Ukrayna ordusunun kullandığı SpaceX’in askeri uydu haberleşme hizmeti Starshield’ı yavaşlatma emrinin Beyaz Saray’dan geldiği ileri sürüldü. Kısıtlama, Ukrayna’nın dron saldırılarını ve önleyici dronlarını etkiledi.
Ukrayna’nın muharebe haberleşmesi ve dron operasyonları için kullandığı Starshield uydu hizmetini kısıtlama emri Beyaz Saray’dan çıktı. Reuters’a konuşan ikisi ABD’li, biri Batılı üç yetkiliye göre, Pentagon yöneticilerine Ukrayna ordusunun Starshield hizmetinin yavaşlatılması gerektiği mesajı iletildi.
İsimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan yetkililer, kararı Beyaz Saray’da kimin verdiğini ve emri kimin uyguladığını belirtmedi. Üst düzey bir ABD yetkilisi ise “Başkan böyle bir talepte hiç bulunmadı” dedi. Beyaz Saray, başka bir yönetim yetkilisinin talepte bulunup bulunmadığına ilişkin soruları yanıtlamadı.
Dronlar hızını kaybetti
Ukraynalı yetkililer geçen hafta, askeri sınıf Starlink terminallerinin hızlı hareket eden platformlara monte edildiğinde çalışmayı bıraktığını açıkladı. Kısıtlama, güdüm için bu terminallere dayanan Ukrayna dronlarının performansını düşürdü.
Ukrayna Savunma Bakanlığından bir kaynak, 15 Ekim’de terminallerin hareket halinde yeniden çalıştığını, ancak yalnızca saatte 160 kilometreye kadar hızlarda devreye girdiğini söyledi.
Ukraynalı yetkililere göre kısıtlama, işgal altındaki bölgelerde Rus kuvvetlerine ve lojistik hatlarına yönelik saldırı görevlerini zorlaştırdı. Rus Shahed dronlarını düşürmek için kullanılan önleyici dronlar da yavaşladı.
SpaceX’in CEO’su Elon Musk, X’te yaptığı paylaşımda Starshield sistemlerinin ABD hükümetinin mülkiyetinde ve kontrolünde olduğunu yazdı. Musk’a göre hız ve kullanım sınırlarına ABD ordusu ya da başkan karar veriyor. SpaceX, Pentagon ve Ukrayna’nın Washington Büyükelçiliği yorum taleplerine yanıt vermedi.
Rafineri saldırıları gerilimi
Kısıtlama, Başkan Donald Trump’ın Kiev’e Rus rafinerilerine yönelik saldırıları durdurması için baskı yaptığı bir döneme denk geldi. Trump, kasımdaki ara seçimler öncesinde yükselen enerji fiyatlarından bu saldırıları sorumlu tutuyor. Uzmanlar ise fiyat artışının asıl nedeninin ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapanması olduğunu belirtiyor.
İki ülke arasındaki ilişkiler, 9 Ekim’de Miami’de yapılan toplantının ardından gerildi. Ukraynalı yetkililer, Starshield kısıtlamasının ardından Beyaz Saray, Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon’daki üst düzey yetkililerle görüştü. Ukraynalı üst düzey bir yetkiliye göre Kiev’e kararın Beyaz Saray’dan geldiği bildirildi.
Starshield nedir?
Starshield, SpaceX’in Pentagon için askeri ve istihbarat uydu sistemleri geliştiren birimi. Gelişmiş şifreleme ve özel terminaller kullanan sistem, altyapı olarak 11 binden fazla uydudan oluşan ticari Starlink takımyıldızına dayanıyor. SpaceX, Starshield’ın güvenli haberleşmenin yanı sıra yer gözlemi ve sensör entegrasyonu da sunabildiğini belirtiyor.
Pentagon, Starshield’ın en büyük müşterisi. ABD Savunma Bakanlığı, Starlink ve Starshield hizmetlerine milyarlarca dolar harcadı. Reuters’ın 2024’te aktardığına göre Pentagon, füze uyarı görevleri için haberleşme uyduları ve Ulusal Keşif Ofisi (NRO) için bir casus uydu takımı da satın aldı.
SpaceX’e göre ticari Starlink terminalinin maliyeti yaklaşık 5 bin dolar, Starshield hizmeti ise terminal başına yaklaşık 25 bin dolar. İngiltere Starshield’ı kullanıyor, Yeni Zelanda ise sistemi deniyor.
Egemen uydu haberleşmesi yeniden gündemde
Kriz, müttefiklerin kritik askeri haberleşmede tek bir ülkenin ve tek bir şirketin altyapısına bağımlılığını yeniden tartışmaya açtı. Avrupa ülkeleri, kriz dönemlerinde ABD’nin uydu verilerine erişimi kısıtlamasının ardından egemen uzay yeteneklerine yöneliyor. Polonya Başbakanı eylülde ülkesinin kendi Starlink benzeri sistemini geliştireceğini açıklamıştı.
Türkiye’de ise ASELSAN, alçak Dünya yörüngesinde görev yapacak 200 uyduluk haberleşme takımı GÖKBAĞI’nı 5 Ekim’de Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde (IAC 2026) ilk kez sergiledi.
