağı motorlu obüs oldu.
KNDS’nin Caesar ve RCH 155 sistemleri de önemli siparişler aldı. MLRS segmentinde Güney Kore’nin K239 Chunmoo modeli, HIMARS ve PULS’u geride bırakarak lider platform konumuna yükseldi.
Hareket kabiliyeti ve menzil öne çıkıyor
Ukrayna’daki çatışma gelecekteki ihtiyaçları da şekillendiriyor. İnsansız hava araçlarının (İHA) ve hassas güdümlü ateş sistemlerinin yaygınlaşması sabit topçu mevzilerini daha savunmasız kıldığından, hareket kabiliyeti giderek önem kazandı.
Bu nedenle hızlı “vur-kaç” operasyonları yürütebilen platformlar giderek daha fazla ilgi görüyor.
Menzil de bir diğer kritik husus. Topçu sistemlerinden, Ukrayna’da cephe hattının iki yanında oluşan yaklaşık 20 kilometrelik öldürücü bölgenin ötesinde harekât yürütmesi giderek daha fazla bekleniyor.
Geleceğin ateş gücü: otomasyon ve sürdürülebilirlik
İleriye dönük olarak otomasyon, insanlı-insansız iş birliği ve tek yönlü etki araçlarının artan kullanımının gelecekteki topçu gelişimini etkilemesi bekleniyor.
İnsansız kara araçları hâlihazırda lojistik destekte kullanılıyor. Orduların personele yönelik riski azaltma ve operasyonel kütleyi koruma çabasıyla, isteğe bağlı mürettebatlı veya otonom topçu sistemlerinin yaygınlaşması olası görülüyor.
Ancak Avrupa hükümetleri için yeni platform tedariki sorunun yalnızca bir parçası. Uzun vadeli topçu harekâtının sürdürülmesi, Ukrayna’da görülen kullanım hızını karşılayabilecek güçlü mühimmat üretimi ve dayanıklı tedarik zincirleri gerektirecek.
Sonuç olarak topçu modernizasyonu giderek yalnızca bir yetenek meselesi değil, aynı zamanda bir sanayi kapasitesi meselesi hâline geliyor.
