Florida’daki fırlatma rampasında Perşembe gecesi gerçekleşen patlama, Bezos’un uzay şirketini NASA’nın ay programı ve SpaceX ile rekabette ciddi bir geri adıma zorladı.
Jeff Bezos’un uzay şirketi Blue Origin’e ait New Glenn roketi, Perşembe gecesi Florida’daki fırlatma rampasında yürütülen sıcak ateşleme testi sırasında meydana gelen patlama nedeniyle tahrip oldu. Olay, şirketin 48 Amazon alçak Dünya yörüngesi (LEO) uydusunu yörüngeye taşımak üzere planladığı dördüncü fırlatma hazırlıklarının tam ortasında yaşandı.
NASASpaceflight tarafından canlı yayınlanan görüntülerde, saat 21:00 ET (01:00 GMT) civarında devasa roketin rampada alev aldığı ve ardından yüksek bir ateş ile duman bulutu oluşturduğu görüldü. Blue Origin, motorun zemine sabitlenmiş hâlde ateşlendiği test sırasında bir “anormallik” yaşandığını doğruladı.
Bezos, X platformundaki açıklamasında “Çok zor bir gün, ancak yeniden inşa edilmesi gereken ne varsa onu yeniden inşa edip uçmaya devam edeceğiz” diyerek olayın temel nedenini belirlemek için henüz erken olduğunu vurguladı. Konuya yakın bir kaynak ise patlama anında Amazon LEO uydularının rokete entegre edilmediğini belirtti.
NASA ve Artemis Programına Yansımaları
Patlama, NASA’nın Blue Origin’e Ay yüzeyine rover indirmek amacıyla 188 milyon dolarlık sözleşme vermesinden yalnızca iki gün sonra yaşandı. New Glenn, NASA’nın Artemis kapsamındaki ay iniş araçları ve kargo taşıma operasyonlarında kritik bir görev üstlenmesi öngörülen platform olarak konumlandırılmıştı.
NASA İdaresi Başkanı Jared Isaacman, soruşturmaya destek vermek amacıyla Blue Origin ile iş birliği yapılacağını açıkladı. Isaacman, “Uzay uçuşları affedici değildir ve yeni ağır yük fırlatma kapasitesi geliştirmek olağanüstü zordur” ifadelerini kullanarak olayın Artemis ve Ay Üssü programlarına olası etkilerini değerlendireceğini de ekledi.
Musk’tan İronik Tepki: “Roketler Zordur”
Yaşanan aksilik, Blue Origin ile SpaceX arasındaki rekabette dengelerin daha da bozulmasına zemin hazırladı. Patlama, SpaceX’in Starship’in 12. test uçuşunu kısmen başarıyla tamamlamasından bir haftadan kısa süre sonra gerçekleşti; söz konusu uçuşta bir dizi sahte uydu yörüngeye yerleştirildi ve uzay aracı Hint Okyanusu’na kontrollü biçimde indirildi.
SpaceX bu ay halka arz planlarını kamuoyuyla paylaşarak ABD piyasasına giren ilk trilyon dolarlık şirket olmaya hazırlandığını duyururken, Blue Origin da Musk’ın Starlink ağına rakip olarak konumlandırdığı geniş bant uydu altyapısını oluşturmak için çabalarını sürdürüyor.
Musk, X’te Blue Origin patlamasına ilişkin görüntülere “Çok talihsiz. Roketler zordur” yanıtını verdi.
Yılların Yatırımına Ağır Darbe
Yaklaşık on yılı aşan geliştirme sürecine ve milyarlarca dolarlık yatırıma konu olan New Glenn, 29 katlı yeniden kullanılabilir ilk aşamasıyla SpaceX’in Falcon filosu ve Starship’iyle doğrudan rekabet etmek üzere tasarlandı. Geçen yılın Haziran ayında SpaceX’in Starship’i de Teksas’taki test hazırlıkları sırasında benzer dramatik bir patlama yaşamıştı.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), olaydan haberdar olduğunu ancak bunun kendi yetki alanı dışında kaldığını ve bölgedeki hava trafiğini etkilemediğini açıkladı.
Her iki şirket de insan kayıplarının yaşanmadığını doğruladı. SpaceX ve Blue Origin, NASA kapsamında tasarlanan ay iniş araçları aracılığıyla, Çin’in 2030 yılı için planladığı insanlı ay görevinden önce astronotları yeniden ay yüzeyine taşıma yarışını sürdürüyor.
